VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Sap hnăm 2011 nah, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh hiăng pơkâ mơ’no hla mơéa phá xêh [ă mâu ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m dêi mâu hdrông kuăn ngo [a\ mâu tơdroăng ki xiâm, hnoăng pơkuâ ki kal dêi mâu ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m tung tơdroăng cheăng mơjiâng [ă rak vế tơnêi têa. A Dak Nông ai vâ chê 300 ngế kăn ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m hiăng mơhno tối nhên hnoăng cheăng ki pro thăm tơru\m vâ troăng rơhlâ dêi Đảng [ă luât dêi Tơnêi têa châ tơ-[rê tâ.

Poâ K’Bi, krâ pơlê ối a cheăm Dak Nia, pơlê kong krâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông cho kăn hnê ngăn khu mâu ngế hơnăm hiăng krâ a cheăm Dak Nia, cho krâ pơlê [on Bu Sop. Hên hơnăm hiăng luâ, poâ đi đo djâ troăng ahdrối tung mơnhông cheăng kâ [a\ kơdroh tah kơklêa xăm kơtiê, mơ-eăm xúa khoa ho\k kih thua#t pêi pêt kơphế [a\ tiu, rêm hnăm, poâ K’Bi pêi lo châ hrie#u rơtuh liăn. Ôh tá tơpui hên, hlo tơdroăng cheăng kâ mơnhông tơtêk dêi kuăn pơlê tung pơlê, mê pêi [ối. Poâ K’Bi ối lăm pôu rêm rơpo\ng vâ mơhnhôk kuăn pơlê kơhnâ tơtrâ mâu tơdroăng pêi pro dêi khu ngế ki ‘mêi, ai xôi tung pơlê pơla, mơjiâng tơdroăng rêh ối mơhno mơjiâng túa le#m tro, rak vế khôi túa, vêa vong le#m tro dêi hdrông kuăn ngo, veăng tung tôh tơpui leăng, pơtối tơleăng mâu tơdroăng tơhôu tơhêng ki pro chiâng ai tơxul tơxal tung rêh ối pơlê pơla. Hlo kuăn pơlê loi tơngah khât, poâ K’Bi hiăng hên hdrôh tro mâu ngế ‘mêi pơlông djâ, vâ ‘nhiê tah tơdroăng ki tơru\m tơroâ pơla hdrông kuăn ngo. Tơniăn mơtiah loăng kơnía ối tung tơdế pơlê [a\ kong ngo Tây Nguyên, poâ K’Bi, krâ pơlê tối: Hnăm 1989 châ ai mơ-éa kơbông krếo lăm kong têa ê, laga á ôh tá vâ prôk, xua hlo pơlê á le#m tâ, ối ai tơnêi pêi chêk pêi deăng, ối ai nho\ng o hdrông hdrê, á hlo lăm á kong têa ê ôh tá ‘nâi pêi cheăng kôm ôh tá rêh, xua mê, á vâ ối dêi a pơlê kố tê.

            Cho kăn hnê ngăn mâu ngế hơnăm hiăng krâ a cheăm Dak Rtih, tơring Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông, cho thái hnê hngêi trung râ má môi, poâ Điểu Nơi xun châ khu râ kăn loi tơngah [a\ kuăn pơlê hâk vâ xua kơhnâ djâ troăng ahdrối tung tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa. Rơpo\ng poâ cho môi tung môi rơpo\ng djâ troăng ahdrối tung pêt loăng kơxu [a\ xúa khoa hok kih thua#t tung pêi cheăng, xua mê châ tơ-[rê, pêi lo liăn hên. Drêng rơnó chhá kơxu kơnâ nah, rêm hâi rơpo\ng poâ pêi lo lối môi rơtuh liăn. Poâ đi đo hnê túa ki rơkê tơtro tung pêi cheăng, mơhnhôk kuăn pơlê M’nông mơ-eăm tung pêi cheăng. Tơdrêng amê, tơku\m po pơtâng tối troăng rơhlâ dêi Đảng, luât tơnêi têa trôh [a\ kuăn pơlê tung pơlê tung cheăm. Ki rơhêng vâ tối, sap ho\ng kih thua#t kúa xo chhá trôh troăng rơhlâ kân dêi Đảng pơrá châ poâ pơtâng hnê tối ăm kuăn pơlê. Poâ Điểu Nơi, cheăm Dak Rtih, tơring Tuy Đức tối túa ki rơkê tơtro, mơhnhôk kuăn pơlê: Rêm rôh a chu a mâu thôn, mê tối ‘na troăng rơhlâ dêi Đảng [a\ Tơnêi têa, klêi mê, tơplôu [a\ nâl Xuăn. {a\ nâl hdrông kuăn ngo tơná pin tơpui tối vâi kôm hlê ple#ng tâ, tâng pin pơchuât [a\ to nâl Xuăn tê, mê vâi krâ vâi ôh tá ‘nâi nâl Xuăn. {a\ túa ki rơkê tro mê á hla tơpui [a\ nâl Xuăn [a\ tơplôu lo nâl hdrông kuăn ngo tơná vâ tối ‘na troăng rơhlâ dêi Đảng, kuăn pơlê hlê ple#ng.

            Mâu hâi ki kố, kong hơngiú poâ Điểu Đắt, kăn pho\ pơkuâ pơlê Bu Prăng 1, cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức xun rơtế [ă kuăn pơlê pêi drôm, po văng nhâ tung kơdrum loăng plâi mak-ka. Rế pêi, poâ rơtế khu drôh rơtăm tơpui ‘na mơjiâng khu tú [along dêi pơlê, poâ đi đo ‘nâi túa tơru\m ivá pơlê pơla, ru\m môi tuăn tung pơlê pơla, [a\ xun kơnôm mê poâ rơtế [ă mố đo#i kak kring tíu tơkăng kong, khu râ kăn pơkuâ cheăm hiăng mơhnhôk châ 28 rơpo\ng lo ho\ng kơtâu ton xe#n ối a pơlê Bu Prăng 1 rêh ối pêi cheăng.

            Châ tơnêi Tơnêi têa pơcháu tơnêi [a\ kơdrum loăng mak-ka, mơhnhôk kuăn pơlê hmiân tuăn rêh ối, kơhnâ pêi cheăng kơdroh tah kơklêa, xăm kơtiê, poâ ối to\ng kum mố đo#i kâk kring tíu tơkăng kong mơhnhôk kuăn pơlê tơjuâm ivá kak kring tíu tơkăng kong. Poâ Điểu Đắt kăn pơkuâ pơlê Bu Prăng 1, cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức tối ăm ‘nâi: Đông mố-đo#i ki achê má môi cho đông kâk kring tíu tơkăng kong kơxo# 10 a pơlê, pơlê xun tơru\m [a\ mâu kăn [o# pêi cheăng dêi đông tơmâng troh hnê mơhriâm ăm kuăn pơlê rơtế kâk kring kơpong tíu tơkăng kong krá tơniăn kơpong tơnêi dêi tơnêi têa pin.

            Mơnhên hnoăng cheăng ki kal dêi mâu krâ pơlê tung hdrông kuăn ngo a kơpong Tây Nguyên, tung pơla kố nah, kong pơlê Dak Nông hiăng xing xoăng lối 1 rơtal 500 rơtuh liăn, vâ pêi pro troăng rơhlâ [a\ mâu ngế ai hnoăng, mơtiah tơbleăng ‘na troăng rơhlâ dêi Đảng, luât Tơnêi têa; tơdroăng [a\ hnoăng cheăng mơnhông cheăng kâ rêh ối pơlê pơla tơniăn cheăng lêng kring vế dêi kong pơlê, tơku\m lăm pôu rơkâu, hbru kơxu kế tơmeăm khoăng, teăm tơdrêng mơhnhôk krâ pơlê, kăn pơkuâ pơlê, mâu ngế ki kuăn pơlê loi tơngah tung mâu rôh têt. Ki rơhêng vâ tối tung hnăm 2014, kong pơlê Dak Nông hiăng tơku\m po châ tơ-[rê hneăng hôp mâu hdrông kuăn ngo roh má péa, ho\ng mê, kheăn kơdeăn, mơnhên tơdroăng veăng to\ng kum dêi kuăn pơlê hdrông kuăn ngo tung tơdroăng mơjiâng [a\ kâk kring Tơnêi têa, tung mê, mơnhên hnoăng cheăng kân dêi mâu ngế ki kuăn pơlê loi tơngah.

            {a\ tơdroăng tơmâng to\ng kum, ngăn khât dêi Đảng [a\ Tơnêi têa vâ mâu ngế ki kuăn pơlê loi tơngah pơtối mơnhông ivá ó rơdêi, hnoăng cheăng, kơhnâ veăng kum ‘na tuăn ngoâ rơkê xun mơtiah túa ki rơkê tro tung mơjiâng [a\ kâk kring tơnêi têa./.

A Sa Ly tơplôu