VOV4.Sêdang - Hâi lơ 16 khế 3 kơtăn kố ai 41 hơnăm, kơpong tơnêi Kon Tum, môi tung mâu tíu tơplâ ki kân má môi tung rôh tơplâ xâ Mih, châ tơleăng. Xông mơ-eăm ing ngôi on tơplâ, châi heăng, hlâ rong, 41 hơnăm hiăng hluâ, Đảng [o#, khu kăn pơkuâ, khu lêng [ă kuăn pơlê Kon Tum hiăng mơdêk khât tuăn hiâm tơru\m, tơdjuôm ivá, môi tuăn mơjiâng pơlê, cheăm xiâm. Rơtế [ă têa kơxô [ă tá mơheăm chhá, mâu kơpong tơnêi ki ôh tá chiâng kế tơmeăm xua ai to răng [om, min [ă trếo pơreăng hâi ki lâi mê nah nôkố hiăng ‘mâi mơnhông, pro pơxúa ăm tơdroăng ki sôk ro, phâi tơtô. Drêng mâu hâi dêi khế 3 kố, khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam troh a kơpong tơnêi Đak Glei, kơpong tơnêi ton nah dêi Kon Tum, chêh xo mâu tơdroăng ki hơ’lêh a kơpong pơlê kố.

Ing pơlê kong kơdrâm Kon Tum tiô troăng Hồ Chí Minh prôk tiô troăng peăng mâ hâi lo pá kơnho\ng, bu ton dâng 2 chôu tâng to rơxế ôtô vâ lăm troh a tơring Đak Glei. Troh mâu pơlê cheăm hơngế tâ, môi tiah: Đak Man, Đak Blô, Đak Choong, Ngọc Linh [a\ hía hé xuân bu ton tơ’nôm to lâi chât phut nếo, kơnôm troăng kân le\m rơdâ. Prôk drô troăng kân Hồ Chí Minh rơxế kân kơtâu tơkâ dêi pó lăm lo ing peăng hdroh tơnêi prôk tơngiâ kơnho\ng tơnêi têa. Pôa A Thế, mơngế hdroâng kuăn ngo Jeh Triêng, ối a pơlê Đông Lốc, cheăm Đak Man pâ tơdroăng ton: Khế 4 hơnăm 1997 cho klâ cheăm, troăng prôk lăm pá puât, tá hâi ai troăng le\m, tá hâi ai ki klâi, lăm prôk chêng tê. Kơpong troăng kố nah ai hên pôa klá, prôk troăng xâu rơ-iô khât. Troh nôkố vâi krâ nho\ng o pin nếo châ hlo troăng kân Hồ Chí Minh tơkâ hluâ, hmiân tuăn, klêi mê ai rơxế hon đa kơtâu vêh tơ’lêi hlâu há.

Troăng kân Hồ Chí Minh tơkâ hluâ tơring Đak Glei

Vâ châ hơ’lêh môi tiah hâi kố, rơtế [a\ tơdroăng tơmâng to\ng kum dêi tơnêi têa, Đảng [o#, kuăn pơlê tơring Đak Glei tơkâ hluâ 41 hơnăm mơjiâng, mơ’no hên têa kơxô [a\ chhá mơheăm. Sap apoăng mâu hâi klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơleăng le\m, tơring hiăng tơku\m po mâu roh ki hơ’lêh kân tung pêi báu klâng kum vâi krâ nho\ng o hdroâng kuănngo a Đak Glei pơtê tơdroăng pêi chiâk deăng môi tiah muih kong, chôu, chối. Apoăng pơxiâm pêi tá hâi hmâ, nôkố hên loăng plâi môi tiah kơphế, kơxu, loăng ‘mố [a\ hía hé hiăng hmâ [a\ kuăn pơlê, pêi lo châ hên liăn ngân.

            Cho cheăm apoăng pêt kơphế dêi tơring, Đak Choong nôkố rơpo\ng ki lâi xuân ‘nâi pêt loăng plâi kố. Ki rơkê má môi, mê cho pôa A Thuốc, Kăn pơkuâ thôn, ối a pơlê Bê Rê. Mâu ngoh A Duông, A Anh ối a pơlê Đak Glei [a\ hía hé, rêm hơnăm pêi lo châ hr^ng rơtuh liăn ing pêi kơphế. Pôa A Mô, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm Đak Choong tối ăm ‘nâi: Vâi krâ nho\ng o pin ‘na mơnhông cheăng kâ cho rơkê tâ hdrối nah. Pêi lo liăn xuân châ hên. Kơtiê xuân u ối, laga rơpo\ng kơklêa ôh tá ai xếo. Mê cho tơdroăng ki sôk ro. Nôkố cheăm ngin, vâi krâ nho\ng o tíu ki lâi hngêi trăng xuân krúa le\m, hngêi meăn ximong. Tâng pơchông [a\ hơnăm 1996 nôkố hngêi meăn [a\ ximong châ dâng 70%.

Rơtế [a\ tơdroăng kơhnâ kum kuăn pơlê xúa khoa ho\k kih thua#t vâ hơ’lêh tơdroăng tơmiât tung pêi chiâk deăng, tơring Đak Glei xuân thăm mơjiâng hngêi trăng troăng klông, pro tơ’lêi hlâu ăm tê mơdró, mơhnhôk pêi chiâk deăng. Troh nôkố 11 cheăm, ki rơhêng vâ tối mâu cheăm kơpong hơngế hơngo, môi tiah Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp, Đak Blô hiăng ai troăng ô tô troh a tíu xiâm plâ rơnó mêi, rơnó tô. On tơhrik tơnêi têa ai a lâp lu thôn pơlê. Ôh tá tô tuăn ‘na tơdroăng kế kâ, hmân ếo xâp rêm hâi, kuăn pơlê a Đak Glei tá a kơpong hơngế hơngo, kơpong hdroâng kuăn ngo nôkố hiăng tơmiât hên tâ troh tơdroăng pro kro mơdro\ng [a\ rơtế tơchuâm ivá mơjiâng thôn pơlê nếo. Mâu cheăm mơjiâng thôn pơlê nếo, môi tiah: Đak Môn, Đak Pek, Đak Kroong cho tơdroăng sôk ro dêi kuăn pơlê akố. {a\ tâi tâng kơxo# pơ’leăng mâ mơngế vâ chê 45 rơpâu, lối 82% cho hdroâng kuăn ngo, tơdroăng cheăng kâ dêi kuăn pơlê ki hên cho pêi chiâk deăng, tơring Đak Glei mơnhên, rơtế [a\ tơdroăng pêt hdrê loăng plâi ki nếo tung pêi chiâk deăng, kô pêi châ hên, mơjiâng inâi phá xêh ăm mâu loăng plâi ki hmâ pêi. Pôa A Phương, kăn pho\ hnê ngăn Vi[an tơring Đak Glei tối ăm ‘nâi: Tơring tơku\m hnê mơhno pêi pêt 3 hdrê loăng plâi ki pêi lo liăn hên. Má môi cho loăng kơxu, má péa cho kơphế [a\ má pái cho loăng ‘mố. {a\ loăng kơxu pêt tơku\m a 3 to cheăm peăng hdroh: Đak Long, Đak Môn, Đak Kroong. Nôkố ai 1 rơpâu 100 hectar. ‘Na kơphế a kơpong ki kong prâi hngiú a 6 cheăm pea\ng kơnho\ng, mê cho Đak Blô, Đak Man, Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp. Troh hơnăm 2020 deăng kơphế kô tâk troh 1 rơpâu 600 hectar. Loăng ‘mố tơku\m a cheăm Đak Pek [a\ pơlê kân Đak Glei. Ki ê tơring kơdroh pêi báu [a\ pôm loăng.

            Troh a Đak Glei 41 hơnăm klêi kơ’nâi Kon Tum châ tơleăng le\m, thăm châ tơniăn le\m, krip ro. Mơ-eăm tung mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, tơniăn cheăng lêng, kring vế, gak ngăn [a\ mơjiâng 130 km troăng tíu tơkăng kong hơniâp le\m, tơru\m cheăng [a\ kong têa Lếo. {a\ tơdroăng kho\m mơ-eăm dêi mâu ngế ki tro xâ rup kroăng phak nah a Đak Glei, hiâm mơno khên tơnôu xông tơplâ dêi pơlê xông tơplâ xâ Xốp Dùi, dêi tơdroăng châ [lêi trâng Đak Glei, Đak Pek [a\ tơdroăng châ [lêi trâng xăm kơklêa, kơdroh kơtiê tá hâi tơxâng tung tơdroăng rêh ối dêi plâ 41 hơnăm hiăng hluâ, Đak Glei dế pơtối hơ’lêh nếo a kơpong tơnêi peăng kơnho\ng Tây Nguyên.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng