VOV4.Sêdang - Rơnó mê hngêi hơnăm kố a kong pơlê Dak Nông re#ng tâi, mê kơdró têa ki hdoăng a mâu long, rơchoâ bu châ lối tơdế, hên tíu bu châ 49% tâng vâ pơchông [ă hên hơnăm hdrối. Hên deăng ki pêt a mâu tơring Krông Nô, }ư\ Jut, Dak Mil [ă hên tơring ki ê hiăng ôh tá ai têa xếo. Khu kăn pơkuâ kong pơlê, kơvâ cheăng ki ai tơdjâk [ă kuăn pơlê dế ối tối tơbleăng hên troăng hơlâ hbrâ tí tăng têa vâ tôh ăm kế tơmeăm tung rơnó mơdrăng, mơni kong kô tô ton. Khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối.

            Klêi kơ’nâi lối 2 hơnăm ôh tá ai mêi, klâng lối 6 sao [a\ vâ chê 1 hectar alâi rơnó má 2 dêi rơpo\ng jâ Phạm Thị Huệ, ối a thôn Phú Hưng, cheăm Quảng Phú, tơring Krông Nô, kong pơlê Dak Nông hiăng khăng khoăng tâi tâng. Jâ Huệ tối ăm ‘nâi, apoăng kuăn pơlê tung thôn ôh vâ tơmâng, ôh tá tơmiât rơnó mêi re\ng tâi. Thăm nếo, hngêi kơmăi on tơhrik {uôn Tua Srah mơ’no têa bu iâ, xua mê hrik xo têa ing têa kroăng Krông Nô vâ tôh kế tơmeăm khoăng bu iâ, xua mê, vâ chê 300 hectar loăng plâi achê têa kroăng dêi thôn Phú Hưng ôh tá bê têa tôh. Xua mê, pêi báu [a\ prá alâi tro lu\p, nôkố kuăn pơlê pơtối trâm rơnó tô, kong re\ng tô [a\ tô ton xo\n, hên [a\ng kơphế kô ôh tá bê têa tôh. Jâ Phạm Thị Huệ, ối a thôn Phú Hưng, cheăm Quảng Phú, tơring Krông Nô, kong pơlê Dak Nông tô tuăn: Lôi ôh tá rak ngăn xếo alâi, ôh tá châ đôu xo alâi xua ôh tá ai têa tôh, kơphế hơnăm nah tôh 3 xôh, hơnăm kố xuân tôh 4 xôh, ôh tá ‘nâi hôm bê têa tôh lơ ôh, tâng ôh tá bê lôi tê yôh. Hơnăm kố ôh tá bê têa ó, rêm hơnăm ối ai têa klôh, laga nôkố tâi tâng kuăn pơlê têa xúa hiăng xiâ, mê thế chiâ klôh têa ki ê, pơtối mơ’no tơ’nôm liăn ngân nếo [a\ hía hé.

            Drô troăng kân sap ing tơring Krông Nô tơkâ hluâ tơring Dak Mil, hên [a\ng klâng pêt báu, [a\ng alâi dêi kuăn pơlê hiăng ho\n, tơnêi rơheăng ó. Pôa Lê Đức Hiếu ối a thôn 5, cheăm Đak Lai, tơring Dak Mil tối ăm ‘nâi, rơpo\ng hiăng kui klôh têa, hbrâ tơnáu chiâ klôh têa vâ ai têa tôh 2 hectar kơphế [a\ tiu: Mâu klôh ká dêi vâi kơdoăng têa hiăng xiâ hên. Tiah hmâ mâu hơnăm ôh tá tro ki klâi, mê têa đik kân, đik troh a ngâ, tơngah bê vâ tôh, laga xuân ôh tá bê. Thăm nếo hơnăm kố, têa xiâ ó, ki ‘nâ têa bu ối tơdế   klôh ká tê. Klôh ká á têa xuân hiăng xiâ tâi’’.

            Pák^ng mê, rơpo\ng jâ Đỗ Thị Hường, ối a cheăm Đak Lao xuân khe#n rơxế chiâ klôh têa, tăng têa tôh kơphế [a\ tiu.

            ‘’Pêi kơphế hơnăm ki lâi, drêng troh rơnó tôh cho tô tuăn má môi. Rơpo\ng á pêi 2 hectar kơphế, laga hiăng chiâ 3 to klôh têa, laga bu tôh châ 1 xôh tê, u ối 2 – 3 xôh kơ’nâi ah nếo, ôh tá ‘nâi pro ti lâi.

            Tiô Khu pơkuâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Dak Nông tối, nôkố ai vâ chê 60 to long têa hiăng xiâ tâi tâng, mâu long ki ê kô ôh tá bê têa tôh. Rơnó xeăng tô kố nah ai 1 rơpâu hectar báu klâng, pêi lo kơdroh, tung mê vâ chê 400 hectar tro lu\p tâi tâng; lối 500 hectar alâi ho\n tâi tâng. Rơnó kố, dâng 12 rơpâu hectar kơphế [a\ tiu ôh tá bê têa tôh, pêi lo kô kơdroh sap 25 troh 50%, tung mê, ai lối 700 hectar kơphế [a\ tiu tro lu\p tâi tâng. {a\ng loăng plâi ho\n khăng ki hên a mâu tơring Krông Nô, }ư Jut, Dak Mil [a\ Dak Glong.

            Tiô tối hdrối dêi kơ koan pơtâng tối hyôh kong prâi, rơnó tô kố, kơpong Tây Nguyên kô khăng khoăng ó. Khu kăn pơkuâ, kơvâ cheăng pêi chiâk deăng [a\ kuăn pơlê kong pơlê Dak Nông dế kơhnâ po rơdâ mâu túa tăng têa, môi tiah: Kui tah trâp a mâu long têa, klôh têa, mơjiâng mâu rơchoâ pơtân kâng kơdoăng têa pró vâ ai têa tôh. Pôa Nguyễn Thành Lý, kăn pơkuâ [ơrô hbrâ ví kong prâi pro ôh tá tơniăn – kơ koan pơkuâ rơchoâ long têa kong pơlê Dak Nông, tối ăm ‘nâi: Kong kô tô ó. Kơxo# kong mêi hiăng kơdroh 42%, têa a mâu têa kroăng hiăng xiâ. Hên long ôh tá ai têa. Túa tăng têa dêi kong pơlê vâ tôh kế tơmeăm nôkố, mê cho thăm kơdoăng têa; kui tah trâp a mâu long têa; mơjiâng pro rơchoâ pơtân a mâu têa kroăng, têa long, vâ tăng têa tôh. Ngin xuân hiăng pêi cheăng [a\ khu ki pơkuâ long têa a kơpong têa kroăng Srêpok, vâ ai túa mơ’no têa a kơpong pá kơdâm, ăm kuăn pơlê ai têa tôh kế tơmeăm khoăng.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng