Niêv lâul Iêz sir jos tuôr tsês pêz hêir nênhs Hmôngz đơưz têx pax ntâuz, xơưs tsôngk tril yo cxôngx nzor

Txix thâuv tsênhv zâuv, niêv lâul Iêz Xênhv Vix tưz tâu têx lênhx pos thiêz chor uô niêv kriê uô pax ntâuz, txiêr, xơưs pêz Hmôngz đơưz têx tsôngk tril yo hnar thâuv nzor, txơưv uô ntâu zav, hâur co têx pax ntâuz tsuv txiêr, max mav xơưs uô iz kro jux juk, pôngz lok six ntâu hnuz côngz, đas jos. Thâuv xuz thơưx niêv lâul uô, xơưs chiê hnar xưz, jux juk pov tsôngv box hâur thax tsav cux xar zuôr txos chox muk hnar, viv li niêv lâul tưz qir xơưs uô ntâu chiê muôs trâu tsôngv pox niêv vir ndâuk sơưr đơưk:

Pox niêv Hmôngz đơưz chêr tsôngk yo zos muôx luz yo, tril, đuôr tưk, sêr thiêz fuô ntông sâuv tâuz hâu. Luz yo mak fuô plaz, thâuv hnar muôz iz traz côngz khơưv pok đrav plaz xưz, chênhr viv li tsuv hnar nzir iz luz yo khuôv đơưz hâur kaz thiêz, tsi tas li đrâuv đrâuz kâuv cux muôx đaz yok, tâu nriê xơưs têx xor liêz njuôz trâu, lok six khax jông jav. Hok baz yok mak muôz têx ntâuz txêix, ntâuz njuôz lok kuôk trâu kror ntâuz đuz, xơưs iz pluôx kuôk iz pluôx tax tâu ntêr muôx iz đok txos iz đok ntâu li muôz lok tik trâu luz chêr yo. Iz chas ntơư, tus đuôr tưk cux nriê xơưs uô têx trêr pax lok six jông yênhx têx trâur pax ntâuz khax nhiêk jông txơưr nhiêk tsi siz thôngx.

Chiê xơưs uô tâu tiêr nênhs Hmôngz đơưz iz chêr tsôngk hnar (muôx tril, yo, sêr, đuôr tưk, fuôv) hur si mak tsuv 02 lênhs sik đros xơưs uô zuôr xar 4 hnuz thiêx tâu. Chênhr viv li, đros trâu xơưs uô têx chêr tsôngk tril yo trơưk têx lâul iz txưv chox kriê, niêv lâul Iêz cux tsês six hơưv, hnuz nhôngs zok nriêr, cơưv shâuv iz cxiê tsưr ziv xơưs uô pax ntâuz, tsôngk tril yo yiêz đros trâu muôz ntâu zav ntâuz txêix, liêz njuôz lok siz fiv chiê xơưs têx chêr tsôngk trơưk li tsôngv kruô, cxênhx hluôk nhiv no siêz nhiêv hnar.

Iz chas têx chêr tsôngk tril yo Hmôngz tâu niêv lâul Iêz xơưs uô trơưk tsôngv pox niêv vir ndâuk đas cir, niêv lâul 2 niêv txir cux xơưs muôs ntơưv têx hội ciêz tox siêz hâur thiêz 2 chas thax tsav li: Tuần Giáo, Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Niêv lâul cux nzaz nzơưv mạng xã hội li: Zalo, Facebook, Tiktok muôs đhâu sâuv mạng xã hội, tâu tsôngv kruô nhoz ntâu qơư li: lai Châu, Thanh Hóa, Đắk Nông, Đắk Lắk....njênhs njôngr, nhiêv zuôr txos. Niêv lâul Txiêz Xênhv Shôngx, nhoz xã Phình Hồ, tỉnh Lai Châu, iz lênhx kruô tsi so đas cir zuôr niêv lâul Iêz têx tsôngk tril yo hnar heik pâuz:

Cê xơưs uô, cê cơưv shâuv luôs lưv tus muôx txux chi uô pax ntâuz, xơưs tsôngk hnar tsưr ziv, xav kror đruôz đraz iz shông, niêv lâul Iêz Xênhv Vix muôs txix 120-160 chêr tsôngk pox niêv Hmôngz đơưz trâu tsôngv kruô, iz chêr niêv lâul muôs txix iz tsov 200 cxênhz txos iz tsov 600 cxênhz đeiv. Đhâu yưx tas têx nhiêx txiêx zuôr ntâuz, xor xơưs uô, niêv lâul cux tâu nhiêx nju muôx 130 tsov đeiv. Phênhv sâu tâu no paz niêv lâul cê muôx nzir phênhv sâu, muôx pênhr tror huôv tsar uô nox, zuôr têx ntâuz xor xơưs uô pax ntâuz, tsôngk tril yo hnar thiêz muôs, cê por hưv, tuôr tâu tsês zuk heir nênhs têx txux chi uô pax ntâuz, xơưs tsôngk tril, yo.

Tsi tiêk huôv tsar luôs hâux lưv heik sâuv, niêv lâul iêz tsênhv tsês six hơưv, hnuz nhôngs kriê têx txux chi uô pax ntâuz, xơưs tsôngk tril yo trâu chor pox niêv vir ndâuk thiêz têx lênhx hluôk hâur jok, chiê sik đros por hưv, tuôr tsês pêz Hmôngz têx txux chi heik sâuv tsi chiê pôngz plox. Tix lâus Cuôv Xênhv Thox, Phưv Chủ tịch Ủy ban xã Co Mạ heik pâuz:

Têx tsưr ziv huôv tsar uô hâur ntu zuôr txos, niêv lâul Iêz heik pâuz, niêv lâul chuôz zis tsênhv zuôr krêz đar nzir qơư uô pax ntâuz, xơưs tsôngk tril yo, yưv pênhr zuôr meir, chuôz zênhx phưx vưv chiê huôv tsar xơưs uô tâu ntâu đuô têx pax ntâuz, tsôngk tril yo jông jav huv đros tsôngv kruô siêz nhiêv. Niêv lâul Iêz cux xar muôz hâux lưv uô nzir trâu têx lênhx pox niêv vir ndâuk hâur thax tsav thiêz paz tsưx phưv truôx luôs hâux lưv uô co trâu chor tuz nhuôs, cxênhx hluôk tsik chiê zuk hêir nênhs têx tsôngk tiêz, tsôngk yo cxôngx nzor trâus pôngz plox./.

                                                                                                                 Thào Ly-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Tuôr tsês têx vênhx huôv jông nhoz tos siêz Lai Châu

Muôx chor liêx ntêir trơưk têx saz trôngz, jok Lao Chải 1, xar Khun Há, tỉnh Lai Châu njiês nti jông jav txix muôx chor tsêr ar, tsêr xor txiês ntông plox pliês ntơưv têx ntar trôngz. Chor nja vax poz jêz khâuk lêv thiêz muôx chor suôz têx mê nhuôv thav luk, luôs nxi lov jêv hâur yênhx hnuz.

Tsik uô trơưk têx tsưr ziv du lịch muôx ntơưv têx qơưk txơưr, chor nênhs nhoz Lao Chải 1 xêir tsov tsưr ziv uô txơưr: Muôz ciês tsôngv box Hmôngz cêr uô nênhx chiê uô yênhx kror paz zaz zâuv tsôngv kruô. Txix trôngx vas muk trâu hâur jok txos yênhx ziv chuôz zis, pox nhuôs puôr lênhx sir zôngv têx shôngz, ntông, poz jêz, txir chiêz kruôr lok sik txir njênhx chox lok uô cov vax tsêr jông đuô. Paz uô trâu sưv jê, taz sik ho muôx têx kror jông sik txơưr. Tưz tsik zos tuôr tsês cxuô kror jông hâur jêx jok, pox niêv Hmôngz nhoz Lao Chải 1 nhiv no cux tsênhv sir jos uô têx ntâuz cxôngx nzor. Chor tsôngk yo jông jav, fuôv ntâuz trâur lâus lok sik têx zav txsơưr nhiv no tưz tsik zos phưx vưv trâu luz nênhx yênhx hnuz xưz, mak zos yênhx chor hax huv du lịch jông lok vênhx huôv cxuô mênhx cxưx. Du lịch côngv thôngx nhoz Lao Chải 1 tưz tsik zos paz trâu pêx xênhv muôx nzir phênhv sâu, mak tsênhv paz trâu pox nhuôs shir phaz lok zuk têx vênhx huôv. Co cux zos qir tiv têx tsôngk yo cxôngx nzor cux tsênhv tâu tuôr tsês jông, têx phongx cxưx jông cxôngx nzor cux tâu tuôr tsês hâur luz nênhx yiêz nhiv no. Niêv tix Lù Thị Pàng, nhoz jok Lao Chải 1 hêik:“Đros tuôr tsês têx jêx jok cov hur jông, cơưv uô du lịch chiê tok kruô, cur thiêz sơưr đơưk hâur jok tsik so xơưk chor tsôngk yo li têx tiêz, fuôv,, iz cxiê zav xơưr chie muôs trâu chor kruô. Hâux lưv no cux zos zuk kror uô sưv, viv txix thâuv zâu zênhzz tâu chor pox, chor niêv kriê uô lơưv. Viv li, xơưk têx tsôngk yo zos zuk kror hâux lưv uô hâur yênhx hnuz lơưv”.

Đros Lao Chải 1, ntâu jêx jok nhoz Lai Châu cux tsênhv jux juk huôv star du lịch côngv thôngx đros tuôr tsês jông têx vênhx huôv mênhx cxưx.

Nhoz Sin Suối Hồ, tsôngv box Hmôngz uô chor cêr muôx ntâu chor địa lan, chor jiês uô ciêz tox siêz muôx ntâu zav vênhx huôv jông ntơưv qơư. Ntơưv jok Thẳm, mênhx cxưx Lự cux tuôr tsês uô ntâuz trâur lâus cxôngx nzor, chor lơưx cxôngx nzor thiêz đhiê pax vuôs xòe cxôngx nzor. Hok ntơưv Vàng Pheo, vênhx huôv Thái tâu tuôr tsês dhdâu chor suôz gâux ntơưv têx tsêr lơưx nhoz jê têx ntus đêx. Hok Sì Thâu Chải mak ho muôx tsôngv box Cho kriz uô du lịch txix ndis sêiz têx huôz sâuv têx trôngz siêz, têx zav yuôx đrox njuôz thiêz uô têx ntâuz trâur lâus lok tsôngv box Cho têx vênhx huôv jông…

Iz jêx jok muôx iz kror vênhx huôv jông sik txơưr, taz sik puôr lênhx zos uô: chiê huôv tsar du lịch txix zuk côngv thôngx têx tsiv gri jông. Thiêz chiê paz trâu pêx xênhv huôv tsar du lịch côngv thôngx, ntu đhâu, chinhr quyền ntơưv qơư nhoz Lai Châu cux sir jos yưv pênhr uô, kho đuô cxuô zav thiêz paz trâu pêx xênhv uô du lịch. Zơưv Đỗ Trọng Thi Phưv Chủ tịch Ủy ban xar Khun Há puz pâuz:

“Jok lao Chải 1 tưz tâu côngz jênhv zos jok du lịch côngv thôngx OCOP hov 3. Ntu đhâu pox nhuôs hẩu rjok Lao Chải 1 lok six sir jos hâur huôv tsar du lịch côngv thôngx. Ntu đhâu xar cux tưz hêik pox nhuôs muk nriêr poz jêz lok uô nja vax chiê paz uô trâu jêx jok jông gâux đuô. Tiv oz cux cux tưz kho đuô qơư nthuôr uô cêr lov jêv thiêz chor cêr muk lok hâur jok; kho cov jông đuô chor homestay chiê phưx vưv trâu tsôngv kruô”.

Zos shông 2025 Lai Châu tok xar muôx 1,5 triệu lênhx kruô, mak 4 luz hli hâur shôngk shông 2026 thax tsav qơư tưz tok muôx 720 cxênhz ntâu lênhx, bâuv zuôr xar 45% sưr ziv hâur shông. Kror tsuv hêik zos hâur qênhx shênhx huôv tsar du lịch Lai Châu, vênhx huôv tưz tsik zos trâus hlôngr pâur. Đuô li, chênhr du lịch tưz zos yênhx kror paz trâu pêx xênhv pâuz tsuv tuôr tsês zuk têx vênhx huôv thiêz por vêv tênhv qơư đrox tsuôs chiv xênhz hâur jêx jok.

Zơưv Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Vênhx huôv, Thể thao thiêz Du lịch tỉnh Lai Châu hêik mênhx:

“Ntu zuôr txos nganhx Vênhx huôv, Thể thao thiêz Du lịch zuôr qênhz shuôk đuô chor hax huv du lịch tỉnh; tiv zix zos uô cov muôx ntâu huôx tôngv hâur huôv tsar du lịch côngv thôngx ntơưv thax tsav qơư, tiv zix chor huôx tôngv nriêr pâuz vênhx huôv côngv thôngx cxuô mênhx cxưx. Tiv zix zos paz trâu pêx xênhv hâur hâux lưv njuôk xav, cxiv tsa thax tsav qơư du lịch côngv thôngx zos yênhx têx hax huv jông trâu tsôngv kruô nhiêv thâuv tuôx ndis shuôk, uô si. Thiê ziz kror zov chênhr hiêz zos nhoz chor qơư du lịch côngv thôngx  tsuv sir zôngv ứng dụng hlôngr yiêz sôr hâur thôngz xar mông hêik pâuz, piêr pâuz txos têx hax huv”.

Đros têx hlôngr yiêz hâur ntu nênhx yiêz nhiv no, chor jêx jok nhoz tox siêz Lai Châu cux tsênhv tuôr tsês jông têx suôz kênhx, đhiê pax vuôs còe, uô ntâuz trâur lâus thiêz têx tsêr lơưx cxôngx nzor chiê paz tuôr tsês cov tâu jông zuk mênhx cxưx têx cêr nênhx vênhx huôv jông./.

                                                                                                         Khắc Kiên-Lik Thox cxêik nhênhv