VOV4.Sêdang - Mâu hơnăm hiăng hluâ, pêi pro tơdroăng pơkâ dêi Tơnêi têa ‘na rak ngăn vâi hdrêng, a kong pơlê Daklak hiăng hlo ai hên túa pơkâ, kâu lak [o# kum mâu vâi o tơkâ tơkuâ xơpá, mơ-eăm tung rêh ối. Kâu lak [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng xua ing pơlê pơla to\ng kum’’ a {uôn Kniêt, cheăm Ea Ktur, tơring }ư\ Kuin, cho tơdroăng ki pơtih tê. Tơdroăng cheăng kố dêi kâu lak [o# a pơlê cheăm ôh ti xê kum mơdêk ki rơkê ple\ng dêi hdroâng kuăn ngo ‘na hnoăng cheăng [ă ki pơxúa tro luât dêi vâi hdrêng, mê ối kum tơdrêng ăm hên vâi o ki xơpá pơtối châ troh hngêi trung. {ai chêh dêi Za Wut, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối.

          Châ mơjiâng sap khế 8 hơnăm 2014, troh nôkố, kâu la\k [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng kơnôm ing pơlê pơla’’ [uôn Kniêt, cheăm Ea Ktur, tơring }ư Kuin, hiăng hmâ [a\ mâu vâi o droh rơtăm pho#m xông kăn, vâi hdrêng mơngế Rơđế. Kâu la\k [o# nôkố ai 45 ngế, tung mê 5 ngế ối tung khu rak ngăn, hnê hriâm [a\ 40 ngế vâi hdêng, ki hên cho vâi hdrêng tung mâu rơpo\ng pá puât. Rêm khế kâu la\k [o# tơku\m môi xôh. Pák^ng mê ối ai mâu roh tơku\m tiô roh, môi tíu hâi vâi hdrêng lâp plâi tơnêi lơ 1 khế 6, têt trung thu [a\ hía hé. Tung mâu roh tơku\m xah hêi, mâu vâi o châ hnê mơhno túa hbrâ mơdât xie#n pâm tung rơpo\ng, ví tro xie#n pâm, pro pơxúa [a\ hbrâ ví xía vâ, rơtế ti tăng ple\ng hnoăng dêi mâu vâi hdrêng. Tơdrêng amê, mâu vâi o ối châ xah hêi mâu tơdroăng xah hêi tiô khôi vâi krâ nah, veăng hơdruê xoâng tơchuâm. O H’ Sơ Ron Êban, 14 hơnăm hơ’muăn tối: Á sôk ro châ veăng tung kâu la\k [o# rak ngăn [a\ rak vế vâi hdrêng. Kâu la\k [o# kum hên pú hmâ ki ai tơdroăng pá puât tung tơdroăng rêh ối, hriâm tâp, mơhnhôk mâu pú hma aki lôi pơtê hriâm, pơtối lăm hriâm nếo. Kâu la\k [o# xuân ăm á mơ-eăm hriâm, mơ-eăm chêh, loăng chêh hriâm.

            Mâu tơdroăng dêi kâu la\k [o# tơdjâk troh tơdroăng rêh ối rêm hâi dêi vâi krâ nho\ng o [uôn Kniêt, hiăng choâ ‘lâng kum pơlê pơla, nôu pâ [a\ mâu vâi hdrêng hlê ple\ng hên tâ mâu troăng hơlâ dêi Đảng, Tơnêi têa [a\ mâu vâi hdrêng; xuân môi tiah hnoăng dêi rơpo\ng; hnoăng dêi mâu vâi hdrêng. Kâu la\k [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng kơnôm ing pơlê pơla’’ ối teăm tơdrêng kum hên vâi o ai tơdroăng pá puât. Môi tiah o H’ La Zem Kbuôr; nếo 11 hơnăm hiăng lôi pơtê hriâm vâ pêi cheăng vâi pói vâ kum nôu pâ. Hơnăm hriâm kố nah, kơnôm tơdroăng mơhnhôk dêi kâu la\k [o#, o hiăng pơtối hriâm nếo [a\ tơ’noăng châ plah hngêi trung râ má péa hdroâng kuăn ngo ai tíu kâ koi ối pơtê tơring }ư Kuin. Roh kố, H’La Zem châ kâu la\k [o# diâp 1 toăng rơxế mái vâ to lăm hriâm. Kố cho tơdroăng mơhnhôk kân kum o [a\ rơpo\ng mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât: A inâi cho H’La Zem K[uôr. Hơnăm kố a hriâm lâm 6. Á sôk ro châ hriâm hên tơdroăng ki pơxúa a kâu la\k [o#. A mơnê thái cô [a\ tâi tâng nho\ng o, pú hmâ đi đo kum á.

            Klêi kơ’nâi 2 hơnăm mơjiâng, Kâu la\k [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng kơnôm ing pơlê pơla’’ [uôn Kniêt hiăng mơhnhôk châ 16 roh ngế vâi hdrêng lôi pơtê hriâm pơtối lăm hriâm. Tơdroăng hok tro lôi pơtê hriâm a pơlê xuân kơdroh. Vâi hdrêng châ pơlê pơla tơmâng rak ngăn hên tâ.

            Klêi kơ’nâi tơdroăng séa ngăn ‘na vâi hdrêng tung pơlê, kâu la\k [o# hiăng châ hlo [a\ hnê mơhno, to\ng kum mâu rơpo\ng lăm pro mơ-éa khai sanh ăm mâu vâi o; pơkâ thế khu kăn pơkuâ pro ăm theh baoh hiêm khăm pơlât ăm 34 ngế vâi hdrêng pá kơdâm 6 hơnăm… Kâu la\k [o# ối mơhnhôk veăng tơlo châ lối 2 rơtuh liăn kum ăm 5 ngế vâi o ai tơdroăng rêh ối pá puât; diâp ăm 2 toăng rơxế mái [a\ mâu kế tơmeăm khoăng ki xúa môi tiah hmân ếo, mơ-éa hriâm, mơ-éa chêh ăm mâu vâi o. Nâ Am^ Hoa, pơkuâ kâu la\k [o#, tối ăm ‘nâi: Á hlo sôk ro drêng châ veăng hnê ăm kâu la\k [o#. Ai hên túa kum mâu vâi o châ hriâm tung kâu la\k [o# môi tiah văn nghe#, xah hêi [a\ mâu vâi o tung mâu pơlê ki ê. Hnê ăm mâu vâi o ‘nâi ‘na hnoăng dêi mâu vâi hdrêng, hnoăng dêi mâu vâi o. Drêng séa ngăn ai 15 ngế vâi o tá hâi ai mơ-éa khai sanh. A mơhnhôk nôu pâ [a\ djâ nôu pâ lăm pro mơ-éa khai sanh ăm mâu vâi o a vi[an cheăm.

            Pôa Lương Viết Gia – Kăn pho\ hnê ngăn Vi[an cheăm Ea Ktur, tối, Kâu la\k [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng kơnôm ing pơlê pơla’’ hiăng bro tơdâng tơ’mô [a\ hên roh tơ’lêi mơnhông ăm vâi hdrêng tá ‘na châ [a\ hiêm mơno. Rơpo\ng xuân sôk ro ing tơdroăng tơmâng to\ng kum dêi pơlê pơla, ing mê vâi ai hnoăng tâ tung tơdroăng rak ngăn, rak vế mâu vâi o: {a\ tơdroăng pêi cheăng kâu la\k [o# rak ngăn vâi hdrêng kơnôm ing pơlê pơla tiô tối rêm hơnăm, pái khế, khế dêi kâu la\k [o# hlo châ pơxúa khât. Mơjiâng tíu xah hêi ăm mâu vâi o. Ing kâu la\k [o#, mâu vâi o ‘nâi hnoăng dêi tơná. Pák^ng mê hlối hnê hriâm ‘na kal kí, hiêm mơno, tơdroăng rêh ối, châ troăng hơlâ to\ng kum [a\ pơlê pơla.

            Tâng vâ tối, kâu la\k [o# ‘’Rak ngăn vâi hdrêng kơnôm pơlê pơla’’ a [uôn Kniêt, cheăm Ea Ktur, tơring }ư Kuin, kong pơlê Daklak, hiăng mơnhông tơtêk ki châ tơ-[rê kum thăm hlê ple\ng ăm kuăn pơlê tung rak ngăn hnê hriâm vâi hdrêng. Kâu la\k [o# môi hiăng hiăng mơjiâng tơ’nôm tíu xah hêi, môi ‘’toăng hngêi’’ ăm vâi hdrêng kơpong pá puât, kơpong hdroâng kuăn ngo.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng