VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Rêm hơnăm, a tơring Kông Chro, kong pơlê Gia Lai ai lối 100 ngế hlâ xua kơdê, hdriê dêi châ, ki hên cho vâi krâ nho\ng o hdrông kuăn ngo Mahnar, pro khu pơkuâ ngăn Đảng tơring Kông Chro athế mơjiâng Khu hnê mơhno vâ mơdât tơdroăng kố. Tơdroăng ki khéa kho akố, cho mâu tơdroăng ki hlâ xua ing tơná vâi krâ-nho\ng o mơhno\ng pro, xua tơdroăng ki ôh tá môi tuăn tung on veăng, rơpo\ng hngêi [ă ing tơdroăng rêh ối rêm hâi, ing mê khoh chiâng ai tơdroăng ki s^ng khéa, hơ’nêng hơ’no ăm mâu ngế ki rêh. {ai chêh dêi Nguyễn Thảo, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

Mơhé hiăng 60 hơnăm [a\ dế păn 7 ngế kuăn, laga klêi kơ’nâi on veăng o kơdrâi poâ hlâ, cho Đinh Thị Blết – Đinh Liôch, poâ Đinh Binh ối a pơlê Plei Dâng hiăng tơdah 6 ngế kuăn ối ku\n păn roăng, rak ngăn. Poâ Binh ‘mu\n tối, apoăng hơnăm 2013, o kơdrâi poâ xua nhôm dêi kơnốu tơná ai ngế kơdrâi ki ê, mê o kơdrâi poâ cho Đinh Thị Blết lăm a chiâk deăng môi ngế, klêi mê ôu pơkeăng kơdê oâ hdrong vâ kơdê dêi tơná. 6 khế kơ’nâi, kuăn pơlê tơngah xêh ngoh hiăng hiêt tâi tơdroăng ki khéa kho kơdrâi kơdê dêi tơná, mê xuân troh roh ngoh Đinh Liôch kât kơxái hniê dêi rơno\ng kơdê dêi tơná, lôi dêi nôu hiăng krâ [a\ 6 ngế kuăn ối ku\n. Rơpo\ng poâ Binh hiăng kơtiê, mê kố thăm pá puât tâ mê nếo drêng păn tơ’nôm 6 ngế vâi hdrêng. Mơhé pá puât, laga poâ xuân mơ-eăm păn mâu kuăn xông kân, hơ-ui mâu vâi cháu châi hiêm drêng ôh tá ai nôu pâ păn roăng che#m mơ’rêh. Poâ Đinh Binh tối: Nôu hlâ, ga xâu ‘nâng. Pâ hlâ, gâ thăm xâu tâ mê nếo. Ga hmếo krôu, châ hơdro tâi tâng, ai drêng ‘na pôh châ rơlâi. A xuân ai hên kuăn, păn hiăng ôh tá kâi, nôkố păn tơ’nôm to lâi ngế cháu ối ku\n kố nếo. Ôh tá ai tu\m kế tơmeăm khoăng, ôh tá bê kâ. Ôh tá bê phái, mê lăm mung phái vâi ki ê. Hdrối nah, 1 kơxâk phái bê kâ tung 2 khế, nôkố 1 kơxâk phái ôh tá bê kâ tung 1 khế. A xuân hiăng krâ, 60 hơnăm, tôu tuăn xâu vâi cháu châi tamo. Tâng vâi ôh tá châi tamo a sôk ro ‘nâng.

            {a\ nâ Anheng 37 hơnăm ối a pơlê Plei Pyang, pơlê kân Kông Chro, mê sap kơnốu hlâ xua kơdê dêi châ, ôh tá ai ngế ki pêi cheăng xiâm, mê tơdroăng cheăng kâ chu kơdroh, 2 ngế kuăn dêi Anheng pơtê hriêm. Klâng chiâk iâ, roê kế kâ rêm hâi kơnôm to liăn ki lăm pêi cheăng vâi châ bu iâ êt. Ki khéa kho tâ mê plâ 2 hơnăm kố nah, nâ Anheng hiăng tơmiât hên, laga ôh tá ‘nâi xiâm kối kơnốu nâ chiâng kơdê dêi tơná, lôi dêi kơdrâi kuăn ‘ne#ng: On veăng rêh [a\ dêi rơpó, ai drêng tơpui tơno ‘na cheăng kâ la ôh tá châ môi tuăn, tơhôu dêi rơpó. Kơnốu a klêi kơ’nâi ôu drôu hmâ hôu kơdrâi kuăn ‘ne#ng, drêng tơhôu [a\ kơdrâi hmâ tối troh tơdroăng to vâ kơdê dêi tơná. A xuân ôh tá ‘nâi xua tiah lâi kơnốu a chiâng kơdê dêi tơná. Drêng ối ai kơnốu nah, mê pêi cheăng chía tâ iâ. Nôkố a môi ngế păn 2 ngế kuăn cho pá puât, ai drêng phâi drêng kơklêa, hmân ếo chêng kho\ng ăm kuăn xuân ôh tá tu\m.

            Tiu tơbleăng dêi Khu pơtâng tối hnê hriêm tơdroăng kal Đảng tơring, tơdroăng kơdê dêi tơná tung tơring cho tôu tuăn ‘nâng. Bu sap hơnăm 2010 troh 3 khế apoăng hơnăm 2013, hiăng ai troh 306 roh kơdê dêi châ. Xiâm kối dêi mâu roh kơdê dêi châ ôh tá ‘nâi nhên, ki ‘na tơdroăng ku\n tê tung tơdroăng rêh ối, môi tiah tơhôu dêi nho\ng o tung rơpo\ng, tro pú hmâ tó hja\m, lơ tro mơngế krâ hôu xua pro xôi [a\ hía hé. Mơdât tơdroăng kố, hên thôn pơlê tung tơring kho\m mơ-eăm pơtâng tối, vâ kuăn pơlê hơ’lêh tơdroăng tơche#ng tơmiât. Ngoh Đinh Chuyênh, kăn pơkuâ thôn pơlê Plei Pyang, pơlê kân Kông Chro tối: Tiu tơdroăng pơkâ chi [o#, ngin tơku\m hôp pơlê, vâ pơtâng tối, rơpo\ng ki lâi ai ngế kơdê dêi châ, mê kuăn pơlê tung pơlê ôh tá lăm veăng ‘mé. Ngế ki lâi hlâ xua kơdê dêi châ kuăn pơlê tung pơlê ôh tá chiâng veăng lăm ‘mé. Tơku\m po hơdruê xoâng vâ pơtâng tối tơdroăng kơdê dêi châ pro pá puât ăm rơpo\ng, kế tơmeăm khoăng hía, kuăn mơngế hía, ôh tá ai mơngế pêi cheăng, tơdroăng cheăng kâ pá puât, ngế hlâ mê tâi liăn roê kơpôu, drôu, kuăn ôh tá ai nôu pâ. Tối tơchuôm, kuăn pơlê xuân hiăng hlê ‘na tơdroăng kơdê hlâ dêi tơná.

            Apoăng hơnăm 2013, tơring Kông Chro hiăng mơjiâng khu hnê mơhno [a\ pơtâng tối mơdât tơdroăng kơdê hlâ dêi châ tơná, kum kuăn pơlê thăm hlê ple#ng, la ngiâ kơdroh tơdroăng kơdê hlâ dêi châ tơná tung tơring. Tiah mê, rêm khế, teăng mâ khu pơtâng tối [a\ khu râ cheăng tơku\m 4 roh hơdruê xoâng a 4 thôn. Ho\ng mê, kuăn pơlê châ ngăn um video ‘na tơdroăng ki pá puât dêi mâu rơpo\ng ai ngế hlâ xua kơdê dêi châ, châ kăn [o# mơngê Mahnar pơtâng tối ‘na tơdroăng hlê ple#ng ôh tá tơtro ‘na kơdê hlâ dêi tơná, [a\ hía hé. Klêi kơ’nâi 1 hơnăm mơ-eăm tơku\m po vâ chê 80 roh hơdruê xoâng, hlối pơtâng tối, kơxo# roh kơdê hlâ dêi tơná hơnăm 2014 kơdroh 28 roh tâng pơchông [a\ hơnăm 2013. Poâ Đinh Keo, kăn pơkuâ pơtâng tối hnê hriêm tơdroăng kal Đảng tơring Kông Chro tối: Khu pơtâng tối hnê hriêm tơdroăng kal Đảng tơring [a\ khu mơhnhôk kuăn pơlê tơru\m [a\ mât tra#n [a\ mâu khu râ pơtâng tối mơđah um video. Ngin tơplôu [a\ nâl hdrông kuăn ngo Mahnar, rah ngế ki tơpui tơtah má môi tối nhên ‘na tơdroăng kơdê hlâ dêi tơná. Kuăn pơlê hlo tơdroăng ki mê cho ôh tá le#m tro. Troh nôkố, ngin hiăng pơtâng tối troh 11 kơpêng 14 cheăm [a\ pơlê kân tung lâp tơring. Dế nôkố, tâng vâ tối kơdê hlâ dêi tơná tung tơring Kông Chro hiăng kơdroh.

            Tơring Kông Chro ai lối 47 rơpâu pơ’leăng mâ kuăn pơlê, tung mê ai lối 85% cho hdrông kuăn ngo. Ôh tá hlê ple#ng hên, hên khôi túa vêa vong ôh tá tơtro, tơdroăng rêh ối cheăng kâ ối pá puât [a\ hía hé, châ khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng tơring Kông Chro mơnhên tối xiâm kối chiâng kơdê hlâ dêi tơná xua tơhôu tơhêng tung rơpo\ng. Xua mê, pak^ng pơtâng tối ăm kuăn pơlê thăm hlê ple#ng ‘na mâu tơdroăng rêh ối pơlê pơla, ‘na hnoăng [a\ rơpo\ng, kuăn ‘ne#ng [a\ chiâng ai tơdroăng pá puât xua tơdroăng kơdê hlâ dêi tơná, tơring kal thăm mơnhông cheăng kâ, mơdêk tơdroăng rêh ối ‘na kế tơmeăm khoăng, hiêm mơno ăm kuăn pơlê, mê mơni kô châ tơ-[rê vâ mơdât tơdroăng kố./.

A Sa Ly tơplôu