Maluâ kong mê, mâu rơxê công nông, rơxế cày, rơxế honda péa pâ chơ sầu riêng xuân ối chơ troh a mâu tíu ki tê roê, châ po drô tiô troăng kân kơxo# 26, ối tung cheăm Ea Kênh [ă Ea Yông, tơring Krông Pa]. Peăng tung dế mâu tíu ki roê, tê, mâu ngế ki cheăng klâ chiâng hên ngế, ngế ki râng kơxê to ngăn tơrêm to plâi sầu riêng vâ mơnhên ki hiăng krâ dêi plâi, ngế ki râng kơ-[in sơng, loăng chêh sơng vâ chêh, mê nếo pơtroh mot tung kơpong ki tơkôm kâng. Ngoh Nguyễn Đình Toàn môi ngế ki tê mơdró djâ sầu riêng troh vâ tê a tíu ki vâi roê, ăm ‘nâi: yă sầu riêng rơnó kố rơpâ tâ hơnăm nah hên la tơdroăng ki roê, rah xo xuân tơpá tâ há:

‘’Kố cho túa plâi, yă roê bu 30 to lâi xo. Túa plâi ki kéa drêh mê yă kơnâ tâ 40 rơpâu liăn. Plâi ki vâi xôh pơkeăng mê ôh tá vâ roê. Tối tơdjuôm nôkố vâi roê tơpá khât. Troh a kố gá ối rah klêng hía klêng tê. Rêm hơnăm ai hên to lâi vâi roê tâi mê á lăm roê hên khât. La hơnăm kố á lăm prôk iâ xo, tăng iâ liăn. Roê hên xâu lu\p’’.

{ă kơlo yă tá hâi châ tơdâng 60% tâng pơchông [ă rơnó hdrối, bu [ă 40% hneăng ki mơ’nui rơnó, ki hên kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng a kơpong ki xiâm dêi tíu pêt sầu riêng Ea Kênh [ă Ea Yông, tơring Krông Pa], xuân dế pơkâ dêi kơdrum loăng. Ngoh Y Vem Niê a [uôn Yông 1, cheăm Ea Yông, ăm ‘nâi, hơnăm nah rơpo\ng tê sap ing apoăng rơnó [ă yă 60 rơpâu liăn môi kg, klêi mê hiăng athế hơ’nêng xua yă tâk troh 70 rơpâu liăn môi kg, mê kơnâ má môi cho 90 rơpâu liăn môi kg.

Kuăn pơlê tro kơchoh mê lăm tê sầu riêng [ă yă bu lối tơdế tâng pơchông [ă hơnăm 2018.

Xua mê, hơnăm kố, ngoh kô tơkôm troh drêng yă kơnâ nếo tê, maluâ plâi hiăng hơ’lêh hneăng ki tum a xiâm loăng kô tro pro kơdroh yă.

‘’Hơnăm nah á tê châ 10 to lâi ta#n, a kơdrum vâi pơkâ roê [ă yă ai 60 rơpâu liăn. Hơnăm kố xuân hiăng ai ngế ki chu roê la mâu ngế tung rơpo\ng hngêi tá hâi vâ tê, xua vâi hơjip yă 42 rơpâu liăn xo mê rơpo\ng tá hâi vâ tê . Tơkôm troh mơ’nui măng t^ng lơ tung măng t^ng kơ’nâi ah hôm to há lơ ôh. Tâng plâi tơruih á kô tê plâi ki hiăng tum. Tâng poê a xiâm loăng plâi gá hngăm tâ, drêng gá hiăng tum gá kô kơdroh ki hngăm’’.

Tiô pôa Trần Thành Vinh, kăn hnê ngăn cheăm Ea Kênh, tơring Krông Pa] tối, hơnăm kố [ăng tơnêi pêt sầu riêng ki hiăng châ krí xo a cheăm tâk 5 hdroh tâng pơchông [ă hơnăm 2018, xua ai 400 ha nếo pơxiâm vâ krí xo. Pôa Vinh tối tiah kố, tơdroăng ki yă sầu riêng chu rơpâ a rơnóp kố ôh ti xê xua ing tơdroăng ki vâ tê lơ tơdroăng ki rơhêng vâ roê. Ki khât ăm hlo, mâu ngế ki tê mơdró đi đo tối tơdroăng ki xơpá a mâu kơchô tê mơdró a Sinuâ vâ roê [ă yă rơpâ apoăng rơnó. Môi tiah hơnăm nah, yă pơxiâm tê bu 55 rơpâu liăn troh 60 rơpâu liăn la troh mơ’nui rơnó tâk troh 91 rơpâu liăn tung môi kg. Vâ mâu ngế ki pêt sầu riêng ôh tá hơjip yă, mâu cheăm ai sầu riêng a Krông Pa] pơrá ai mâu tôh pêi hnoăng cheăng ki ai tơdjâk troh, gâk plâi hâi măng pơkâ tơleăng mâu tơdroăng ki hlo ôh tá tro:

‘’Vi [an tơring mơjiâng tôh pêi cheăng dêi ko\ng an tơring tơru\m [ă mâu cheăm ngin. Tâng hlo ai tơdroăng klâi ‘lo pro ôh tá tơniăn tung tơdroăng ki roê, tê mê tối tơbleăng tơdrêng ăm khu pơkuâ tơring, cheăm [ă ko\ng an tíu ki a chê má môi. Hơnăm 2016, 2017 hlo tơniăn. Troh hơnăm 2019 kố, ngin mơjiâng túa pơkâ khât, tíu ki ối pơtân, mâu ngế ki roê tê sap ing hngế troh a kố ngin pơrá séa ngăn. Ai tơdroăng klâi ‘lo pro hơjip yă, xie#n pâm, kơtoâ pơkí mê kô pơkâ tơleăng tơdrêng’’.

Krông Pa] cho tơring ki ai hên sầu riêng dế tung pơla krí dêi kong pơlê Dak Lak. Hơnăm nah, [ăng tơnêi kố dâng 1 rơpâu ha, la hơnăm kố hiăng tâk tơ’nôm dâng 500 ha nếo, tâi tâng mâu plâi sầu riêng châ lối 20 rơpâu ta#n. Rơtế [ă tơdroăng ki mơdêk [ăng tơnêi pêt, sầu riêng a Dak Lak ối pơtối mơdêk yă tung mâu hơnăm hiăng luâ, sap ing kơlo ki pá kơdâm 30 rơpâu liăn môi kg hiăng tâk troh 40, 45, 50 rơpâu liăn mê hiăng tâk troh 90 rơpâu liăn môi kg a mơ’nui rơnó hơnăm 2018.

Rơnó sầu riêng 2019 kố cho rôh apoăng plâi sầu riêng kơdroh yă. Maluâ kơlo yă pơkâ nôkố xuân ối rak tơniăn ăm tơdroăng roê xo, liăn tơkâ hên, la xuân pro kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng hlo tơdroăng ki ôh tá tơniăn. Tơdroăng kố rế pro hlo nhên tâ drêng a kong pơlê ai hên h^n tơdroăng mâu rơpo\ng tơbriât dêi rơpó pêt sầu riêng, [ăng tơnêi pêt sầu riêng sap ing hơnăm 2017 vêh ngi kố, tâk 3 hdroh tâng vâ pơchông [ă hneăng ki hdrối mê.

Đình Tuấn chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng