Muôx yar ntux cuz sor, Sơn La sêiz jor yênhx hnuz hmo phax tar cuz tox cuz jôngr

Tsênhv zos chêix uô têx liêx têz, tsuv luôx, hlơưr chor đrox nhov chiê chos têx kôngz lôngk, taz sik tix lâus Hà Văn Huấn thiêz ntâu ziv chuôz zis nhoz jok Chiềng Hin, xar Xuân Nha, tỉnh Sơn La têx hnuz no tsik tâu hlơưr têx têz hlo, viv tix lâus pâuz tiek, muôx yar ntux cuz sor, muôx chor chuô kruôr hênhr li no, tsuôk muôx iz luz hluôr ndêis thâuv hlơưr têz trâus chuô yuôz za muk txêik cuz trâu har jôngr xưz cux zuôr lax tir tar tâu:

“Thâuv hlơưr têx têz mak tsuv xêir tsov six hơưv hlơưr cov huv đros. Têx hnuz muôx yar ntux cuz sor, kruôr gis mak tsik tsuv hlơưr têz. Fênhx six mak hlơưr trâu thâuv 5 six txos 8 six sơưr nzor; lok sik đhâu 5 six zuôr tsâuk ntux, thâuv co tsik yuô muôx chuô đuô viv li cux zuôr ngaz tuk đuô”.

Zơưv Nguyễn Văn Thiệp, Bí thư Chi bôv, Tsar jok Chiền Hin cux puz pâuz, txix hli 1 txos hli 5 zos têx hli muôx kruôr gis tiv zix, chor nênhs hâur tôv sêiz car tsưx phưv jôngr hâur jok tâu hêik cov tsik so sêiz jor yênhx hnuz hmo; đros co zos sir jos yax kriê chiê tas nro sơưr đơưk hâur jok sir jos đros tsưx phưuv jôngr thiêz sir zôngv jông hluôr tơưl. Chor chuôz zis uô cxâuv zuôr trâus xưv bluô trơưk chêi hâur jêx jok. Zơưv Thiệp hêik:

“Jok tsik so yax kriê txos trâu pox nhuôs pâuz lok côngz xưv phax cuz, tuô cuz jôngr đhâu chor loa nta suôz hâur jok thiêz zalo, facebook, thiêz côngv thôngx hâur jêx jok. Ziv chuôz zis tưs cuô cxâuv mak zuôr trâus xưv bluô lơưr chêix hâur jêx jok zos 500 cxênhz đêiv iz ziv chuôz zis”.

Zos lưx lươngv chênhr, uô jênhv vưv sêiz car, tsưx phưv xar muôx 30.000 héc ta jôngr sâuv thax tsav chor xar Xuân Nha, Chiềng Sơn, têx hnuz no, chor canr bôv, nhân viên Hạt kiểm lâm thax tsav XVI thiêz jôngr Xuân Nha xưk li tsik muôx six hơưv nhoz so hlo viv ntu jê lok no, tiv zix zos txix hâur hlik hli 4 txos nhiv no, ntau thax tsav jôngr taz viv sêiz car tâu xav jênhv zôngx ziv trâus chis cuz nhoz thênhv siêz.

Zơưv Nguyễn Mạnh Cường, Hạt phưv Hạt kiểm lâm thax tsav XVI thiêz har jôngr nhoz Xuân Nha puz pâuz:

“Hạt tưz sik côngv đros chor phòng ban hâur xar tsưr tsix trâu chor ziv chuôz zis cir jênhv por vêv jôngr, phax cuz tuô cuz jôngr; sik côngv đros công an, quân đôiv qênhz yuôx, cêv kuôk chor thax tsav phiv liv zuôr zôngx ziv trâus chis cuz. Chor nênhs uô cxâuv zuôr trâu xưv bluô truôx trơưk chêi têz qơưk têx cui tênhv”.

Pos Nguyễn Thị Thành, Chủ tịch Ủy ban xar Thuận Châu – iz hâur chor xar muôx har jôngr ntâu, đros muôx 6.300 ntâu héc ta puz pâuz:

“Pêz yax kriê trâu pox nhuôs uô truôx jông lơưr “5 tsik muôx”. Tiv iz zos tsik hlơưr têx liêx têz hâur têx hnuz zôngx ziv cuz jôngr nhoz thênhv 4, thênhv 5, thênhv lok six phiv liv. Tiv oz zos tsik hlơưr têz thâuv muôx chuô lox, thâuv tar so muôx yar ntux cuz sôr. Pêz zos tsik gra đros hluôr tơưl muk haur har jôngr, tsik hâuk zênhz lok sik hlơưr mur hâur har jôngr. Tiv 4 zos sêiz shuôk jông thâuv sir zôngv hluôr tơưl jê har jôngr thiêz tiv 5 zos tsuv đros sơưr đơưk tuô hluôr tơưl thâuv muôx chis cuz har jôngr. Thâuv pov muôx pa tơưl lok sik hluôr tơưl chis cuz ntơưv têx har jôngr mak nênhs njiê pov tsuv hêik ciês trâu sơưr đơưk thiêz chinhr quyền pâuz chiê tsưr tsix tuô ciês hluôr tơưl chis cuz har jôngr”.

Trơưk Đaix njuôk ntux yar ntux nas tỉnh Sơn La, hâur têx hnuz zuôr txos, sâuv thax tsav tỉnh zuôr tror muôx yar ntux cuz sor, muôx têx qơư yar ntux cuz sôr thiêz kruôr gis lok six siêz, tiv zix zos chor thax tsav li Sông Mã, Sốp Cộp, Yên Châu, Mường La, Phù Yên…

Muôx yar ntux cuz sor, kruôr gis uô zôngx ziv muôx tơưs cuz thiêz chis cuz ntơưv têx qơưk pêx xênhv nhoz tiv sir zôngv tênhv tsar ndê ntâu. Yar ntux cuz sor cux zuôr uô trâu sơưr đơưk luz chêr muôx tsik txâuk đêx, trâus kâus yar thâuv tir yar ntux ntâu đrâuv jôngr. Viv li, sơưr đơưk tsuv sêiz shuôk jông txos đas jos thiêz kriz uô jông têx tsưr ziv phax tar tơưs cuz, têx phiv liv uô hiêv txos lênhx nênhs thiêz cxuô zav./.

Thu Thùy-Lik Thox cxêik nhênhv

Lào Cai bax phax tir thêir moz gênhk txix ntơưv qơư, nthuôr uô đêz đar thôngz yax viv iz Việt Nam truôx tuk

Pos Lù Thị Say, 64 shông nhoz jok Khe Trung, xã Phong Dụ Hạ thâuv ntêx tsi so gênhk, grêk cir. Mnôngs trơưk luôs lưv tus heik sâuv mạng ax hội, pos tưz chiv chir zuôr yuôx lok hâuk taz sik cux tsi muôx jos, tsênhv trâus grêk zuôr xar 10 cir thiêz.

Đhâu thâuv tâu chor nênhs cxênhz jê thiêz canr bôv y tế ntơưv qơư piêr kriê, pos tưz muk trâu qơư y tế thax tsav Văn yên seiz njuôk shuôs thiêz xav zos trâus moz tso jik kaz jiz. Khov uô jông lơưr bác sĩ, cưk yuôx kriê kho moz gênhk, nox hâuk huv đros thiêz sox seiz đas jos, pos tưz nhoz khênhr jux juk. Pos Say heik li no: “Thâuv ntêx mak cur nzâus hênhr, tsi muôx đas jos hlo. Seiz hâur xor tôngx pov luôs lưv tus tiêk, muôx pos Minh nhoz Hà Nội txơưx muôz yuôx, hâuk tas 1,3 tsov đeiv nhiêx zuôr yuôx xưz, moz zuôr jông. Taz sik hâuk chor yuôx co iz ntuk mak ziv zuôs, zuôr tuôs tiês. Thâuv ntơư ho tror muk tsêr kho moz, bác sĩ seiz njuôk shuôs tas, lơưr tiêk cur trâus moz tso jik kaz jiz. Trơưk li bác sĩ kriê, lok tsêr nox yuôx: Iz zav nox uô ntêx thâuv zuôr nox mor, yuôr 2 zav mak đhâu nox mor tas li nox. Bác sĩ cux kriê tiêk, tsi tâu hâuk đêx kaz jiz, têx zav kaz jiz cux tsi tâu nox. Mnôngs trơưk bác sĩ heik thiêz kriê, nhiv no cur đas jos tưz truôx tuk jux juk, tsi pov muôx li chas nzir lơưv”.

Xav tinhv phax tir thêir moz zos jông đuô kho moz, qơư y tế xã Tân Hợp hâur ntu đhâu tưz sir jos buôk ti yax kriê ntơưv côngv thôngx thôngz đhâu cơưv jêx jok, loa nta suôz thiêz piêr kriê trâu sơưr đơưk ntơưv qơư y tế xã li: Nox hâuk huv đros, vêv xênhz iz chêr hur si, cxax yuôx phax phôngz moz gênhk cxix cxuô thiêz seiz njuôk shuôs đas jos trơưk cui tinhv.

Pos Phạm Thị Kim Chung, seiz car qơư y tế xã Tân Hợp heik pâuz, hâur thax tsav muôx zuôr xar 12 cxênhz lênhx pêx xênhv, 83% ntâu zos tsôngv box heir nênhs tsơưs, chênhr viv li têx tsưr ziv, hâux lưv tsoz phưz đas jos khênhr tâu fuô uô cê đros xênhz huôx côngv thôngx chiê pêx xênhv zôngx ziv buôk ti thiêz uô trơưk: “Đhâu têx jiês yax kriê ntơư, pêz pov tsôngv niêv txir lax pêx xênhv tưz pâuz txos ntâu zav. Tsênhv tsênhz zos ziv hnuz ziv moz siêz txos zuk đas jos đuô, muk seiz njuôk shuôs đas jos trơưk cui tinhv, tsi muôx têx li: Tok txos thâuv tưs muôx moz mav muk seiz njuôk shuôs đas jos li thâuv ntêx. Sơưr đơưk cux tsi so tsưx phưv truôx tuk đas jos, vêv xênhz iz chêr, qơư nox nhoz hur si, đu lus. Chor nhuôs zâu tâu cxax yuôx phax phôngz moz cxix cxuô. Lar heik zos lok sâuv vêv xênhz truôx tuk zav nox tâu moz siêz txos, ntâu shông đhâu hâur thax tsav xã tsi pov muôx yưv têx txuz kâus tưx zav nox tưs hlo”.

Bác sĩ Đặng Hồng Hường-Phưv Giám đốc Tsênhv qơư y tế thax tsav Văn Yên heik pâuz, taz viv tsoz phưz, por hưv thiêz seiz kho moz hâur thax tsav muôx 130 cxênhz lênhx pêx xênhv. Ntâu txux chi, tsưr ziv seiz njuôk shuôs, kho moz gênhk li: Njuôk shuôs plơưr, liv trâuv, cxeik đuôz seiz moz....tâu fuô uô, paz lênhx nênhs moz tâu chơưv kho moz ciês ntơưv qơư, txo grêk tsơưs xa nênhs moz trâu têx tsêr kho moz lox thiêz txo grêk nhiêx txiêx muk lol kho moz gênhk: “Têx luôs hâux lưv uô heik sâuv tưz paz gra siêz pêx xênhv txux chi, tsưr ziv jênhv pâuz. Pêx xênhv pâuz tsênhz đuô lok tsưx phưv đas jos, nox hâuk txâuk jâuz, huv đros. Lok sâuv uô têx ntâuz ntơưr hâur xor tôngx cux paz lơưr tsưx phưv, seiz tâu zuk têx zav muôx grik, ntơư zos đas jos. Iz chas ntơư, cux paz taz viv pâuz tâu mênhx pêx xênhv têx ntâuz ntơưr uz no hâur thax tsav, seiz car moz gênhk thiêz chor moz lox, hnhar đuô, cux li muôx qơư, muôx ntâuz ntơưr chiê njuôk xav têx moz, phênhz lênhx nênhs uô hâux lưv seiz njuôk shuôs, kho moz huv đros”.

Ciês hâur hli 4/2026, uô lơưr Hnuz đas jos tas nro tsôngv box xiêz 7/4 đros njiêz luk “Bax phax tir thêir moz gênhk-viv iz Việt Nam truôx tuk”, Sở Y tế Lào cai tưz chox kriê têx qơư y tế fuô uô tsơưs tsơưs iz hâux lưv tsênhv tsênhz hâur ntu txix hnuz xiêz 04-10/4. Zơưv Lục Hậu Giang, Phưv Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai heik pâuz: “Ngênhx cux tưz nhênhz chơưv trâu Ủy ban tỉnh cxiv kho têx qơư y tế ntơưv qơư chiê gra siêz txux chi, tsưr ziv uô hâux lưv, iz chas ntơư sir jos trâu têx tsênhv njiêz trơưk  Nghị quyết 72. Hlôngr pâur tsưr ziv txix kho moz gênhk trâu phax tar moz, phax tir thêir moz trâu pêx xênhv trơưk cheix, trơưk cui tinhv, txix thâuv niêv chêr xênhz tuz, txos nhuôs zâu, hloz lox tiêr nênhx, nênhs lâul hnuz nhôngs siêz chiê gra siêz đas jos trâu pêx xênhv cov sơưr đơưk muôx luz nênhx truôx tuk”.

Txix hlôngr yiêz pêx xênhv tsưr ziv jênhv pâuz txos trâu gra siêz chor cưk yuôx, bác sĩ ntơưv qơư y tế txux chi lês uô hâux lưv seiz njuôk shuôs, kho moz gênhk, luôs hâux lưv phax tir thêir moz ntơưv Lào Cai tsênhv fuô uô tâu truôx jông. Thâuv pêx xênhv bax njuôk shuôs đas jos thiêz qênhz pov moz nzor ciês ntơưv qơư mak zuôr txo grêk tsơưs têx phiv liv trâu chơưv kho moz gênhk, iz chas ntơư paz tsưx phưv truôx tuk đas jos côngv thôngx./.

Thừa Xuân-Riê Lâux cxeik, nhênhv