VOV4.Sêdang - Kơtăn ing Plêi Kần dêi tơring Ngọc Hồi, kong pơlê Kon Tum vâ chê 20 km, Bờ Y cho kơpong tơnêi a pái hơlâ troăng tơkăng kong, tơdjêp [ă 3 tơnêi têa Việt Nam, Lếo [ă Kul, cho tíu ki ai tơneăn tâp hdró ki châ ôu-eăng [ă châ ‘nâi troh cho tíu í ro\ng pai tơnêi pơrá tâng. Bờ Y dế ối hơ’lêh rêm hâi, pro chiâng tơdroăng ki xông kân dêi mâu kế tơmeăm a kơpong tơnêi ki ôh tá chiâng kế tơmeăm tíu pái hơlâ troăng dêi 3 tơnêi têa Việt Nam, Lếo [ă Kul.

            Tung mâu khế hơnăm tơplâ, kơpong tơnêi Bờ Y, cho tíu tro răng [om on hên má môi, drêng mê nah hdrông kuăn ngo a tíu kố pâ nhuo#m tơnêi têa hiăng khên tơnôu xông tơplâ. Khế hơnăm mê nah hiăng hluâ laga hiâm mơno tiu kăch măng xuân ối tung hiâm mơno dêi hdrông kuăn ngo rêh ối a kơpong tơnêi Bờ Y hâi kố tối tơchuôm. Poâ Thao Oong, hmâ tối cho Thao Ô-ông, ối a thôn Tà ka, cheăm Bờ Y, tơring Ngọc Hồi, kong pơlê Kon Tum pâ tơdroăng ton nah: ‘Na hiâm mơno kăch măng a kố, cho tiu kăch măng tê, môi kơ’lo phái axoa\ng péa, pái ngế. Hdrối nah drêng ối nếo, sap 18 hơnăm ôh tá ai kơbố ối hngêi, pơrá lo lăm tơplâ, pơrá tiu Đảng, tiu kăch măng.

            Sap hơnăm 1992 tiu troăng rơhlâ mơjiâng cheăng kâ nếo hên hdrông kuăn ngo peăng kơnho\ng hiăng xe#n ối a kố, rêh ối a kơpong tơnêi têa pơkâ ăm. Troh nôkố cheăm Bờ Y hiăng ai 17 hdrông kuăn ngo rêh ối. Kuăn pơlê a kố rêh ối kơnôm to pêi chiâk deăng. Mơhé tơnêi a kơpong tíu tơkăng kong kố ôh tá hơpok le#m, laga [a\ hiâm mơno mơ-eăm, kuăn pơlê hiăng muih hdroh kong pêi chêk, pêt mâu loăng plâi ki kơnâ liăn, kum kuăn pơlê châ rêh ối phâi tơtô, hơniâp le#m. Poâ Quách Tống Kỵ, ối a thôn Đak Phong, cheăm Bờ Y, tơring Ngọc Hồi tối ăm ‘nâi: Sap khế 4 hơnăm 1992 troh nôkố tơnêi kố to nhâ loăng. Châ Đảng, Chin phuh, kong pơlê, tơring, cheăm Bờ Y tơmâng to\ng kum  kuăn pơlê, kuăn pơlê rơtế rêh ối [a\ kuăn pơlê a pơlê ton kố nah. Troh nôkố mê kuăn pơlê tơniăn, tơ’noăng dêi pó pêi cheăng kâ, pêt loăng kơxu, kơphế, pêt loăng plâi iâ hâi vâ ai liăn rak ngăn loăng plâi ton hâi, pơtih pêt pôm. {a\ tơdroăng rêh ối nôkố hiăng tơniăn.

            17 hdrông kuăn ngo rơtế tơchuôm ivá rêh ối, rêm hdrông kuăn ngo ai khôi túa le#m tro phá tơ-ê, cho tơdroăng kố hiăng pro khôi túa vêa vong le#m tro a kố hên h^n. Tơkâ hluâ rơxông pá puât, Bờ Y ôh tá ai xếo tơnêi ki ôh tá hơpok le#m, a kố tơdroăng rêh ối sôk suâ, chiâng kơpong tơnêi nếo, mơnhông tơtêk. Cheăm Bờ Y cho tíu tê mơdró ki kal dêi 3 kong têa Việt Nam, Lếo, Kul, cho tíu vâ mơnhông cheăng kâ pơla mâu kong têa ASEAN [a\ kơpong têa kroăng Mê Kông. Mâu kong têa tung kơpong mê cho Việt Nam, Lếo, Kul [a\ Siam hiăng [a\ dế mơjiâng hên troăng kân vâ tơru\m mâu kơpong cheăng kâ ki xiâm dêi mâu kong têa tơkâ hluâ tíu tê mơdró lâp plâi tơnêi Bờ Y.

            {a\ tíu ki kal, hên hơnăm hiăng hluâ, kơpong cheăng kâ tíu tê mơdró [a\ mâu kong têa ê Bờ Y hiăng châ mơ’no vâ chê 1 rơpâu 400 rơtal liăn mơjiâng hngêi trăng, klông troăng, dê nốkố châ po rơdâ pêi pro lâp tơring Ngọc Hồi [a\ [a\ng deăng vâ chê 70 rơpâu 400 ha.

            Ho\ng tơdroăng mơ’no liăn cheăng mơjiâng kơpong cheăng kâ tíu tê mơdró [a\ kong têa ê Bờ Y hiăng cho ki xiâm vâ kơpong tơnêi tíu tơkăng kong Bờ Y mơnhông mơdêk. Poâ Lê Hải Minh, ối a thôn Đak Răng, tơring Ngọc Hồi tối: Kơpong cheăng kâ tíu tê mơdró [a\ kong têa ê Bờ Y tung pơla kố nah hiăng kum tung mơnhông dêi tơring Ngọc Hồi tối tơchuôm [a\ cheăm Bờ Y tối phá xêh. Ki nhên cho kuăn pơlê pin hiăng hơ’lêh, hngêi trăng, troăng klông, hngêi trung, on tơhrik, rơchoâ hno têa, hiăng mơjiâng mâu rơchoâ hno têa kân. ‘Na hnê pêi pêt rak ngăn hdrê loăng plâi, kuăn pơlê xuân hiăng ‘nâi kih thua#t, pêi cheăng kơmăi kơmok [a\ pêi cheăng châ tơ-[rê tâ, mâu loăng plâi ton hâi mơtiah kơxu, kơphế.

            Poâ Nguyễn Duy Cường – Kăn hnê ngăn Vi[an cheăm Bờ Y, tơring Ngọc Hồi, tối ăm ‘nâi: Tung mâu hơnăm hiăng hluâ mâu hdrông kuăn ngo rơtế dêi pó mơnhông cheăng kâ, troh nôkô ‘na mơjiâng tơdroăng rêh ối mơhno mơjiâng túa le#m tro a kơpong kơdrâm kuăn pơlê rêh ối hiăng châ sap 6 troh 8 kơpong kuăn pơlê rêh ối châ mơnhên cho kơpong mơhno mơjiâng túa le#m tro [a\ 75% rơpo\ng mơhno mơjiâng túa le#m tro tung lâp cheăm. Ho\ng tơdroăng to\ng kum ‘na rêh ối, kuăn pơlê hiăng môi tuăn rơtế dêi pó pêi pro túa pơkâ ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo. Tiu tối tơchuôm, mê séa mơnhên troh mơ’nui hơnăm 2015, mơni cheăm kô pêi kêi đeăng mâu tơdroăng pơkâ mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiu túa nếo tung hơnăm kố.

            Nôkố tơdroăng tê mơdró kơpong tíu tê mơdró hên kong têa ê cho kơdrâm, tê mơdró tíu tơkăng kong dế mơnhông tơtêk re#ng. Xua mê, tíu kố tơkêa la ngiâ cho tíu má môi tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng [a\ cho tíu tơru\m troăng prôk tê mơdró pơla Việt Nam [a\ pú hmâ lâp plâi tơnêi [a\ Bờ Y hiăng [a\ dế cho tíu ki má môi dêi tơmối ôm hyô rơhêng vâ troh ơm hyô.

A Sa Ly tơplôu