Vâi krâ ƀă pú hmâ dế tơmâng môi iâ rơkong rơngê dêi Jarai, xua ngoh Y Quân Mjâo ki hơdruê. Mâu tơdrá ki mê ôh tá xê to tơdrá ki Xuăn tối dêi âm nhak, mê ối cho hơ’muăn tối ‘na tơdroăng rêh ối, pêi cheăng, pêi chiâk pêi deăng, ‘na hiâm mơno mơjo pâ dêi pơlê pơla, cheăm bêng dêi mâu ngế ki rêh ối a kơpong tíu tơkăng kong Ea Sup, kong pơlê Dak Lak.

Ngoh Y Quân Mjâo, hmâ khĕn cho pôa Khely, ối a ƀuôn A2, cheăm Ea Sup, kong pơlê Dak Lak. Kot mâ ƀă xông kân hdrah a tơnêi tíu dêi Ea Súp, ing ối kun nah ngoh hiăng hmâ ƀă tơdroăng túa lĕm tro dêi vâi krâ chal ahdrối hmâ hnê tơdjâ, chôu ‘măn ăm. Mâu kơmăng ki xah ôm hêi tung pơlê pơla, achê kơnoh on koh kân, bâ eăng, rơkong rơngê, ting ting dêi mơngế Jarai chuât xơtó trối tơdroăng ki vâ hơ’muăn tối ‘na rêh kâ ối, ‘na kong ngo, ‘na tuăn mơjo pâ dêi kuăn mơngế, kuăn pơlê a tíu kố. Ing mâu tơdrá ki kơnía git, lĕm tro mê hiăng păn roăng, rak ngăn hiâm mơno mơjo pâ tơdrá chal vâi krâ roh nah tung tuăn mơno ngoh. Ngoh Y Quân Mjâo ai tối tiah kố:

“Á hiăng hmâ ƀă tơdrá rơngê ting ting ing ối tơxĭn nah. Drêng á hiăng châ 15 hơnăm, 16 hơnăm nah á hiăng chiâng rơngê, ting ting. Á hơdruê a hên tíu, ai drêng ‘nâ rơtế ƀă dêi kơdrâi kuăn lo lăm a chiâk a deăng, ai drêng ‘nâ lo lăm kêi kơchâi kong. Tơdroăng rơngê ting ting Jarai ngin hmâ hơdruê hơniâp ro tung rêh kâ ối, ‘na tuăn i hiâm mơno pâ dêi hnoăng pêi chiâk pêi deăng, pêi cheăng kâ, rêh ối”.

Xuân trối mâu vâi ngoh nâ ki rơkê rơngê ting ting ki ê, mê ngoh Y Quân Mjâo mơhriâm hơdruê mê ing apoăng, mê cho tơdroăng ki tơkŭm hmâng, tơmâng vâi krâ rơngê i nhên, i rơhí rơhó tơrêm to nâl pơto pơtih, rêm tơdrá tâk chu trối lâi hía ƀă athế chôu vế tung tuăn, mơhriâm ƀối, rơbot, chôu ‘măn dêi tung i hiâm. Ing mâu rơkong ki rơngê ting ting ki tơ’lêi hlâu apoăng, chôa ‘lâng ing mê, ngoh hiăng rơbot ƀă chiâng rơngê hên mâu tơdrá ki vâi krâ nah, ki păng ‘nâng dêi tơdrá vâi krâ nah ki hiăng chôu ‘măn ăm. Krôk rơngê ting ting ngoh ga ai ti lâi mơhno mơđah tơbleăng ti mê, tơtro khât tiah tơdroăng rêh kâ ối, tung pêi cheăng rêm hâi la phoih ƀriê tá tuăn tá mơno, mơhno tối  cho i hiâm dêi kong kế, ngo ngối, pơlê pơla. Ngoh ối rơbot ƀă rơngê ting ting hên mâu ƀai ki kơdeăn khĕn ‘na tơdroăng ki pro tơhmâ, tơdroăng tơthông pơla vâi droh vâi rơtăm, môi tơdroăng rơngê ki hmâ tâng, hmâng châ tơmâng ƀă tơdroăng rêh ối, pêng păm ki phoih ƀriê tung tuăn mơno, tung rêh kâ ối dêi mơngế Jarai.

Mâu nâl pơto pơtih ai drêng ‘nâ rơnguâ, khéa iâ, vâ dêi pó tá tuăn tá mơno, xuân ai drêng ‘nâ hơ’nêng khéa, chôu vế, tuăn pâ dêi pó, mơhno tối i hiâm mơno ki tơdrăng khât, ai khât ti lâi pơto pơtih tối tiah mê dêi vâi droh, vâi rơtăm tung pơlê pơla, cheăm bêng. Ngoh ai tối tiah kố, mâu tơdroăng rơngê ting ting kơdeăn khĕn ‘na i hiâm mơno mơjo pâ, vâi dêi pó khât ôh tá xê to rơkong pơto pơtih ki mot khâp tung tuăn mơno, ôh tá xê to tơdrá ki pro sôk ro, phiu niu, mê ối cho túa ki vâ mơhno tối tơmeăm ki kơnía dêi vâi krâ roh nah hiăng chôu ‘măn ăm, tuăn mơno mơjo pâ khât ƀă mâu tơdroăng ki hlê plĕng nhên ‘na pro hmâ pơla vâi droh rơtăm, tơdroăng ki achê dêi pó, tơrŭm dêi pó krá khât tung rêh kâ ối.

“Drêng môi ngế rơtăm ai tuăn i hiâm ki khíu pâ môi ngế vâi droh ki lâi ‘lo xua hiăng tro mâ, ngế rơtăm ki mê hmâ mơhno tối dêi tuăn i hiâm tơná ƀă rơkong pơto pơtih tung rơngê ting ting mê, pơtih trối kố: “Á ngoh đi đo rơhêng vâ châ trâm hlo o. Ngăn o, o lĕm trối reăng kong ki tơ-eăng bâ. Ngăn ing hơngế, o lĕm trối Apía ối tung kong. Khíu pâ o, ngoh kâ hmê ôh pa kâi lŏn, chôu vế o koi kơmănguxuân pa kâi hlâk. Tơdroăng cheăng á ngoh hmâ to piu hmâ to hiât. Tung tuăn mơno ngoh tơchú trâm hlo ngiâ méa, châ ‘nhông o ki têm rơpiât”. Peăng ing tơná á, á hâk mơnê rơngê ting ting trối á hrik i hiâm rêm hâi măng. Vâi o vâi muăn ngế ki lâi vâ mơhriâm rơngê ting ting, á kô hbrâ vâ hnê tối. Méluâ ối a pơlê pơla hơngế hơngo, troăng prôk ối pá puât, to ngo xŏn chu trâu tung thông, á xuân kơdo mơ-eăm lo lăm hnê, bu púi rơhêng vâ rơkong, idrâp rơngê ting ting dêi kuăn ngo pin ối châ rak vế, ối châ pơtối mơnhông, chuât xơtó chhâk hơngế”.

 Mâu tơdrá rơngê ting ting dêi Jarai xua ngoh Y Quân Mjâo hiăng hmâ rơngê mê ti xê to ai mâu vâi krâ, vâi ngoh nâ ki hên hơnăm git hâk, mơnhăng tơmâng, mê ai hên khu rơxông hơnăm ối nếo tung pơlê, xuân rơhêng vâ tơmâng, vâ mơhriâm ƀối. Rêm xoh ngoh rơngê ting ting, tâ tá hngêi trăng, tung plông, pá gong, tung kơdrum trối hmái hmâ, idrâp rơngê, tơdrá ting ting trối mot khâp, trâu hơngế tung plâi nuih dêi vâi droh rơtăm, vâi o, vâi muăn phô̆m vâ xông kân troh tơmâng, troh ngăn. Ôh ta xê to hâk vâ to ƀă rơngê ting ting, mâu vâi pú hơnăm ối nếo ối gum ăm mâu vâi krâ, nhŏng o, ngê̆ nhân ‘na tơdroăng ki loi nhoăm ƀă hâk mơnâ vâ khât. Nâ H’Thuyên Kpă, ối a buôn A2 ai tối tiah kố:

“Á hmâ tơmâng meh ki mê rơngê ting ting tiô tơdrá Jarai ga ro păng ‘nâng, lĕm rơnguâ, tơniâ tung tuăn. Tung pơlê kố meh ki mê xuân hmâ hnê tối ăm vâi ngoh nâ i mơhriâm rơngê ting ting, ngế ki lâi xuân hơniâp ro, mơhriâm tuâ”.

Ngoh Y Nô Ksơr, ối a ƀuôn A1, cheăm Ea Sup, kong pơlê Dak Lak ai mơnhên tối tiah kố:

“Meh ki mê hmâ rơngê ting ting mâu tơdrá dêi Jarai chal krâ nah, á hâk vâ tơmâng păng ‘nâng. Meh ki mê hmâ hơdruê kơdeăn khĕn tối ‘na tơdroăng rêh kâ ối, ‘na tơdroăng ki mơjo pâ, tơhmâ dêi pó pơla vâi droh vâi rơtăm, á tơmâng ro rih păng ‘nâng, la xuân ai tíu ki á tá hâi teăm hlê nhên tơdroăng ki pơto pơtih mê. Á bu ‘nâi môi iâ xo, xua mê râ, á pói tơngah a la ngiâ ah, khu droh rơtăm rơxông ngin kố kô châ hriâm rơngê ting ting, mâu vâi o kŭn kô châ hlê plĕng ƀă mâu tơdrá dêi rơngê ting ting, vâ ing mê, veăng gum rak vế túa lĕm tro dêi jâ nôa, vâi krâ roh nah dêi pơlê pơla”.

Idrâp hơdruê, rơngê ting ting dêi ngoh Y Quân Mjâo ti xê to chuât xơtó to tung pơlê pơla xo, mê ối tiô ngoh kơneăng troh a hên tíu, hên pơlê, a mâu tíu mơđah, tơdroăng mơđah hơdruê xuăng tung pơlê cheăm, kong pơlê. A rêm tíu mơđah, ngoh pơrá rơngê ting ting Jarai ki ai ti lâi mơhno mơđah ti mê, ing mê, veăng gum mơhno tơbleăng ƀă lân rơdâ khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo tơná troh ƀă kơdrâm kơdrĕng vâi krâ-nhŏng o ki tơmâng. Ƀă i hiâm mơno ki hơniâp ro tiah mê, mâu tơdrá, mâu idrâp rơngê ting ting dêi Jarai khoh pơtối châ rak vế, vâ idrâp chuât dêi rơngê ting ting mê xuân ối châ rak ki ai ti lâi mơhno mơđah ti mê, la mot trâu khâp tung pơlê pơla, kong kế, ngo ngối dêi Tây Nguyên.