VOV4.Sêdang -  Lăm troh pêi hnoăng cheăng a pơlê Chư Knông, cheăm Ia Hiao, tíu ki trâm pá má moi dei tơring Phú Thiện, kong pơlê Gia Lai, 28 hơnăm hiăng hluâ, cô yăo R]om H’Duit hiăng kơhnâ khât tung hnoăng cheăng hnê tối a pơlê, mơjiâng hngêi trung mâm non pơlê Chư Knông ing tíu ki ti ai ki klâi chiâng tíu ki kân rơdâ krá le\m, krúa hơ’djâ má môi dêi cheăm. Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên ai chêh tối ‘na cô yăo kơpong hơngế hơngo kố.

            7 chôu kơxo, cô [a\ hok tro hngêi trung mâm non }ư Knông hiăng ai mâ tu\m a lâm vâ hriâm mâu [ai hơdruê nếo. Lâm hriâm xua cô yăo R]om H’Duit pơkuâ ai 30 ngế muăn ối ku\n, pơrá cho mơngế hdroâng kuăn ngo Jarai. Mơhé nếo 4 hơnăm, laga mâu vâi muăn xuân tơpui [a\ hơdruê rơkê mâu [ai [a\ nâl Xuăn. Tung lâm hriâm, pák^ng kơ-[ăng tăng le\m mơnâ mâ ngăn, mâu vâi o ối ai kế tơmeăm khoăng xah hêi, ai mơ-éa ki vâ pơklêp xah hêi, mơngiơk pik um, tơnêi hne#n vâ pro mâu kế tơmeăm khoăng ki tơná vâ. Nâ Rmah H’Nơm, kuăn pơlê dêi pơlê }ư Knông tối ăm ‘nâi, nôkố rơpo\ng ki lâi tung pơlê ai kuăn ối ku\n, xuân hmiên tuăn pơtroh dêi kuăn a hngêi trung mâm non, hmiân tuăn xua mâu vâi muăn, vâi cháu châ rak ngăn, hơniâp le\m xua mâu vâi muăn, vâi cháu rế hía rế kơhnâ. Châ hơniâp môi tiah kố, cho kơnôm cô yăo H’Duit: Hdrối nah akố ôh tá ‘nâi lăm hriâm mâu yăo, xua pá puât ó, bu ‘nâi lăm tăng liăn tê. Kơnôm cô Duit troh a hngêi mơhnhôk, tơpui tối ăm á hlê ple\ng, kuăn dêi tơná lăm hriâm, châ hriâm chư, châ hngêi trung tơmâng, to\ng kum liăn kâ kơhâi dế. A hlo kuăn a châ hriâm mauh yăo cho tơtro, xua mê a hâk vâ ‘nâng.

Cô yăo R]om H’Duit

Cô H’Duit tối, 28 hơnăm hdrối, hâi apoăng vêh troh a }ư Knông tơdah hnoăng cheăng hnê hriâm tối, ôh tá ai rơpo\ng ki lâi ăm kuăn lăm hriâm mauh yău, cô yăo lăm troh rêm rơpo\ng vâ hnê tối [a\ mơhnhôk. Drêng ai mâu hok tro hriêm ki apoăng, cô H’Duit thế mung tíu ki pá kơdâm hngêi trá, hlá xá dêi kuăn pơlê }ư Knông, klêi mê xo tâl pro kơ-[ăng chêh, pro tăng ối ăm hok tro. Hmếu môi tiah mê, cô [a\ hok tro kơhnâ khât hriâm hơdruê, hriâm xoâng [a\ xah hêi mâu tơdroăng xah hêi. Hngêi trung tíu pá kơdâp hngêi trá hlá xá đi đo ai rơkong tơpui tó dêi vâi hdrêng [a\ chiâng tíu xah hêi sôk ro má môi tung pơlê. Tơdroăng sôk ro ing lâm hriâm mê hiăng mơhnhôk ivá kum cô yăo mơ-eăm tơkâ hluâ troăng hơngế, têa pró, hok tro đi đo troh tu\m hriâm a lâm. Cô yăo R]om H’Duit, hơ’muăn tối: Troăng prôk cho pá puât, lăm hnê thế djâ 2 plâ hmân ếo, vâ tơkâ têa pró. Á tơkâ têa, prôk choâ ‘lâng, kế tơmeăm xúa hnê hriâm, á râng péa pâ ko\ng têk a’ngêi. Tơkâ têa kroăng, a ngăn hôm ai xiâm loăng, mê a xâp hmân ếo. Têa trâu ‘nâng, tâng kong mêi têa kân lân lu, a xuân ối troh hriâm a lâm, xua ối a hngêi á pâ hok tro.

Tơdroăng mơ-eăm [a\ hiâm mơno hâk vâ vâi hdrêng dêi cô yăo H’Duit hiăng pro kuăn pơlê }ư Knông hâk vâ [a\ cô. Kơtăn kố 3 hơnăm, kuăn pơlê hiăng tơnăng pleăng dêi tơnêi, veăng tơlo liăn, kum cô yăo mơjiâng pro hngêi trung [a\ kơnâng, plông ximong [a\ 4 kơbong hriâm krá kâk le\m, kân le\m rơdâ. Ai lâm hriâm kân rơdâ, cô Duit pơtối troh mâu pơlê ki achê mơhnhôk kuăn pơlê ăm kuăn troh hriâm a hngêi trung, hnê tơ’nôm mâm non a cheăm Ia Hiao.

            Hnoăng liăn hriâm bu nâp 200 rơpâu liăn môi hơnăm môi ngế hok tro, ôh tá tu\m vâ roê kế tơmeăm khoăng hnê hriêm, cô H’Duit mơhnhôk mâu cô yăo tung hngêi trung, veăng tơlo liăn roê mơ-éa te#m pro kế tơmeăm khoăng xah hêi, mơngiơk, mơ-éa kơchuâ [a\ hía hé, pro xêh kế tơmeăm khoăng xúa tung hnê hriâm, kế tơmeăm khoăng xah hêi ăm vâi hdrêng. Pak^ng chôu hnê a lâm, cô H’Duit ối đi đo hôp nôu pâ hok tro vâ tơbleăng ‘na túa pế pơchên kế kâ, thăm ai hên trếo piê kơhiâm tung kế kâ rêm hâi, vâ kơdroh tơdroăng vâi hdrêng hrế kr^n.

            Mơ-eăm tâi ivá tơná, mâu tơdroăng veăng kum dêi cô yăo mơngế hdroâng kuăn ngo Jarai R]om H’Duit a tơnêi tơníu ki pá puât }ư Knông hiăng châ kơvâ hnê hriâm kong pơlê Gia Lai mơnhên, châ hên [âng khe#n kơdeăn, pri [a\ inâi mơngế ki rơkê tung tơ’noăng hên hơnăm pơtối. {a\ kuăn pơlê tung pơlê mơnhên mâu tơdroăng veăng kum mê [a\ tơdroăng pâ nhoa#m, loi tơngah tung plâ chât hơnăm hiăng hluâ. Tối ‘na cô yăo R]om H’Duit, jâ Võ Thị Minh Tuyết, kăn pho\ hnê ngăn hngêi trung mâm non Họa Mi, cheăm Ia Hiao, tơring Phú Thiện, tối ăm ‘nâi: Cô R]om H’Duit hâk vâ [a\ hok tro. Pơtih troh rơnó pôe xo kế tơmeăm, hok tro, nôu pâ djâ kuăn ‘ne\ng lăm chiâk deăng, mê cô yăo ối koi pơtê tung pơlê vâ hnê hriâm. Cô troh rêm rơpo\ng vâ mơhnhôk nôu pâ, vâ ăm kuăn ối a hngêi hriâm. Tâng nôu pâ veăng tơlo môi iâ liăn, mê cô mơ’no liăn dêi tơná vâ roê kế tơmeăm khoăng kum tung hnê hriâm. Tâi tâng mâu cô yăo mâm non pơrá hnê tâi ivá tơná môi tiah cô kố, mê mơni kơvâ hnê hriâm râ mâm non kô mơnhông mơdêk.

            Mơhé a pơlê ki trâm hên pá puât, laga hngêi trung mâm non pơlê }ư Knông, cheăm Ia Hiao hiăng mơ-eăm chiâng môi tung mâu hngêi trung má môi dêi kơvâ hnê hriâm tơring Phú Thiện [a\ kong pơlê Gia Lai. A mâu hngêi trung môi tiah mê, mâu ngế ki tâi ivá tơná tung hnê hriêm, hâk vâ vâi hdrêng [a\ mơ-eăm [a\ tơdroăng cheăng, môi tiah cô yăo H’Duit cho ngế ki rêm hâi kum tung tơdroăng hnê hriâm a tơnêi tơníu kơpong Tây Nguyên.