VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Mâu hơnăm achê pơla kố, yă tiu đi đo tơniăn a kơlo kơnâ, pro hên kuăn pơlê pêi chiâk deăng a kong pơlê Dak Nông rôu tah dêi hên loăng plâi ki ê vâ pêt tiu, laga ôh tá tơtro\ng troh kih thuât rak ngăn. Sap apoăng hơnăm troh nôkố, hên kơdrum tiu a kong pơlê kố tro pơrea\ng hlá khêi, u\m rêi, hrá hlá, thăm nếo hlâ tâi tâng. Ngế chêh hlá tơbeăng a Tây Nguyên tối ‘na tơdroăng kố a cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông:

 Jâ Doãn Thị Nghi, ối a cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông ai vâ chê 3 rơpâu xiâm tiu nếo pơxiâm krí xo rơnó ki apoăng. La lối 1 khế kố, lối hr^ng xiâm tiu hlo pơreăng tâ pro tr^ng hlá, pui tah xiâm tiu mê hlo rêi gá hiăng u\m. Rơpo\ng jâ Nghi hiăng tăng hên túa vâ hbrâ kơdê pơreăng ăm xiâm tiu, ‘no hrê lối chât rơtuh liăn roê pơkeăng xôh kơdê pơreăng la ôh tá hlo tơ-[rê. Troh nôkố hiăng ai lối 40 xiâm tiu răng hlâ, vâ chê 300 xiâm tr^ng hlá, lu\p lối hr^ng rơtuh liăn. Jâ Doãn Thị Nghi ăm ‘nâi: Hlo xiâm tiu tr^ng hlá, xiâm răng, rêi hlâ, hiăng 40 xiâm tiu. Xiâm ki tro u\m rêi dâng 1 troh 2 măng t^ng mê ah xiâm gá rế hía rế ho\n [ă hnối hlâ. Xuân hiăng xôh hên pơkeăng la ôh tá hlo tơ-[rê klâi, hlâ tá xiâm tá troh a kối. Rêm hdroh lu\p dâng 4 troh 5 rơtuh liăn. Rơpo\ng xuân xôh hên pơkeăng la tiu ôh tá kâi rêh.

            Pơreăng tr^ng hlá, u\m rêi a xiâm tiu tâ tú hên a kơdrum deăng a thôn 2 cheăm Trường Xuân. Pôa Bùi Bá Lơng ai vâ chê 2 ha kơdrum tiu xuân dế tôu tuăn xua vâ chê 1 kơpêng 3 xiâm tiu tâ pơreăng. Pôa Lơng ăm ‘nâi, rơpo\ng pôa hiăng krếo mâu kih sư ngăn ‘na pêi chiâk pêi deăng lăm séa ngăn [ă tăng troăng hơlâ hbrâ mơdât pơreăng kâ ‘nhiê tiu la ôh tá hlo tơ-[rê klâi. Pôa Bùi Bá Lơng tối: Á lăm troh a hên tíu [ă krếo mâu ko\ng ti lăm troh akố vâ tăng pơkeăng xôh hbrâ mơdât pơreăng kâ ’nhiê a xiâm tiu la ôh tá hlo tơ-[rê klâi. Á hiăng xúa hên túa pơkeăng hoă hok, tá pơkeăng sinh hok ki hên cho pơkeăng metazet, mataxyl [ă hên túa pơkeăng ki ê la ôh tá hơ’lêh klâi. Rơpo\ng á rak ngăn, tiah hmâ hlo xiâm tiu gá drêh ngiât le#m la mê ah hmếu pơ hlo xiâm tiu gá ho\n, klêi mê dâng 5 troh 7 hâi xiâm tiu pơxiâm hlâ. Rêi u\m, xiâm rêi kơtăn ing tơnêi dâng 10 phân, rêi u\m xú ‘mêi. Xiâm tiu tro pơreăng rơpo\ng á tôu tuăn khât ‘na tơdroăng ki pêi lo liăn ngân dêi rơpo\ng.

A mâu tíu ki tê pơkeăng xôh kơdê oâ hdrong dêi kih sư Trần Văn Hưởng a pơlê Ta Mung, cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song, drêng lâi xuân ai hên tơmối xua hên kuăn pơlê tăng rôe pơkeăng vâ xôh ăm xiâm tiu. Kih sư Trần Văn Hưởng mơnhên, pơreăng tr^ng hlá, u\m hlá a xiâm tiu dế ối tơpá khât vâ hbrâ mơdât: Tối tơdjuôm drêng pơreăng xông tá tú re#ng gá tơpá khât xua troh nôkố xuân tá hâi ai pơkeăng hbrâ mơdât pơreăng kố. Athế hbrâ mơdât sap ing apoăng. Tung pơla pêt, tơnêi tơníu kal ai trếo hưh kơ vâ ai ivá kâi mơdât [ă tơdroăng ki xông tâ tú dêi mâu pơreăng, gá kâi tah mâu tơmeăm ki pro chiâng pơreăng, pák^ng mê, athế đi đo hbrâ mơdât pơreăng.

Pôa Phạm Quốc Thụy, kăn hnê ngăn Vi[an cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song ăm ‘nâi: Apoăng hơnăm nah, tơnêi ki pêt tiu tung lâp cheăm bu nếo ai dâng 600 ha la nôkố hiăng tâk péa hdroh. Nôkố, khu kăn pơkuâ tơring, cheăm tá hâi riân ngăn tơnêi pêt tiu ki tro pơreăng tr^ng hlá, u\m rêi, la ki lu\p tâng riân gá hên khât. Tiô pôa Thụy tối, pơreăng kâ ‘nhiê a xiâm tiu cho tơdroăng ki ôh tá ‘nâi hdrối, xua kuăn pơlê pêt hên tiu la ôh tá ai tơdroăng ki rơkê ple\ng [ă kih thuaât ki rak ngăn: Tơdroăng pêt tiu a cheăm Trường Xuân pơxiâm ai tơdroăng ki tiu re#ng hlâ. Cheăm kố hiăng pâ thế mâu khu râ, kơvâ cheăng, khu hnê mơhnhôk pêi chiâk pêi deăng dêi tơring [ă kong pơlê pơtroh mâu ngế ki rơkê ple\ng hnê mơhno kih thuaât rak ngăn xiâm tiu ăm kuăn pơlê. Tơdroăng kố xua mâu kế tơmeăm ki ối tung kơdâm tơnêi gá vâ [ă xiâm tiu. Malối tơnêi ki hiăng ton ki hơ’lêh ing tơnêi ki pêt plâi hôt pêt kơphế mê xiâm tiu tơ‘lêi tâ pơreăng, mâu tơnêi deăng ki nếo po pông tơdroăng ki pơreăng xông tâ tú gá iâ tâ. Tơring kố xuân hnê mơhno ăm kuăn pơlê hbrâ mơdât [ă túa ki vê hdró vâ ví pơreăng xông tâ tú mê ah tâ tú troh xiâm ki ê, kơpong ki ê. Mê cho troăng hơlâ dêi kong pơlê, xua xiâm tiu tâ pơreăng ki hên cho ing kơdâm tơnêi, mâu pơreăng ki ê kâ ‘nhiê a xiâm tiu tơdjâk troh ôh tá ‘nhó hên.

Tiu tê ai yă [ă ai plâi kơtốu hên pro kuăn pơlê a cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông chiâng kro mơdro\ng. La pơreăng xông kâ ‘nhiê a xiâm tiu rế hía rế hên [ă hlo ôh tá tơniăn, lu\p hên khât, pro kuăn pơlê ki pêt tiu tôu tuăn.

Katarina Nga tơplôu [a\ tơbleăng