Hâi xah hêi ro tiô Khôi túa lĕm tro mâu hdroâng mơngế kuăn ngo a kong pơlê Gia Lai roh má môi châ tơkŭm po klăng Leh tơbâ 80 hơnăm Hâi Pôa Hồ pơtroh kơthô ăm Hneăng hôp mâu hdroâng kuăn ngo peăng Hdroh a Pleiku ai kơnâ pơ-ôu pơ-eăng khôi túa lĕm tro mâu hdroâng kuăn ngo, pro i krá tâ tơdroăng tơrŭm môi tuăn, ƀă mơnhên ki kơnâ krá tơniăn dêi ‘na tuăn ihiâm Hồ Chí Minh ‘na tơdâng tơ’mô, tơrŭm môi tuăn pơla mâu hdroâng kuăn ngo.

Hâi tơkŭm xah hêi ro tơkŭm vâ chê 1.000 ngê̆ nhân, ngê̆ sih tung kong pơlê ƀă kong pơlê pa kong Gia Lai veăng ai mâ, pêi pro, xah ôm hêi. Troh ƀă hâi tơkŭm xah hêi, rêm khu djâ troh môi tơdroăng hơ’muăn krê, pêng păm khôi túa lĕm tro ƀă tơdroăng ki tơbâ vế hdroâng kuăn ngo, ing tơdroăng po leh hô̆i troh kơchâi kâ. Nâ Kpă H’Nhung ối a Plei Chuet, bêng An Phú tối: Hâi xah hêi ro Khôi túa lĕm tro mâu hdroâng kuăn ngo kong pơlê Gia Lai roh má môi cho tơdroăng ki kal, châ tơkŭm po klăng leh tơbâ 80 hơnăm Hâi Pôa Hồ pơtroh kơthô ăm Hneăng hôp mâu hdroâng kuăn ngo peăng Hdroh a Pleiku, xua mê kuăn pơlê tâ rơrêk tung ihiâm mơno.

‘’Veăng a Hâi xah hêi ro khôi túa lĕm tro dêi kong pơlê Gia Lai, á sôk suâ ‘nâng, phiu ro, xua châ trâm mâ, trâm ƀă pú hmâ, mâu ngê̆ nhân hơngế achê troh tơkŭm akố. Tơmối a hên kơpong troh ngăn ngin kơhnhon xuăng, chêng koăng tung leh hô̆i. Tung rơpŏng, ai pâ, mâu nâ o pơrá lăm ôm hyô pơlê pơla xua mê mơhnhôk ihiâm mơno veăng mâu tơdroăng dêi leh hô̆i ƀă ihiâm mơno hâk vâ, hâk git khôi túa lĕm tro vâi krâ nah dêi pôa pâ nah lôi ăm. Khu chêng koăng Plei Chuêt ngin, ai hên khu rơxông, droh rơtăm, kơnốu, kơdrâi ƀă ngê̆ nhân hơmăm ối nếo, xua mê ihiâm mơno veăng leh hô̆i cho tâi ihiâm mơno, hâk ro vâ tôu chêng ƀă kơhnhon xuăng tiô khôi vâi krâ nah hdroâng kuăn ngo Jarai dêi ngin’’.

Roh apoăng sap ing tơmot chiâng môi kong pơlê Gia Lai nếo, khu ngê̆ nhân hdrông Chăm Hroi ối a cheăm Vân Canh (kong pơlê Bình Định hdrối nah) troh Pleiku ai lối 40 ngế, veăng ƀă mâu tơdroăng vêh mơhno tíu hôp pơlê pơla, mơđah tơbleăng ngê̆ thuât môi tiah: teăn hmôu jiâ, vê prế, mơđah tôu chêng koăng, tôu hơkâ k’toang, rơhdruê, rơngêi, ting ting. Tơdrêng amê, khu cheăm Ya Hội ai kơxô̆ vâi krâ kơdrâm kơdrĕng má môi, ai lối 60 ngế; rế mơđah tơbleăng chêng koăng, kơhnhon xuăng dêi kuăn pơlê Bơhnéa; tơdrêng amê tơbleăng mâu ƀai xuăng sạp, xuăng khiê̆n, hlŭm khiê̆n, hvâng còn dêi kuăn pơlê hdrông Mông.

Rơtế ƀă tơdroăng po mơđah ngê̆ thuât ‘’Kơpong kân rơdâ chuât xơtó’’ ƀă kơmăng trâm mâ mơhno khôi túa lĕm tro mâu hdroâng kuăn ngo kong pơlê Gia Lai, mâu kăn teăng mâ ƀă ngê̆ nhân ối veăng leh pleăng reăng, têk nhang koh tơbâ Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa hneăng apoăng, Ngế khên tơnôu – pôa Núp; lăm ngăn mơđah tơbleăng um, dó inâi ‘’Pôa Hồ ƀă mâu hdroâng kuăn ngo Gia Lai’’, lăm pôu tíu chôu ‘măn tơmeăm roh nah Tíu tơdah kơthô Pôa Hồ pơtroh Hneăng hôp mâu hdroâng kuăn ngo Peăng hdroh hơnăm 1946. Jâ Rčom H’Yĕo, Kăn Hnê ngăn Vi ƀan Măt trâ̆n Tơnêi têa Việt Nam kong pơlê Gia Lai tối, Hâi tơkŭm xah hêi ro Khôi túa lĕm tro mâu hdroâng kuăn ngo kong pơlê Gia Lai roh má môi châ tơkŭm po a roh Tơbâ Pơtáu Hùng hlâ, Leh tơbâ 80 hơnăm hâi Pôa Hồ pơtroh kơthô Hneăng hôp mâu hdroâng kuăn ngo kơpong Peăng Hdroh a Pleiku, tơ’nôm môi hdroh nếo pơchân kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên pâ ‘na xiâm rêi ƀă mơdêk ihiâm mơno tơrŭm môi tuăn.

‘’Pôa Hồ tối, tơnêi têa Việt Nam cho môi, hdroâng mơngế Việt Nam cho môi, tâi tâng mâu hdroâng mơngế Xuăn, Tày, Mông, Mán, tá mâu hdroâng kuăn ngo môi tiah Jarai, Bơhnéa ƀă hía hé pơrá cho nhŏng o môi hngêi, lo ing tơdjuôm môi jâ pôa cho kuăn prếo cháu xeăng. Mơngế Jarai tối ‘’pôa Hơkâ jâ Koăng’’ ai ing môi kơpâu, 50 ngế cho lăm ối a kong tơbăng achê têa kơxĭ, cho mâu hdroâng kuăn ngo a tơbăng, ƀă 50 ngế to a ngo cho mâu hdroâng kuăn ngo pin. Mơhé rơkong tơpui phá dêi pó, laga ai tơdjuôm ‘na hiâm mơno cho tơrŭm môi tuăn. Mê xuân cho tơdroăng xiâm kơthô dêi Pôa pơtroh ăm mâu hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên, pói vâ tâi tâng mâu hdroâng kuăn ngo ôh tá pơrah kro mơdrŏng lơ kơtiê, hdroâng kuăn ngo ki lâi xuân châ hriâm tâp, pêi cheăng, păn kơpôu, ro chu mơnhông mơdêk, tơdroăng rêh ối xông tơtêk ƀă rêm ngế tơdâng tơ’mô dêi pó’’.

Xuân tung hâi lơ 25/4/2026, a Tíu chôu ‘măn tơmeăm khoăng ron ton nah – khôi túa lĕm tro tơnêi têa Plei Ơi, cheăm Chư A Thai, kong pơlê Gia Lai tơkŭm po Mơdĭng rơkâu xối kong mêi dêi Pơtáu Apui, pin tối cho Potáu On. Ƀă tơdroăng hơ’muăn ‘na mâu Pơtáu On ai ivá ‘’krếo mêi krếo khía’’ a kơpong Cheo Reo nah, tơdroăng leh kố djâ mơngiơk tơdroăng loi tĭng dêi mơngế Jarai. Tơdroăng rơkâu xối pâ kong mêi châ tơkŭm po a ngo Chư Tao Yang – tíu châ ngăn cho tíu dêi mâu Pơtáu On, mơhno tơdroăng pói vâ mêi tro tô ‘ló, pêi lo châ hên tơmeăm khoăng dêi kuăn pơlê.

Rơtế ƀă tơdroăng mơdĭng kân krip, tơdroăng khôi túa lĕm tro – ôm hyô xuân châ tơkŭm po hên hĭn, đi đo, tá mơđah tơbleăng chêng koăng, teăn ếo pơtâk, teăn pong chêa, pong rơgi loăng ƀă mâu tơdroăng xah hêi tiô khôi vâi krâ nah, tơ’noăng ivá tiô khôi vâi krâ nah môi tiah to chêng klĕng, pĕng mơnĕng, mơjiâng tíu ki châ tâ châ hlo ăm kuăn pơlê ƀă tơmối. Nâ K’sor H’ Hoăi – Phŏ Kăn pơkuâ hnê ngăn Đoân Droh rơtăm cheăm Chư A Thai, kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, tung mâu hâi tơkŭm po Mơdĭng rơkâu xối pâ mêi Pơtao Apui, Khu droh rơtăm thăm veăng hbrâ tâi tâng tơmeăm, gum kơpuih văng plông troăng, hngêi trăng, troăng klông tíu tơkŭm po leh hô̆i, môi tiah rơnuâ tíu xối pleăng, hbrâ rơxế; veăng rơtế khu kŏng an, mô đô̆i, lêng kuăn pơlê gâk kring tơniăn.

‘’Tung tơdroăng Rơkâu xối pâ mêi Xeăng Pơtao Apui, droh rơtăm veăng tơdroăng, vâ kuăn pơlê mâu pơlê troh veăng leh hô̆i ƀă trâm mâ dêi pó, ki rơhêng vâ tối, đoân viên droh rơtăm veăng tơbleăng tơmeăm khoăng ki má môi pơlê xiâm, tơmeăm pêi chiâk deăng ƀă pê mâu kơchâi kâ ki kơhiâm dêi pơlê ăm tơmối troh lăm ngăn; Tơbleăng khôi túa lĕm tro vâi krâ nah leh hô̆i Pơtáu on cho tơdroăng rêh ‘na ihiâm mơno dêi mơngế Jarai a cheăm Chư̆ A Thai sap ing nah troh nôkố; Ing tơdroăng tơdrá kơhnhon xuăng ƀă mâu tơdroăng pêi pro tung leh hô̆i, mơhno tơdroăng rêh ối rêm hâi dêi kuăn pơlê kơpong tơnêi Pơtáu on Chư A Thai, rơkâu xối môi hơnăm pêi kâ ai hên báu phái ƀă tơdroăng rêh ối phâi hơtô. Ing leh hô̆i, droh rơtăm châ hnê rak ngăn ki kơnâ khôi túa vâi krâ nah khôi túa lĕm tro dêi jâ pôa nah lôi ăm. Pơtối tơbleăng khôi túa lĕm tro vâi krâ nah, tơdroăng rêh ối dêi mơngế Jarai’’.

Hâi tơkŭm xah hêi ro mơgêi, mâu tơdrá chêng koăng, tơdrá , rơ-rêk kơhnhon xuăng ƀă mơngiơk mâu hdroâng kuăn ngo xuân troh lâp lu, môi tiah tơdroăng ki krá kâk rak tuăn mơno, păn roăng  tơdroăng rêh ối dêi mâu pơlê pơla. Ing tơdroăng roh nah troh tơdroăng rêh ối hâi kố, rêm tơdroăng ôh tá xê to pơ-ôu pơ-eăng khôi túa lĕm tro mê ối têk séa on bâ eăng tung ihiâm mơno tơrŭm môi tuăn pơla mâu hdroâng kuăn ngo nhŏng o pin.