Sơn La uô jông hâux lưv tsưx phưv đas jos trâu pêx xênhv

Ntơưv tsêr cơưv cxênhx iz Mường Bú, tỉnh Sơn La, suôz cưk yuôx hu shux xênhz lơưr bê ntơưr njuôk shuôs đas jos đros trâu cưk kriê ntơưr, shux xênhz niêv txir thiêz shux xênhz têx suôz heik lul, sik thav uô chuôs tsi. Hlôngr viv tsuv tuôx trâu qơư y tế, nhoz tos lok sik muk đêz cêr, têx nhuôs tâu njuôk shuôk đas jos ciês ntơưv tsêr cơưv. Txix njuôk shuôk siêz, hnhar cir, seiz shuôs trox nyar txos trâu seiz njuôk shuôs iz cxiê zav moz, hur tiz si puôr lênhx tâu uô trơưk cui tênhv. Đros ntâu lênhx shux xênhz, no zos iz kror yiêz tsik thôngx li cxiê jiês. Hoàng Lương Phúc, shux xênhz lớp 5A1, tsêr cơưv cxênhx iz Mường Bú heik:“Hnuz no tâu chor cưk yuôx, bác sĩ tuôx seiz njuôk shuôs câuk hniêr, kror ndâux, kror muôs …cur lok six jông siêz thiêz pâuz nzir txux chi chiê tsưx phưv đas jos, thâuv trâus muôx moz mak muôx têx muk qơư y tế chiê seiz njuôk shuôs đas jos”.

Tsi tas muk đêz, tsi pôngz ntâu six hơưv, yênhx lênhx shux xênhz tâu seiz njuôk shuôs, heik kriê têx txux chi chênhr chiê pâuz tsưr ziv tsoz phưz thiêz por hưv đas jos. Hok têx lênhx uô niêv uô txir nhoz tox siêz, iz jiês mê nhuôv tâu seiz njuôk shuôs đas jos cux zos muôx nzir iz jiês chuôz zis pâuz tsênhz đuô zuk têx mê tuz mê nhuôv đas jos. Niêv lâuk Lò Thị Bua, shux xênhz li niêv heik:“Hnuz no cur lok six shir phaz thâuv chox têx mê nhuôv tuôx seiz njuôk shuôs đas jos ntơưv tsêr cơưv, txix co cur pâuz tâu mê nhuôv đas jos chiê muôx tsưr ziv tu mê nhuôv tâu jông đuô. Uô tsâus lok six ntâu txos cưk yuôx cux li tsêr cơưv tưz muôz jông six hơưv seiz njuôk shuôs đas jos trâu têx mê nhuôv”.

Tsêr cơưv cxênhx iz Mường Bú nhiv no muôx zuôr xar 2.000 lênhx shux xênhz, 97% ntâu zos tsôngv box heir nênhs tsơưs têx tuz nhuôs. Ntâu chuôz zis luz nênhx tsênhv txov nhêv viv li tsi zos thâuv tưs cux chox tâu mê nhuôs tuôx seiz njuôk shuôs đas jos cxix cxuô.

Lơưr cưk kriê Ngô Thị Hoa, thơưx seiz car tsêr cơưv, hâux lưv tsưr tsix seiz njuôk shuôs đas jos ciês ntơưv tsêr cơưv paz txo grêk tsơưs phiv liv trâu shux xênhz niêv txir, iz chas ntơư cux paz tsêr cơưv qênhz pov nzor shux xênhz đas jos têx txơưr txar chiê sik đros chuôz zis seiz shuôk, chơưv kho zênhx max:“Đhâu jiês njuôk shuôk đas jos trâu shux xênhz no, tsêr cơưv đros cxuô cơ quan, taz viv cik txos tưz qênhz pov tâu iz cxiê zav moz nzor trâu shux xênhz, li kror ndâux kror njưs, taz por tsơưr pưr, phax tar tros maz…chiê shux xênhz niêv txir sik đros paz, xar tsưr ziv chơưv kho trâu shux xênhz, tsưr ziv zos tsưx phưv truôx tuk đas jos trâu shux xênhz, tsêr cơưv uô tâu truôx jông luôs hâux lưv kriê txux chi”.

Uô tsênhz mênhx Bộ Chính trị Nghị quyết 72 thiêz UBND tỉnh Sơn La tsưr ziv 191 lok tsưr tsix njuôk shuôk đas jos tsi so lok sik njuôk shuôs moz gênhk tsi tas nhiêx txiêx, hâur jiês 1, xã Mường Bú tưz tsưr tsix njuôk shuôs trâu 600 ntâu lênhx hâur 1.000 ntâu lênhx nênhs đas cir. Nhiv no ntơưv qơư tsênhv fuô uô jiês 2, sir jos seiz njuôk shuôs trâu têx nhuôs zâu, shux xênhz ntơưv cxuô luz tsêr cơưv hâur thax tsav thiêz chor nênhs tsik tâu seiz njuôk shuôs hâur jiês uô ntêx.

Taz sik, đros iz xã tox siêz, thax tsav đar, phiv liv muk lol, chiê pêx xênhv tuôx trâu têx tsênhv qơư seiz njuôk shuôs đas jos mak tsênhv lok six phiv liv cơưk. Lênhx nênhs lâul, nênhs trâus sêv khiz luz chêr, chuôz zis pluôs lok sik chor nênhs nhoz têx jêx jok đêz khênhr zos têx lênhx tsi yuô tâu seiz njuôk shuôs đas jos đuô hur si. Chênhr viv li, hlôngr viv tsuôk tok pêx xênhv nriêr tuôx trâu qơư y tế, Mường Bú tsênhv xav txos tsưr ziv chiê têx tổ seiz njuôk shuôs moz muk txos ciês jêx jok. Zơưv Trịnh Minh Hải, Phưv Chủ tịch UBND xã Mường Bú, tỉnh Sơn La puz pâuz:“Chiê uô tâu luôs hâux lưv tso tơưv, UBND xã xav tinhv sir jos uô jông hâux lưv yax mông, fuô kriê txos trâu pêx xênhv, chiê pêx xênhv gra siêz tsưr ziv jênhv pâuz lok sâuv njuôk shuôs đas jos jiês no têx zov chênhr. Tiv oz zos phênhz côngz, choz hâux lưv tsênhz mênhx trâu yênhx lênhx nênhs, yênhx paz chiê seiz njuôk shuôs đas jos; xã cux tưz đros tsêr kho moz yênhx lix têx paz  buôk ti muk yênhx chuôz zis chiê njuôk shuôs đas jos trâu pêx xênhv.

Txix têx lênhx shux xênhz tâu njuôk shuôs đas jos ciês ntơưv lớp cơưv, txos têx lênhx pêx xênhv nhoz jêx jok tox siêz đêz đrôngs tâu canr bôv y tế tuôx txos ciês ntơưv qơư, Bộ Chính trị Nghị quyết 72 tsênhv jux juk tâu uô txix têx hâux lưv uô tsênhv tsênhz nhoz tox siêz Sơn La./.

                                                                                                                     Trấn Long-Riê Lâux cxêik nhênhv

Yax mông lok six hơưv cxax yuôx thiêz tsưr ziv zôngv yuôx vắc xin hâur Tsaz yênhx cxax yuôx phax tar moz hâur thax tsav tỉnh Sơn La shông 2026

Tsaz yênhx cxax yuôx phax moz sâuv thax tsav tỉnh Sơn La tưz kriz uô txix shông 1985 txos nhiv no, xav txos nhiv no sâuv tas nro têz qơưk cux xưk li ntơưv Sơn La ntâu zav moz siz cik muôx yuôx cxax chiê phax moz tưz txo grêk tsơưs lok six ntâu lok lênhx nênhs trâus moz thiêz trâus tuôs. Tiv zix, iz cxiê zav moz tưz tâu tir tar thiêz phax tar tâu sâuv tas nro têz qơưk li: Tir tar tâu moz tuôs tês tuôs tơư txix shông 2000, tir tar tâu moz Uốn ván mê nhuôs zâu sâuv thax tsav huyện txix shông 2005. Txix co txos nhiv no tas nro têz qơưk tsênhv tuôr truôx thiêz por vêv tâu chêx cur no.

Chiê chuôz cxaz đas jos hâur côngv thôngx phax tar moz, tiv zix tuôr truôx têx uô tâu hâur cxax yuôx phax moz, txo grêk tsơưs têx zav moz siz cik huôv xênhz ntơưv thax tsav qơư tsuv tsov cưv iz cxiê kror li đrav kaz:

1. Cxax yuôx phax moz zos zos tsưr ziv jông tiv zix chiê phax tar moz siz cik.

2. Tsuv chox zuk têx mê nhuôv muk trâu têx qơưk cxax yuôx sâuv thax tsav chiê tâu cxax yuôx trơưk six hơưv cxix cxuô, tsênhz mênhx:

- Mê nhuôs zâu tâu cxax yuôx vắc xin BCG phax moz kruô njưk thiêz vắc xin phax moz Viêm gan B.

- Mê nhuôs muôx 2, 3 luz hli hnuz nhôngs tâu hâuk 02 jiês yuôx vắc xin Rota phax tar moz thox plaz.

- Mê nhuôs tâu 2, 3, 4 luz hli hâuk 3 jiês yuôx OPV phax moz tuôs tês tuôs tơư thiêz cxax 3 côngz yuôx phax phôngz 5 zav moz Bạch hầu – ho gà – Uốn ván – Viêm gan B – moz njưk, moz hlưz hâu tiv caz moz Hib;

- Mê nhuôs muôx 5 luz hli tâu cxax yuôx IPV côngz tiv 1 phax moz Bại liệt.

- Mê nhuôs muôx 9 luz hli tâu cxax 01 côngz yuôx phax moz kruô piêk, cxax yuôx IPV côngz tiv 2 phax moz tuôs têk tuôs tơư.

- Mê nhuôs muôx 1 shông tâu cxax 02 côngz yuôx vắc xin phax moz hlưz hâu Nhật Bản B (côngz tiv 2 kuôk côngz tiv 1 txix 1 txos 2 ciêz). Cxax côngz tiv 3 kuôk côngz tiv 2 tsơưs tiv zix 1 shông.

- Mê nhuôs muôx 18 luz hli tâu cxax 01 côngz yuôx vắc xin DPT phax moz Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván thiêz cxax 01 côngz yuôx vắc xin phax moz kruô piêk - Rubella.

3. Zos mê nhuôs tsi tâu cxax txâuk têx yuôx vắc xin: OPV, IPV, Moz kruô piêk, Moz kruô piêk - Rubella, Moz hlưz hâu Nhật bản B txâuk lơưr six hơưv cxax yuôx, thâuv qir muk cơưv cxênhx nhuôs zâu, cxênhx iz (lớp 1) têx chuôz zis tsuv heik pâuz thiêz sik côngv đros tsêr cơưv, Y têr sâuv thax tsav qênhz shuôs thiêz cxax nzir yuôx ntơưv têx qơư cxax yuôx sâuv thax tsav.

4. Nhiv no cxuô zav yuôx vắc xin hâur Tsaz yênhx cxax yuôx phax moz krêz đar puôr lênhx tâu cxax tsik tas nhiêx txiêx ntơưv têx qơư cxax yuôx nhoz Trạm Y tế xã/phường sâuv thax tsav tas nro tỉnh lơưr Bộ Y tế li tsưr ziv.

Cxuô lênhx px tsuv ndo njôngr tsuv cxax yuôx phax phôngz moz trâu nhuôs zâu trơưk six hơưv. No zos tsưr ziv jông tiv zix chiê por vêv đas jos, tiv zix zos nhuôs zâu, txo grêk tsơưs têx phiv liv lok moz gênhs trâu chuôz zis thiêz xã hội./.

                                                                                                      Hồng Việt- Txâur Vax cxeik nhênhv