VOV4.Sêdang - Kơxô̆ mơngế tâ COVID-19 a Dak Lak dế tâk hên.  Pakĭng xiâm kối pơreăng tâ tú, chêh tối inâi, châ chăn ôh tá tơdrăng pro kơvâ ngăn pơkeăng ƀă khăm pơlât xơpá séa ngăn, mê tơdroăng klâ krê a hngêi cho tơdroăng ki tôu tuăn khât. Malối cho ƀă mâu ngế ki lo sap ing kơpong ki ai pơreăng vêh a pơlê rế hía rế hên, pro pơreăng rế hía rế tơ’lêi tâ tú, pâ thế mâu tơring, cheăm tung kong pơlê kal ai troăng hơlâ pêi pro tơdrêng vâ ‘mâi mơnhông, mơdêk tâ nếo ki tơ-ƀrê dêi hnoăng cheăng hbrâ mơdât pơreăng.

Măng tĭng hdrối, a Dak Lak ai tơ’nôm tơring M’Drak châ hlo ngế yương tĭnh SARS-CoV2 apoăng tung roh pơreăng tâ tú hneăng ki nếo kố. Ngế ki kố lo ing Pơlê kong kân Hồ Chí Minh vêh hiăng châ klâ kơtăn 1 măng tĭng a rơpŏng, a thôn 16 cheăm Ea Riêng. Khu hnê mơhno hbrâ mơdât COVID 19 dêi cheăm hiăng lăm seá mơnhên ngăn a 5 tíu, séa ngăn tơdroăng pêi tiô pơkâ klâ kơtăn a rơpŏng hngêi dêi 164 ngế. Jâ Trần Thị Thanh, Kăn pơkuâ Hngêi pơkeăng cheăm Ea Riêng tối ăm ‘nâi, tâi tâng mâu ngế klâ kơtăn pơrá tro tiô pơkâ châ chêh tung pơkâ klâ kơtăn dêi Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm, môi tiah kĭ tơkêa klâ kơtăn, hbrâ têa ki xếo kŏng kơdê pơreăng, rêm hneăng test rĕng a hngêi pơkeăng cheăm. Rêm rơpŏng ai ngế klâ kơtăn pơrá ai tâ kơƀâng tơbleăng tối vâ pơlê pơla tơ’lêi hlâu hlo ngăn vâ ‘nâi nhên.

Kơtúa kơƀâng tơbleăng klâ kơtăn a cheăm Ea Kênh, Krông Pač, Dak Lak

Laga, tiô jâ Trần Thị Thanh, ối hên tơdroăng mơdât tá hâi kơtăng khât pro pơreăng chiâng tâ tú mê tơdroăng mơdât, ối pơtân ối pakong ivá dêi cheăm:

‘’Cheăm Ea Riêng cho kơpong pá puât, ai hngêi ai kơbong klâ kơtăn krê ai hngêi ôh tá ai; hngêi mơdrah xuân tá hâi châ tơniăn. Má pái nếo, cho hngêi trăng kŭn kĭn, hâ ho. Má pŭn nếo ôh tá tơniăn xôh pơkeăng kơdê pơreăng tung rơpŏng; rơpŏnghiăng tơdjuôm tíu ối mê tơmeăm xúa ối tơdjuôm há. Xua mê tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng trâm hên pá puât’’.

Mơngế ing Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ƀă mâu kong pơlê ôh tá tơniăn ‘na COVID 19 vêh a pơlê xiâm Dak Lak rế hía rế hên, drêng pơreăng xông tâ tú rế hên. Pơxiâm ing tơdroăng tối tơbleăng ôh tá tơdrăng, ôh tá klâ kơtăn, môi ngế vê rơxế a Ƀuôn Ma Thuột hiăng tâ tú ăm lối 10 ngế, ƀă cho ngế ki kố pôu râng tơdroăng ki hngăm má môi, drêng tŭm 5 ngế tung rơpŏng pơrá tro tâ pơreăng. Pơtối mê nếo, 1 ngế ki ê nếo, mơhé hiăng tơbleăng tối kơtăng, kĭ tơkêa klâ kơtăn a hngêi a ƀuôn Ea Bhôk, tơring Čư Kuin, laga kơ’nâi mê pơreăng xuân xông tâ tú lâp pơlê, ƀă vâ chê 40 ngế tro tâ. Ƀuôn Khoă, cheăm Čư Pui, tơring Krông Bông, xuân sap ing 1 ngế klâ kơtăn a rơpŏng mê tâ tú ăm 14 ngế.

Mơngế ing peăng Hdroh tơnêi têa vêh a Dak Lak tiô troăng kân lăm ngi kong pơlê ki ê kơxô̆ 14

Pôa Trần Hồng Thái, Kăn pơkuâ thôn Tân Đông, cheăm Ea Kênh, tơring Krông Pač, tối ăm ‘nâi, thôn kô séa ngăn krâu tơniăn, rak tơniăn ăm mơngế klâ ối kơtăn, ôh tá lo ing hngêi, laga tơdroăng séa ngăn klâ ối kơtăn tung rơpŏng cho tơdroăng ối pá kong ivá:

‘’Tung môi rơpŏng F1 klâ kơtăn mê nhŏng o tung hngêi kô chiâng F2.  F1 ôh tá lo ing hngêi, laga mơngế rơtâ tá, mâu ngế F2 xuân lo pa gong. Ti mê tơdroăng klâ kơtăn tiah mê hôm tơniăn lơ ôh, mê tá khu cheăng kal kí xuân dế tô tuăn ‘na tơdroăng ki mê’’.

Roh pơreăng COVID 19 má 3 kố a kong pơlê Dak Lak, lối 50 ngế F0 cho tâ tú ing mâu ngế vêh ing kơpong ai pơreăng a kong pơlê ki ê, ăm hlo tơdroăng ki rơ-iô kân ‘nâng ki Dak Lak dế trâm. Pôa Nay Phi La, Kăn pơkuâ ngăn ‘na pơkeăng ƀă khăm pơlât Dak Lak tối ăm ‘nâi, tâng ôh tá mơdât tro mâu ngế tro tâ pơreăng môi tiah pơla kố nah, kơvâ ngăn pơkeăng ƀă khăm pơlât kô ôh tá kâi vâ pơlât:

“Sap ing 1 ngế F0 mê kô tiô amê ki vâ iâ má môi 100 troh 150 ngế F1 ƀă lối 300 ngế F2, tiah mê, tơdroăng ti tăng mơngế tro tâ pơreăng, khăm ngăn kô pro pá ăm kơvâ khăm pơlât. Xua mê, thăm pá tung ti tăng mơngế tro tâ pơreăng ton mê pơreăng rế tâ tú rĕng há’’.

Mơhé hiăng ai pơkâ tơrŭm ƀă Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ƀă mâu kong pơlê peăng Hdroh môi tiah Đồng Nai, Bình Dương vâ djâ kuăn pơlê vêh a pơlê, laga troh nôkố Dak Lak xuân tá hâi pêi pro. Tơdrêng amê, rơpâu ngế ing mâu kong pơlê peăng Hdroh tơnêi têa xuân dế prôk a troăng lăm ngi kong pơlê ki ê kơxô̆ 14 pơtối vêh to dêi rơxế hon đa krê tơná. Nếo achê kố, tung kơmăng lơ 29/7, ai dâng 700 ngế to rơxế hon đa ing Đồng Nai vêh Dak Lak. Vâ tơniăn ăm khu ngế kố, khu kŏng an hiăng chiân drô troăng prôk.

Tơdrêng amê, pơkâ dêi Vi ƀan kong pơlê Dak Lak kô tơdah 500 ngế kuăn pơlê ing kơpong ai pơreăng vêh a pơlê. Tung mê, kong pơlê kô seá ngăn nhên mâu ngế ki kơjo dế trâm pá a mâu kơpong ki kâng kơxái mơdât ôh tá ăm mot lo. Bu tung to lâi hâi, tơkŭm tâi tâng tơbleăng ing mâu kong pơlê ƀă mâu ngế ki pâ thế tung website, hiăng ai dâng 10 rơpâu ngế tung mâu kơpong ai pơreăng kĭ dêi inâi vâ prếo vêh pơlê.

Laga, tiô jâ H’Yim Kdoh, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Dak Lak tối, nôkố kong pơlê dế tơkŭm mơdât pơreăng, xua mê xuân pá vâ xing xoăng mơngế pêi pro tơdrêng tơdroăng tơdah kuăn pơlê ing mâu kong pơlê.

“Nôkố kong pơlê dế pêi pro tiô Pơkâ 16 dêi Chin phuh xua mê pá há. Má péa nếo, pơreăng xông tâ tú tung kong pơlê pơtối hên ó, tiah mê xuân pá vâ châ rak tơniăn ăm kuăn pơlê vâ vêh. Nôkố kong pơlê dế tơkŭm tâi tâng mơngế ăm tơdroăng khăm pơlât, rak ngăn, séa ngăn mâu ngế tro tâ pơreăng F1, F2’’.

Nôkố, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ƀă mâu tơring dêi kong pơlê Dak Lak dế thế mơdât ôh tá ăm lo pa gong tiô pơkâ kơxô̆ 16. Kong pơlê kơjo hbrâ mơdât pơreăng tung kong pơlê xua mê tá hâi chiâng vâ pêi pro tiô tơdroăng djâ kuăn pơlê vêh ing kơpong ai pơreăng. Mâu tơring kố xuân thế pêi pro mâu troăng vâ tơdah mơngế ki vêh to dêi rơxế hon đa krê tơná vâ vêh a pơlê. Drêng hiăng vêh a pơlê, mơhé pêi tiô mâu pơkâ môi tiah tối tơbleăng ăm ƀok thái pơkeăng, klâ kơtăn a hngêi, laga ƀă tơdroăng nôkố dêi rêm rơpŏng mê kơ koan cheăng xuân pá vâ mơdât.

Ki nhên ga ăm hlo, séa ngăn tơniăn ing pa kong, thăm khăm ngăn, ti tăng mâu ngế tro tâ pơreăng cho tá hâi tŭm vâ mơdât pơreăng xông tâ tú. Hên rơpŏng cheăng kâ pá puât, tơdroăng klâ kơtăn ôh tá ai kơbong krê, ƀă ki má lối cho tơdroăng ki hlê plĕng, pêi tiô tung hbrâ mơdât pơreăng tá hâi khât, dế cho môi tơdroăng ki pá kal rĕng châ kong pơlê pêi pro tŭm. Mơni, pakĭng tơdroăng pêi 5K (5 thế pêi dêi khu xiâm ngăn pơkeăng ƀă khăm pơlât tung hbrâ mơdât pơreăng), kal hlê plĕng pêi pro, tŏng kum vâ mơngế klâ kơtăn a hngêi pêi pro châ 3 krê, cho ôu kâ krê mơngĕn, ối kơbong krê; mơgrúa châ chăn tơná.

VOV Tây Nguyên rah chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng