VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Kơnôm ing tối tơbleăng nhên, tro mơngế, ‘ló hnoăng cheăng mâu túa pơkâ mơhnhôk hnoăng cheăng a mâu tơring, cheăm a Dak Lak hiăng pêi pro ai pơxúa khât, veăng kum mơnhông cheăng [ă kơmăi kơmok, kong pơlê châ mơnhông mơdêk hên tung túa pêi cheăng, mơdêk ivá châ tơxup tơbriât tê dêi mâu kế tơmeăm. H’Xíu, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

            Mơ’nui hnăm 2013, Ko\ng ti pêi cheăng tiu rơnó môi khu mơjiâng [a\ tê mơdró-ôm hyô-mơ’no liăn cheăng Ea Kar châ Khu pơkuâ rak liăn mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok kong pơlê Dak Lak to\ng kum 100 rơtuh liăn vâ mơ’no mơjiâng pro hngêi kơmăi uâ mơdiê hmốu vâ mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng a thôn 15, cheăm kơpong hơngế hơngo }ư Yang, tơring Ea Kar. Mơhé kơxo# liăn to\ng kum kố tá hâi châ 20% tung tâi tâng kơxo# liăn ki kal vâ, laga xun hiăng kum khu tê mơdró krâ klêi dêi khu kơmăi pêi cheăng, ho\ng uâ mơdiê pro hmốu ôp lât troh mơjiâng gât, [rik ki ôh tá prâu on, [a\ krâ kơmăi mơgrúa kơtâk, têa ‘mêi hiăng kêi đeăng, pêi châ tơ-[rê [ă xun krúa ăm tơnêi tơníu tâ tá. Poâ Đỗ Công Sơn, kăn pơkuâ hngêi kơmăi kố tối ăm ‘nâi: Túa pêi cheăng kố cho pêi [a\ng ko\ng, xun tá [ă kơmăi, ki hên cho pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok 90%. Akố á tơmiât pêi cheăng tiu túa ki tơniăn, hiăng ai hmốu mê pin mơdiê, hneăng, pêi tu\m tơdroăng, drêng ai kế tơmeăm ki ối rơlối vâ pêi lo kế tơmeăm khoăng ki ê, mơtiah gât, [rik ôh tá prâu on. Drêng mơ’no tung kong prâi cho têa krúa, hiăng châ mơgrúa le#m.

            {a\ túa uâ mơdiê hmốu a thôn 15, Ko\ng ti pêi cheăng tiu rơnó môi khu mơjiâng-tê mơdró-ôm hyô-mơ’no liăn cheăng Ea Kar hiăng tăng cheăng pêi tơniăn ăm chât ngế ko\ng nhân akố, ki hên cho hdrông kuăn ngo Tày, Nùng, Mông [a\ mơhá liăn rêm khế môi ngế lối 4 rơtuh liăn.

            Rơtế châ tơ-[rê ho\ng kơxo# liăn mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok, Ko\ng ti pêi cheăng tiu rơnó môi khu mơjiâng [a\ tê mơdró Đông Phương Ea Kar hiăng roê môi toăng kơmăi mơjiâng pro kơxâk, chhá kilía [a\ tâi tâng kơxo# liăn lối 500 rơtuh liăn. Tơ’nôm ai kơmăi mơjiâng kế tơmeăm khoăng ki nếo, ivá pêi cheăng rơdêi, tăng tơ’nôm tơdroăng cheăng ăm hên ngế tung pơlê, thăm pêi cheăng châ tơ-[rê tung tê mơdró. Poâ Võ Thanh  Đông, kăn pơkuâ ko\ng ti Đông Phương tối ăm ‘nâi: Ahdrối ai tơdroăng mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok mê ko\ng ti xun ai kơmăi ku\n, kơmăi mê ai ivá mơjiâng pro châ 40 ta#n môi khế, hngêi kơmăi uâ mơdiê châ dâng 40 ta#n, pêi tâi ivá. Klêi kơ’nâi ai kơmăi pêi chêk deăng, mê kôm châ 120 ta#n, mâu ngế ko\ng nhân châ rah xo tơ’nôm 30 ngế. Laga ki kal cho kơmăi mơjiâng pro châ tơ’nôm 80 ta#n, xúa on tơhrik xuân tơ’môi [a\ kơmăi ton há.

            Hnăm 2014, Ea Kar ai 3 tơdroăng pơkâ châ to\ng kum ho\ng mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok dêi kong pơlê Dak Lak, rêm tơdroăng pơkâ to\ng kum sap 90 troh 100 rơtuh liăn. Tiu tối dêi {urô pơkuâ ‘na cheăng kâ-mơjiâng pro hngêi trăng-troăng klông dêi tơring Ea Kar ăm ‘nâi, mâu tơdroăng pơkâ kố pơtối pêi cheăng, xúa tro kơxo# liăn to\ng kum, rah xo mâu ngế pêi cheăng ki ối tung pơlê, kum mơnhông mơdêk cheăng kơmăi kơmok a pơlê. Poâ Nguyễn Tấn Lượng, kăn pơkuâ ‘na cheăng kâ [a\ mơjiâng pro hngêi trăng troăng klônh a tơring Ea Kar tối ăm ‘nâi: Tung tơdroăng po rơdâ cheăng, roê tơ’nôm kơmăi kơmok tung tơring xuân mơtiah to\ng kum môi iâ liăn vâ khu tê mơdró hơ’lêh kơmăi kơmok mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng dâi le#m, tơdrêng amê, tơniăn tung tê mơdró, má péa nếo, tăng cheăng pêi ăm kuăn pơlê tung tơring. Tung hnăm 2015, klêi séa ngăn tơdroăng mơnhông dêi khu tê mơdró, mâu khu tê mơdró ki vâ thăm mơdêk ivá vâ pêi cheăng, hơ’lêh kơmăi kơmok tung pêi cheăng, k^ [a\ Khu pơkuâ ‘na kơmăi kơmok [a\ tê mơdró tơ’nôm 3 kế tơmeăm vâ to\ng kum ăm khu tê mơdró tơ’lêi pêi cheăng.

            Ho\ng tơdroăng hiăng châ tơ-[rê hôm dêi tiu pơkâ xúa kơxo# liăn ing mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok, hnăm 2015, Ea Kar k^ pêi pro 3 tơdroăng pơkâ [a\ tâi tâng kơxo# liăn mơ’no lối 3 rơtal liăn, tung mê,  kơxo# liăn pơkâ thế mơhnhôk pêi cheăng [a\ kơmăi kơmok ai 450 rơtuh liăn, vâ mơnhông cheăng kâ [a\ kơmăi kơmok a kơpong hơngế hơngo, ai kế tơmeăm tơ’lêi [a\ mơngế ko\ng nhân pêi cheăng há./.

A Sa Ly tơplôu