Hiăng hên hơnăm, kơpong pêi chiâk deăng lối 70 ha a cheăm }ư\ Gu, tơring Krông Pa (Gia Lai) ôh tá pêi lo hên liăn, xua tơnêi ôh tá hơpok le\m, đi đo tro lu\p tơmeăm xua kong tô khăng khoăng. Laga bu tung 1 hơnăm apoăng drêng hngêi kơmăi on tơhrik kơtâu [a\ mâ hâi akố pêi cheăng, Ko\ng ti tơlo liăn cheăng On tơhrik kong pơlê Gia Lai hiăng tơdjêp troăng kơxái on tơhrik tơnêi têa ai 103 rơtuh kW/h, pêi lo liăn châ lối 200 rơtal liăn, nâp a hnôu liăn tơnêi têa vâ chê 20 rơtal liăn.

Pôa Tạ Chí Khanh, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an tơring Krông Pa tối ăm ‘nâi, mơjiâng on tơhrik kơtâu [a\ mâ hâi hiăng mơnhên troăng mơ’no liăn châ tơ-[rê, kum tơring kơtiê kơdroh pá puât, pro tô khía ki râ ó chiâng pơxúa cheăng kâ:

‘’Kố cho tơmeăm kân kum mơjiâng on tơhrik tơdjuôm dêi tơnêi têa, xuân cho xiâm kối vâ tơring Krông Pa pơtối hơ’leh cheăng kâ ing tơdroăng kơdroh ki kơnâ dêi kơvâ pêi chiâk deăng, mơdêk ki kơnâ kơvâ kơmăi kơmok tung hneăng la ngiâ’’.

Drêng on tơhrik ki krúa hiăng châ mơnhên ki ó rơdêi, kum kơvâ kơmăi kơmok Gia Lai tăng troăng mơnhông nếo, mê pêi chiâk deăng xuân ai troăng mơnhông, drêng tăng hlo châ tơ-[rê ing kơvâ cheăng kơmăi kơmok uâ mơdiê. Môi tung mâu khu tê mơdró kum châ tơ-[rê cho Ko\ng ti tơlo liăn tê ngi kong têa ê tơmeăm Đồng Giao DIVECO, drêng mơ’no liăn a khu uâ mơdiê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, tơmeăm kâ tiô rơxông nếo, ivá 52 rơpâu ta#n tơmeăm/môi hơnăm a tơring ‘Mang Yang.

Mâu tơmeăm kơchâi plâi pôm môi tiah kơchâi drêh, krui kơxái, plâi [ơr, priât, sầu riêng hmâ châ mâu ngế ki lăm rôe, mê nôkố hiăng châ DOVECO uâ mơdiê le\m, chiâng mâu tơmeăm tâ tung kơhôp, tung kơ’lo, tê ngi kong têa Mih, châu Âu, Nhuk [a\ hía hé.

Pôa Đinh Gia Nghĩa, Kăn pho\ pơkuâ DOVECO mơnhên tối, pêi chiâk deăng Gia Lai [a\ Tây Nguyên ai tu\m tơmeăm vâ chiâng tíu xiâm mơjiâng pro kế tơmeăm kân dêi lâp tơnêi têa:

‘’Tung pơkâ pêi la ngiâ dêi ngin kơpong Tây Nguyên tối tơdjuôm [a\ Gia Lai tối krê xêh tung pơla 5 – 10 hơnăm nếo mơni kô chiâng kơpong tíu xiâm mơjiâng, pêt kơchâi drêh plâi pôm dâi le\m má môi dêi lâp tơnêi têa. Ki rơhêng vâ tối cho plâi kâ môi tiah krui kơxái, plâi [ơr, sik, priât. Laga troăng mơnhông la ngiâ ngin sap ing 5 – 10 hơnăm nếo kô po tơ’nôm sap ing 1 troh 2 hngêi kơmăi a kong pơlê Gia Lai kố [a\ ivá mơjiâng 150 – 200 rơpâu ta#n tơmeăm/hơnăm’’.

Maluâ tơmeăm châ mơnhông hên, tơ’lêi laga Gia Lai tối krê, cheăng kâ rêh ối pơlê pơla Tây Nguyên tối tơdjuôm xuân cho kơpong ki ối iâ tâng pơchông [a\ lâp tơnêi têa. Tá mâu kơvâ ki xiâm, ối má môi lâp tơnêi têa, thăm nếo tơ’mô [a\ lâp plâi tơnêi, môi tiah kơphế, tiu [a\ hía hé xuân dế kơdroh hơngế ‘na ki kơnâ.

Troăng pêi chiâk deăng ôh tá tơniăn… pro hên kuăn pơlê tro lu\p, che\n hngêi arak liăn châ troh rơpâu rơtal liăn. Pôa Mai Liệu, ối a thôn Thủy Phí, cheăm Ia Blư\, tơring }ư\ Pưh, môi tung mâu ngế pêi lo rơtal liăn ing pêi pêt tiu a cheăm Ia Blứ, tơring }ư\ Pưh tối ăm ‘nâi, kơxo# liăn mơ’no dêi kuăn pơlê akố mê ôh tá ai ki klâi, klêi kơ’nâi tro lu\p [a\ xiâm têu. Mâu ngế pêi lo liăn châ rơtal hdrối nah, nôkố che\n xua pêi pêt tiu, tê tơnêi, tê hngêi, lôi pơlê lăm mung pêi cheăng u ê:

‘’A kơmăng á prôk, kơhâi xuân prôk. Á ai 9 ngế kuăn, mê 1 ngế thế tê tơnêi, tê hngêi vâ mơdrếo hngêi arak liăn. 2 ngế cháu peăng mế hriâm lâm 12 thế lôi pơtê hriâm lăm pêi cheăng, to lâi ngế kuăn á mê lăm a pơlê kân Tân Bình, Pơlê kong kân Hồ Chí Minh lăm pêi cheăng vâi’’.

Ki ôh tá tơniăn tung vâ chê 5 hơnăm kố nah ăm hlo, kal ai troăng mơ’no liăn khât, ing hlo nhên troăng tơ’lêi hlâu xuân môi tiah pơloăng mơnúa, vâ mơnhông ki tơ’lêi hlâu tung cheăng kâ, kum Gia Lai tối krê xêh, Tây Nguyên tối tơdjuôm châ mơdêk cheăng kâ krá tơniăn.

Công Bắc chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng