Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Rơtế [ă lâp tơnêi têa, tơdroăng cheăng kâ kơpong Tây Nguyên nếu tơkâ hluâ môi hnăm trâm hên pá puêt [ă troh hnăm nếu hên tơdroăng pá pơloăng mơnúa. Mơhé tiah mê, hên troăng rơhlâ ki tơtro [ă teăm pêi dêi Chin phuh, ho\ng todroăng rơtế tơru\m [ă dêi rơpó rêm ngế tung pơlê pơla, tơdroăng rêh ối dêi kue#n pơlê pơtối châ rak tơnie#n, hiăng mơdêk tâ iâ; mâu kơvâ cheăng ki kal ‘na cheăng kâ hiăng hlo pơhlêh, dế pro xiâm ăm tơdroăng vâ ‘mâi mơnhông. Drêng troh hnăm nếu 2015, ngế chêh hla tơbeăng dêi Rơ’jiu Việt Nam kơpong Tây Nguyên ai [ai ‘’Tây Nguyên dế tơkâ hluâ tơdroăng pá pơloăng mơnúa‘’, hvái ngăn mâu tơdroăng ki xahpá kân, xun mơtiah mâu tơdroăng púi tơngah ‘na cheăng kâ rêh ối tung kơpong a la ngiâ.

Ki xahpá má môi tung mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên cho Dak Lak. Tơdroăng kố tâng tối ing roh hôp Ho#i đông hnê ngăn kue#n pơlê dêi kong pơlê mơ’nui hnăm ăm hlo, bố ai 9 kơpêng 18 tơdroăng pơkâ cheăng kâ, rêh ối pêi pro ôh tá hâi tiêu tơdroăng pơkâ; kơxo# khu tê mơdró ki xahpá, pơtê cheăng tâk troh lối hr^u, kơxo# lie#n che#n xo hnoăng mơhá dêi mâu khu tơru\m cheăng, mâu ngế, mâu khu mơdró xun tâk hên. Mơgêi hnăm 2014, kơxo# pro hnoăng mơhá ki u ối dêi kong pơlê băng 1 kơpêng pái tâi tâng kơxo# lie#n ngân. Pôa Bùi Văn Chuẩn, kăn pho\ pơkuâ xiâm ‘na pro hnoăng mơhá kong pơlê Dak Lak, tối mâu tơdroăng ki xahpá kố dêi kong pơlê: Pak^u tơdroăng ki xahpá tơchuôm mê Dak Lak xun ai ki phá xêh, hên mâu tíu pêi cheăng dêi ko\ng ti rak ngăn kong ôh tá ai tơdroăng pơkâ ko xo loăng mê cho lie#n mơhá che#n hên hnăm nâp ăm nếu. Má péa, cho mâu tíu pêi cheăng tung mâu kơvâ cheăng rêh ối pơlê pơla mơtiah ‘na khăm pơlât, hnê mơhriâm, nôkố xun dế tơvâ tơvân hên. Tơdroăng ki má pái cho tơdroăng ối che#n tung pro hnoăng mơhá dêi mâu tíu pêi cheăng mơjiâng pro mâu tơdroăng cheăng tung kong pơlê hiăng tâk troh 116 rơtal lie#. Tung tâi tâng kơxo# lie# che#n pro hnoăng mơhá hiăng ai vâ chê 400 rơtal lie#n che#n tơpá vâ châ xo, [ă tơkôm lăm tơ, cho dêi mâu khu tê mơdró pêi cheăng ôh tá pon mơhúa, mơhía tê.

Tí tăng ‘nâi ple#ng trâu tâ mâu tơdroăng pá dêi mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên, kôm hlo môi tơdroăng ki xiâm, mê cho kơnôm to pêi chêk pêi deăng. Nôkố lối chât khu tê mơdró rơtế [ă 50 rơpâu rơpo\ng hngêi a Tây Nguyên kơnôm to loăng kao su, lối 100 rơpâu rơpo\ng kơnôm to ing alâi. Tung pơla mê, hnăm 2014, yă tê alâi kloăng gá pá xôp 4 rơtuh lie#n môi ta#n, kue#n pơlê ôh tá châ xo rơkâ. {ă yă kao su môi ta#n chá ki khăng bố kơpêng 30 rơtuh lie#n, iâ tâ 5 rơtuh lie#n tâng vâ pơchông [ă kơxo# lie#n ‘no pêi.

Tơdroăng rêh ối dêi lối hr^u rơpâu rơpo\ng tro tơdjâk, hiăng pro mơngế ki roê rế iâ, hlối pro tơpá ăm hên khu mơdró kâ. Mâu kong pơlê mơdêk tơdroăng mơhnhôk tê mơdró, tơku\m po hên kơchô, kum mâu khu mơdró tơbleăng tơmeăm, mơdêk tê kế tơmeăm, la ki xahpá hâi teăm kơdroh, mơtiah tơdroăng ki mâu kăn hnê tối dêi mâu kăn pơkuâ mâu khu tê mơdró, veăng po kơchơ tê mơdró kơpong tơdế tơnêi têa Tây Nguyên, tơku\m po a kong pơlê Gia Lai a mâu hâi mơ’nui hnăm: Hnăm 2014, Tây Nguyên kơnôm to ing tơmeăm pêi lo ho\ng chêk deăng. Ôh tá ai yă mê tơdroăng cheăng kâ dêi Tây Nguyên ôh tá tơtêk. Mâu tíu tê mơdró rế chu kơdroh kơxo# tơmeăm pêi lo.

Hnăm 2014 kố pêi cheăng kâ rế tơpá khât tâng vâ pơchông [ă hnăm hdrối. Tê mơdró tu\m mâu tơmeăm klâi xun hlo xahpá tâi.

La, tung ki xahpá mê, hiăng hlo hên tơdroăng ki tơ’lêi hlâu, kôm pro xiâm ki kal tung ‘mâi mơnhông cheăng kâ tung hnăm 2015. {ă mâu troăng rơhlâ pêi pro kơtăng dêi Chin phuh [ă hngêi rak lie#n tơnêi têa, kơxo# lie#n ăm mung dêi hngêi rak lie#n kum mâu kơtiê xahpá pơtối ăm mung nếu, kum chât rơpo\ng châ hlu\n kơtiê; lie#n rơkâ ki ăm mung ‘na tê mơdró ối pá xôp 10% tung 1 hnăm, kum hên ngế, rơpo\ng hngêi khên mung vâ pêi cheăng kâ, mơnhông tung tê mơdró. Rơthăm nếu, hên tơdroăng mung xun hiăng châ tối tơbleăng vâ kum kue#n pơlê tơ’lêi châ mung lie#n, hlá pêi cheăng vâ tơvêh che#n. Pơtih, [ă kơxo# lie#n mung ukố umê, nếu châ hngêi răk lie#n kum ‘na chêk deăng-mơnhông mơdêk thôn pơlê Dak Lak ăm mung, châ kue#n pơlê khe#n kơdeăn khât. {ă kơxo# lie#n ăm mung kố, kue#n pơlê chiâng vâ rah xêh hâi khế mơdrếu che#n pro ti lâi vâ gá pơxúa [ă tơdroăng cheăng kâ dêi rơpo\ng hngêi, kum kue#n pơlê mơdêk ki pơxúa tung pêi cheăng la ngiâ: Mê cho tơdroăng ki xôk ro ăm kue#n pơlê pêi chêk deăng ngin tung pơla pêi cheăng achê rơnó. Pơhlêh ăm a kaphế, pơhlêh ăm che#n drêng la lâi yă tê hiăng rơpâ thế tê vâ tơvêh. Ai troăng rơhlâ kố kue#n pơlê hâk vâ.

Tơdrêng [ă lie#n rơkâ dêi hngêi rak lie#n ngân chu kơdroh, yă têa châu têa kơxă tung hnăm 2014 xun chu kơdroh 20%, kum kue#n pơlê châ kơd^u dêi lối hr^u rơtal lie#n ki ‘no tôh kaphế, kơxái tiu [ă mâu hdrê loăng plâi ki ê, tung rơnó mơdrăng hnăm 2014-2015, tung mê, yă kaphế tơnie#n a kơlo ki kơnâ, yă kloăng tiu xun a kơlo ki kơnâ, troh 180 rơtuh lie#n 1 ta#n. Tơdroăng kố kum kue#n pơlê Tây Nguyên ai pơxúa, kum mơdêk ai pơxúa tung pêi cheăng kâ.

Môi tơdroăng ki púi tơngah kân ki ê nếu dế po ăm tâi tâng kơpong Tây Nguyên, tơdroăng pơkâ po rơdâ troăng kân 14, cho troăng kân Hồ Chí Minh, troăng kân xiâm dêi lâp kơpong dế châ pêi pro rôh mơ’nui, hrá gá troh a khế 10 hnăm 2015 kôm pro klêi, kum tơmeăm Tây Nguyên châ tê tung lâp lu tơnêi têa. Tu\m pái tơdroăng ki xiâm: lie#n rơkâ chu, yă têa châu têa kơxăng chu, troăng prôk châ pro klêi kôm mơdêk ‘na cheăng kâ rêh ối kơpong Tây Nguyên kâi tơkâ hluâ tung hnăm 2015 kố./.

Gương tơplôu