Mơnhên tối ‘na tơdroăng pêi cheăng kâ dêi Việt Nam hơnăm 2019, ai hên khu hriăn ple\ng ‘na cheăng kâ mơnhên tối ki kơdo mơ-eăm tơkâ luâ xahpá mơnhông tơtêk dêi Việt Nam, maluâ tơdroăng cheăng kâ mâu kong têa vâi ê ôh tá tơniăn, thăm nếo, ai tơdroăng tơdjâk ki ‘mêi troh tơdroăng cheăng kâ - rêh ối a Việt Nam, ki má lối cho Hneăng tơplâ tung dế ‘na mơdró kâ pơla Mih [ă Sinuâ.

Tơdrêng amê, tơdroăng rêh kâ ối tung tơnêi têa trâm hên xahpá drêng pơreăng châi klêa chu châu Phi tâ tú hên rơdâ ó, kong tô mơdrăng khăng khoăng, ai tơdjâk troh  tơdroăng ki hơ’leh na hyôh kong prâi rế hía rế ó [ă hên mâu tơdroăng ki ê. La a hơnăm 2019 xuân cho hơnăm ki ối [lêi chiâng dêi tơdroăng pêi cheăng kâ Việt Nam mơhno tối tơdroăng ki pêi pro châ chiâng [ă hiăng tơkâ luâ mâu hnoăng cheăng pơcháu.

Ing mê, mơjiâng tơdroăng loi tơngah dêi khu mơdró kâ [ă ‘na kuăn pơlê ‘na tơdroăng rak vế tơniăn, po troăng hơlâ vâ mơnhông tung pêi cheăng kâ.

Hơnăm 2019 mơnhên tối ‘na ki mơ’no tê châ hên kế tơmeăm luâ tâ kơlo pơkâ dâng 9 rơtal dollars. Cho kơlo ki mơdró kâ pơtối châ rơlối hên mơni yâu dâng 4 rơtal 200 rơtal dollars, tâk hên tâ tâng vâ pơchông ngăn [ă hơnăm 2018. Ki rơhêng vâ tối, tơdroăng mơ’no tê ká xixo\ng [ă kơchâi, plâi, pôm hiăng châ tơtêk a kơlo ki hên ó ‘nâng.

Pôa Ngô Trí Long, Ngế kăn hriăn ple\ng ‘na tơdroăng cheăng kâ mơnhên tối:

‘’Hơnăm 2019, tơdroăng pêi cheăng kâ ki ku\n cho pơtối tơniăn, plâ péa hơnăm pơtối pin hiăng pêi pro klêi kơlo ki pơcháu [ă tung hơnăm kố 5 tơdroăng ki châ pêi luâ tơdroăng, mơ’no tê kế tơmeăm tơngi kong têa ê tâk hên châ 500 rơtal dollars cho hnoăng cheăng pêi ki kân, ‘na tơdroăng tơ’mot kơxo# liăn xuân hên, ‘na tơdroăng pơlê pơla tăng cheăng pêi ăm mơngế pêi cheăng, mơdêk tơdroăng rêh kâ ối kuăn pơlê xuân hiăng tơniăn. Kố cho mâu tơdroăng cheăng ki hiăng bâ’’.

Ing tơdroăng ki séa mơnhên ngăn ki ai tơdjâk troh kơchơ tê mơdró tung hơnăm 2020, ai hên rơkong tơpui tối mơhno tơdroăng ki hơniâp ro tung tơdroăng pêi cheăng kâ Việt Nam pơtối tơniăn [ă tiô tối hdrối tâk châ sap ing 6,8 troh 7%, khuo#t tơmeăm [ă mơdêk yă kơnâ tơmeăm ai sap ing 3,2 troh a 3,5%. Khu pêi cheăng kâ-tê mơdró dêi mâu ngế krê xuân cho ki xiâm vâ mơdêk tơdroăng pêi cheăng kâ.

Pôa Nguyễn Minh Phong, Ngế hriăn ple\ng ‘na tơdroăng pêi cheăng kâ tối pơtâng, hơnăm 2020, tơdroăng pêi cheăng kâ Việt Nam pơtối châ tơtêk [ă tơdroăng mơdró kâ xuân cho tơtêk hên ‘nâng, pro mơdêi ing mâu khu râ, kơvâ cheăng. Ing mê, mơjiâng chiâng ivá [ă pro tơ’lêi hlâu ăm khu mơdró kâ châ tơtêk:

‘’Tung hơnăm 2020 kơnôm ai mâu tơdroăng, môi tiah: tơplâ tơplong tung mơdró kâ pơla Mih [ă Sinuâ hiăng kơdroh ki hơkăng tăng troăng vâ pro mơhâk ăm tê mơdró kâ; sap ing khế 3 troh khế 6 hơnăm 2020 kô k^ tơru\m cheăng ‘no liăn tung lâp kơpong, túa ki ‘no liăn cheăng mơdró kâ tung khu ASEAN tâk hên; Tơdroăng ki hơ’leh cheăng dêi khu mơdró kâ FDI sap ing hơnăm 2019 troh hơnăm 2020 kô tơniăn tung mơdró kâ.

Ki rơhêng vâ tối, hơnăm 2020 cho ki xiâm vâ po ăm Hneăng hôp kân Đảng kô pơxiâm cheăng pêi, mâu tơdroăng ki hơ’leh nếo tung túa mơ’no liăn cheăng kâ tê mơdró kô châ pơkâ pêi pro tiô túa ki rơdêi [ă kho\m mơ-eăm huên tâ tiô ngin tối tiah kố, mê cho tơdroăng ki kal kân khât’’.

Ki rơhêng vâ tối, mot tung hơnăm 2020 drêng tơnêi têa pin pơxiâm pôu râng hnoăng cheăng cho Kăn xiâm hnê ngăn ASEAN, Việt Nam kô xúa hên tơdroăng cheăng vâ thăm mơdêk tơdroăng cheăng. Tơdroăng ki tơ’mot dêi Viẹt Nam mot tung Khu tơru\m pêi cheăng kâ ASEAN xuân môi tiah mâu kong têa ki ngăn Việt Nam cho tíu ki tơru\m cheăng lâp plâi tơnêi, ki rơhêng vâ tối cho Sinuâ, Khu tơru\m châu Âu. Hnoăng cheăng ki châ péa hdroh kố dêi tơnêi têa pin, cho kong têa ki pro Kăn xiâm hnê ngăn ASEAN [ă xuân cho tơnêi têa ki veăng cheăng tung Ho#i đong Kring vế Khu lâp kong têa (Tung mê, ai hnoăng cheăng cho Kăn xiâm hnê ngăn Ho#i đong Kring vế Khu lâp kong têa tung khế 1 hơnăm 2020) kô kum ăm tơdroăng pêi cheăng kâ, thăm mơdêk tơdroăng ki tơru\m cheăng kâ dêi Việt Nam.

Pôa Cấn Văn Lực, Ngế hriăn ple\ng cheăng kâ tơnêi têa pin tối ăm ‘nâi, ki xiâm dêi tơdroăng pêi cheăng kâ Việt Nam hơnăm 2020 ai dâng 6,8% cho tơdroăng ki chiâng pêi pro:

‘’Ai 3 tơdroăng cheăng xiâm ki pêi lo kế tơmeăm tung hơnăm 2020 mê cho mơ’no tê kế tơmeăm châ hên, tiô tối hdrối tâk châ 9%; Kong têa ê mơ’no liăn FDI pơtối cho tơdroăng ki bâ ăm tơdroăng ăm tơdroăng ki hơ’leh tung mơ’no liăn cheăng kâ; Tơdroăng pêi cheăng kâ dêi khu krê tung ‘no liăn tung hơnăm la ngiâ kô tơniăn tâ xua kơxo# liăn dêi khu krê tâk châ dâng 17%. Kế tơmeăm to kơnâ ai sap ing 3,2 troh 3,3% tâng pơchông ngăn [ă hơnăm 2002’’.

Hơnăm 2020 cho hơnăm ki xiâm mơgêi hneăng cheăng plâ 5 hơnăm [ă kơlo ki tâk GDP tiô tối hdrối ai dâng 6,84% môi hơnăm (châ a kơlo ki ai sap ing 6,5% troh 7% dêi Tơdroăng pơcháu hnoăng cheăng pơla hơnăm 2016-2020), tơdrêng amê, hiăng kum ăm tơdroăng ki vâ mơnhông pêi cheăng kâ-rêh ối pơlê pơla plâ 5 hơnăm, sap hơnăm 2021-2025 [ă Hnoăng cheăng plâ 10 hơnăm sap ing hơnăm 2021-2030.

Maluâ ti mê, mâu ngê hriăn ple\ng ‘na cheăng kâ tối tiah kố, vâ pêi pro klêi tơniăn hnoăng cheăng hiăng pơcháu ăm mâu hơnăm pơtối tung la ngiâ mê kal athế ai tơdroăng ki kơdo mơ-eăm kân k^n, kơdo mơ-eăm hên tâ, pêi pro kơhnâ krâu khât ing peăng Chin phuh, mâu khu râ, kơvâ cheăng, klêi mê kal ai tơdroăng ki veăng pêi pro ki rơdêi tung tâi pơlê pơla veăng mơ-eăm ó tâ vâ mơjiâng tơnêi têa Việt Nam thăm rế hía rế mơnhông, tơxâng [ă mâu kong têa tung lâp plâi tơnêi.

            Nguyễn Hằng chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng