Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Tung achê pơla kố, drêng hlo kue#n pơlê ôh tá châ ‘nâi mâu tơdroăng nếu ai, tơdroăng ki rơhăm vâ pro pơxúa tăng lie#n dêi mâu tíu tê mơdró, phân rơvât ki ôh tá dâi hiăng châ pơto tê mơdró tung mâu pơlê cheăm rơhngế rơhngo dêi kong pơlê Gia Lai, tơdjâk troh tơdroăng pêi chêk pêi deăng [ă pro tơpá ăm kue#n pơlê ki pêi chêk pêi deăng, pro ăm vâi krâ nho\ng o ki pêi chêk pêi deăng chiâng tôu tue#n. Nguyễn Thảo, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai [ai chêh ‘na tơdroăng mê.

Phân urea, silic ôh tá hê tung têa dêi Khu pơkuâ cheăng tiêu rơnó Thiên Ngưu ki ai trếu phosphor iâ tâ vâ chê 70% pơchông ngăn [ă chêh tối a tơdrong

            Mơtiah hmâ, mot tung mơ’nui rơnó mêi, ngoh Nguyễn Văn Bẩy, ối a thôn Phù Tiên, cheăm Ia Ba\, tơring Ia Grai pơtối troh a tíu tê kế tơmeăm khoăng pêi chêk deăng kân má môi dêi cheăm roê phân rơvât, vâ rơvât dêi lối 2 ha kaphế [a\ lối 200 xiâm tiu dêi tơná. Tíu tê kế tơmeăm khoăng pêi chêk deăng tơbleăng tối ăm ngoh Bẩy túa phân Urê-Si-lic dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiêu rơnó môi khu Thiên Ngưu vâ mơnúa rơvât dêi kế tơmeăm khoăng. Ngoh hiăng mơnúa xúa rơvât dêi a xiâm kaphế, laga troh nốkố hiăng lối 3 khế, klêi kơ’nâi hên hnăm tôh têa [a\ po văng dêi xiâm kaphế, mâu ‘noăng phân ki prăng rơmon xun ôh tá kâi hê, ối pu\m kơtó mơtiah hmốu. Mơnúa hơ’lâk phân kố [a\ têa, mê hlo phân hê tơdế tê. Ki ê krêa dêi rơpó, mơtiah tơnêi hneăn. Ngoh Nguyễn Văn Bẩy tối:Tâng rơvât phân a xiâm hlối a mơni ôh tá châ hlo trếu ki kố. Laga xua hâi ki mê kong tôu, a hơ’lâk phân [a\ têa vâ tôh tiu. Klêi kơ’nâi tâm 10 troh 15 phut, mê hlo krêa a krí kơthung trếu kố. 2 kílô 5 phân kố mê ai 1 kílô trếu kố.

            Xun loi tâng vâi tối, lăm roê phân nếu xua tíu tê mơdró kế tơmeăm khoăng pêi chêk deăng tối tơbleăng, poâ Lê Đức Thiện, ối a thôn Phù Tiên, cheăm Ia Bă, nếu châ hlo kố cho phân ôh tá dâi le#m, drêng hlo dêi 2 ha kaphế poâ rơvât phân kố, loăng ôh tá xông ngiêt le#m, plâi ôh tá kơtóu hên, hnăm kố plâi ôh tá dâi. Rêm hnăm poâ hmâ châ 8 ta#n pơ’leăng kaphế, mê hnăm kố bố châ 2 ta#n tê. Nếu achê kố nah, poâ mơ’no chât rơtuh lie#n roê phân ki pro ing eâk ro [a\ hên túa phân ki ê vâ rơvât dêi kaphế ăm re#ng xông ngiêt le#m, xua hdrối nah, rơvât tro phân ki ôh tá dâi le#m, kaphế răng hên ó. Poâ Thiện tối: Rêi kaphế ôh tá ai ivá hrik trếu kơhiêm, hlâ, prăng rơmon, hlá khêi, hlá tơruih tâi tâng, bố ối to tơkâng. Xua kaphế hrik ôh tá tu\m trếu kơhiâm. Vâ kum dêi kaphế re#ng xông ngiêt le#m, mê thế rơvât phân eâk ro, phân hnông kông hrái, kơdôu ki hiăng pro mơ-u\m chiâng phân dâi le#m, mơtiah phân dêi Bình Điền, lơ mâu túa phân, mơtiah u-rê, ka-li. Tiah hmâ, tâng rơvât phân tơtro, mê môi hnăm châ 4 ta#n tung 1 ha, laga rơvât tro phân ki ôh tá dâi le#m, mê bố châ 1 ta#n tê tung môi hnăm.

            Tíu tê mơdró a Tíu xiâm cheăm Ia {ă, rêm hnăm, tíu tê mơdró Luyn Linh tê rơpâu ta#n phân hoă ho\k tu\m túa ăm kue#n pơlê lâp cheăm. Laga, drêng túa phân U-rê-Si-lic ki tíu kố tê, châ hlo ai trếu phôs-phor bố châ 30%, hiăng k^, kơxo# phôn ki chêh a kơxâk ôh tá ai khât, [a\ hía hé, mê poâ Nguyễn Hồng Luyn, ngế pơkuâ tíu tê mơdró tối, mê cho xôi dêi kơ koan pơkuâ kơchơ tê mơdró. {a\ mâu tíu tê hiăng k^ tơdroăng ki dâi le#m dêi ko\ng ti [a\ yă tơtro drêng roê. Poâ Nguyễn Hồng Luyn tối ăm ‘nâi: Ôh tá dâi le#m, lơ dâi le#m, mê hiăng ai kơ koan cheăng xéa ngăn, pêi cheăng. Ki nhên khât vâ tơbleăng kế tơmeăm, hiăng tối tơdroăng ki dâi le#m lơ ôh [a\ tơkêa dêi ko\ng ti. Tơdroăng ki dâi le#m lơ ôh, mê tiêu tơkêa tơhrâ dêi ko\ng ti. Ngin mơngế ki tê, ngin pro tiêu tiah mê xo, tê mơdró ăm kue#n pơlê. La nôkố tro vâi tối tiah kố tiah mê, pro kue#n pơlê ôh tá loi tơngah ngin xếu, xua mê, a hiăng mơdrếu kế tơmeăm ăm dêi ko\ng ti.

            Dế nôkố, lâp kong pơlê Gia Lai ai 15 toăng hngêi kơmăi mơjiâng pro phân rơvât [a\ lối 300 tíu tê tơmeăm khoăng kố. Tiêu poâ Nguyễn Duy Lộc, kăn pơkuâ ‘na kơmăi kơmok, ối tung khu pơkuâ ‘na kơmăi kơmok [a\ tê mơdró kong pơlê Gia Lai tối, xiâm kối phân rơvât ôh tá xê khât, tê hên h^n tung kơchơ, xua ai hên khu tê mơdró tơbriêt tung tê mơdró ôh tá tơdrăng le#m: Mâu tíu tê mơdró, ki má lối mâu tíu tê mơdró ku\n a thôn pơlê, hlo kue#n pơlê ôh tá ‘nâi ki klâi, mê tê kế tơmeăm khoăng ôh tá xê khât, tơmeăm khoăng ki ôh tá dâi le#m, tơmeăm khoăng ôh tá ai xiâm kối nhên ăm mâu ngế ki roê xúa, pro tro lu\p ăm kơvâ pêi chêk deăng tung kong pơlê. {a\ hnoăng cheăng pơkuâ tơnêi têa, Khu pơkuâ ‘na kơmăi kơmok [a\ tê mơdró hnê mơhno kơ koan pơkuâ kơchơ tê mơdró mơjiâng mâu khu xéa ngăn, tơku\m xéa ngăn mâu tíu mơjiâng pro, tê mơdró phân, pơkeăng rak vế hdrê kơchâi plâi pôm. Pơla kố nah, mâu kơ koan cheăng xun hiăng xéa ngăn kơtăng, po rơdâ mâu túa tơtrâ mơdât.

Rơvât phân ki tá xê khât, klêi 3 khế, ‘noăng phân xun ối kơtóu pu\m mơtiah hmốu

            Poâ Nguyễn Duy Lộc xun tối, kơvâ pơkuâ ‘na kơmăi kơmok [a\ tê mơdró hiăng xéa ngăn, laga tá hâi mơdât tơdroăng mơjiâng pro, tê mơdró phân ki ôh tá xê khât, ôh tá dâi le#m. Ki xiâm kối xua kơlo pơxâu phâk tiêu tơdroăng pơkâ kơxo# 163 hnăm 2013 dêi Chin phuh ôh tá kơtăng ó, pro vâi ôh tá bê xâu. Mơhé châ hlo phân rơvât ôh tá dâi le#m, laga túa pơxâu phak ‘’Kơtăng ó má môi’’ nôkố xun a kơlo pơkâ thế ko\ng ti xo tơvêh dêi kế tơmeăm khoăng, tơkêa tê kế tơmeăm khoăng ki dâi le#m. Tơdroăng kố pro tro lu\p lie#n, tơmeăm khoăng kue#n pơlê tơ‘nhiê, răng ho\n hlâ, ôh tá ‘nâi la lâi tơdroăng kố kôm ôh tá ai xếu./.

A Sa Ly tơplôu