VOV4.Sêdang - Cho khu rơtăm ki pleăng dêi hnoăng cheăng tung rôh tơplâ, mê nôkố vêh dêi [ă tơdroăng rêh ối tiah hmâ, hên mâu ngế droh rơtăm ki pleăng dêi hnoăng cheăng tung rôh tơplâ nah a kong pơlê Daklak xuân mơdêk dêi tuăn hiâm kơhnâ rơkê tung cheăng kâ, kơhnâ hnoăng cheăng tung khu pú hên [ă tơdroăng tơ’noăng dêi pơlê pơla tiô túa ‘’rơxông ối nếo khên tơnôu, mâu hơnăm hiăng krâ djâ troăng ahdrối’’. H’Xíu, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai [ai chêh tơbleăng ‘na ngế tơtăm ki pleăng dêi hnoăng cheăng tung rôh tơplâ nah a Daklak.

          Hơnăm kố hiăng 73 hơnăm, laga pôa Nguyễn Hữu Mại, ối a thôn 2, cheăm Ea Bhôk, tơring }ư Kuin, kong pơlê Daklak xuân kơhnâ pêi cheăng kâ, mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpo\ng [a\ veăng mơ’no ivá tơná tung tơdroăng pêi cheăng tung cheăm. Cho rơtăm ki djâ troăng ahdrối tung tơplâ xâ Mih nah, pôa Mai ôh tá kâi piu mâu hâi khế tơplâ xâ nah, tơbrêi tơbrêh tung mâu roh chiâ [om, kơđu klôh, pro troăng. On veăng pôa ôh tá xâu pá puât, pêi tu\m tơdroăng ing mung tơnêi vâ pêt  kế tơmeăm khoăng, lăm tôm sôk vâ tê, kơd^ng liăn roê tơnêi bu ku\n vâ pêt kơphế, hlối pêt tơvât loăng plâi iâ hâi, xo loăng plâi iâ hâi vâ rak ngăn loăng plâi ton hâi. Hên hơnăm mơ-eăm, troh nôkố, rơpo\ng pôa ai lối 1 hectar 5 sao tơnêi pêt tiêu xông drêh ngiât le\m, pêi lo liăn châ lối 700 rơtuh liăn môi hơnăm. Mâu kuăn dêi pôa pơrá hiăng kân [a\ ai tơdroăng rêh ối tơniăn. Hơnăm hiăng krâ, ivá ôh tá rơdêi môi tiah hdrối nah xếo, on veăng pôa Mai pơtối pêi tơdroăng droh rơtăm hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối [a\ tơdroăng veăng cheăng tung mâu đoân theh a cheăm, veăng tơlo liăn vâ kum mâu rơpo\ng ki pá puât trâm pá châ mung liăn mơnhông cheăng kâ. Pôa Nguyễn Hữu Mại tối: Mê nôkố rơpo\ng ai tơdroăng cheăng kâ xuân tơniăn, ai xuân mơhnhôk tơdroăng đoân theh, veăng tơlo liăn, veăn tung tơdroăng cheăng xua mât tra#n [a\ đảng ủy mơ’no pơkâ, pơtih mâu roh mô đo#i hneăng hdrối nah kơbông krếo veăng tơlo hdrê tiêu ăm nho\ng o tung khu ai hdrê  vâ pêt, mê tung khu a mâu chi ho#i vâi troh a hngêi á vâ pôe xo hdrê.

            Pôa Trần Xuân Bình, Kăn hnê ngăn Khu mô đo#i hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối cheăm Hòa Khánh, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, pêi hnoăng cheăng po troăng xông tơplâ xâ Mih sap hơnăm 1965 klêi mêi lăm pêi cheăng tung khu lêng, veăng tung tơplâ xâ a mâu tíu tơplâ a kơpong Tây Nguyên, tíu tơkăng kong peăng kơnho\ng tơnêi têa, pêi hnoăng cheăng lâp plâi tơnêi têa a kong têa Kul. Vêh rêh ối tung rơxông hơniâp le\m, pôa Trần Xuân Bình rah xo tơnêi Daklak môi tiah pơlê má péa dêi tơná. Drêng pôa to pro Kăn hnê ngăn khu mô đo#i hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối cheăm Hòa Khánh, 2 hâi rêm măng t^ng, pôa Bình lăm a [ơrô ti tăng ple\ng mơ-éa, hriăn ple\ng troăng hơlâ to\ng kum ăm droh rơtăm hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối. Tôh chôu, pôa lăm rêm rơpo\ng kơ-êng vâ ‘nâi tơdroăng rêh ối dêi khu, pơtâng tối troăng hơlâ nếo vâ mâu khu ‘nâi nhên [a\ pêi pro. Kơnôm mê, tơdroăng dêi Khu mô đo#i hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối cheăm Hòa Khánh rế hía rế mơnhông tơtêk. Sap ing mơjiâng troh nôkố, Khu hiăng mơjiâng 3 toăng hngêi tuăn pâ kơnâ 300 rơtuh liăn ăm 3 khu ki ai tơdroăng rêh ối pá puât, tơbleăng ăm mâu khu râ re\ng tơmâng to\ng kum ăm 59 rơpo\ng ki ai troăng hơlâ tơnêi têa to\ng kum, la lâi ai troăng hơlâ to\ng kum, mê khu droh rơtăm hneăng hdrối nah ki djâ troăng ahdrối châ to\ng kum. Sap hơnăm 2012 troh nôkố, kơxo# liăn veăng kum dêi pó tung cheăm xua pôa mơjiâng [a\ kơbông krếo veăng tơlo hiăng kum hên rơpo\ng tơkâ hluâ pá puât, hlu\n ing kơtiê. Jâ Nguyễn Thị Thanh Hồng, kăn hnê ngăn khu droh rơtăm hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột tối: Sap ing mơjiâng khu, mê pôa hiăng pro kăn hnê ngăn troh nôkố. Tâng vâ tối kô cho mơngế ki kơhnâ, pêi cheăng pôu râng hnoăng cheăng [a\ tung khu. Pôa hlê ple\ng ‘na khu, ‘na mâu troăng hơlâ, ‘nâi mâu pơkâ dêi Đảng, tơnêi têa [a\ khu droh rơtăm djâ troăng ahdrối, ing mê tơku\m khu droh rơtăm djâ troăng ahdrối [a\ veăng rơtế mâu kơ koan tơnêi têa pêi pro tơtro mâu troăng hơlâ ăm droh rơtăm hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối.

            Ôh tá xê to kơhnâ tung pêi cheăng pơlê pơla, pôa Bình ối djâ troăng ahdrối tung mơnhông cheăng kâ. Tung [a\ng 1 hectar tơnêi dêi rơpo\ng, pák^ng pêt kơphế [a\ 300 xiâm tiêu, pôa ối pêt tơvât plâi kâu, plâi [ơr [a\ păn í tung kơdrum. Rêm hơnăm, xêo kơxo# liăn mơ’no, pôa ối châ dêi 100 rơtuh liăn.

            {a\ tơdroăng kơhnâ [a\ veăng hên tung rêm tơdroăng cheăng pơlê pơla, pôa Trần Xuân Bình hiăng châ tơdah hên inâi [a\ [âng kheăn kơdeăn kơnía git: inâi kăn hnê ngăn khu rơkê, châ Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa diâp medái veăng tung tơplâ xâ má péa, medái lêng veăng tơplâ xâ má 3 [a\ hên [âng kheăn kơdeăn ki ê dêi mâu khu râ. Tối dêi mâu tơdroăng ki rơkê tung pêi cheăng, pôa Trần Xuân Bình tối: Ahdrối thế mơ-eăm [a\ pôi tá thâ, pêi troh a lâi mê krá troh amê. Má péa nếo thế mơ-eăm. Tung tơdroăng pêi cheăng kâ mê a ai hên roh tro lup, pơtih drêng pêi kơphế, yă chu rơpâ u ối 4 rơpâu, á xuân ối mơ-eăm, xuân rak ngăn. Klêi mê pơtối rak ngăn, kơlo yă tơniăn, mê tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng châ mơnhông tơtêk. Má péa nếo, tung tơdroăng rêh ối kal kơhnâ, mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât, kơd^ng liăn, ‘nâi kum mâu ngế ki ê. On veăng, kuăn ‘ne\ng thế ‘nâi ru\m môi tuăn, pơrá veăng tung tơdroăng cheăng dêi pơlê, cheăm, klêi mê djâ troăng ahdrối tung pêi cheăng, vâ mơjiâng tơdroăng cheăng kâ rơpo\ng.

            Tơkâ hluâ mâu hơnăm tơplâ xâ, mâu droh rơtăm hneăng hdrối nah djâ troăng ahdrối hiăng châ hriâm hên, mơ-eăm ôh tá xâu pá puât. Nôkố tung rơxông hơniâp le\m, mơhé ivá ôh tá pá hro xếo, laga mâu droh rơtăm hneăng hdrối nah ki djâ troăng ahdrối xuân ối kơhnâ veăng tung hên tơdroăng cheăng tơchuâm dêi rơpo\ng. Vâi cho mơngế ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng rêh ối ‘’drêng ối nếo djâ troăng ahdrối, drêng hiăng krâ rêh ối tơtro ăm kuăn cháu tiô [ối’’.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng