A kơxo má rơnó tô mơdrăng khăng khoăng, drêng mâu eăng bâ dêi mâ hâi trâ troh a kơchôk hngêi trá, tơdrêng mê, xuân cho roh pôa Siu Nhuel, ối a pơlê Rơniu, cheăm Ia Tul, kong pơlê Gia lai) pơxiâm tơdroăng cheăng tĕn dêi mâu pong, chêa. Mâu klŏng phêa ki hiăng ko xo ing kong, hiăng klêi pôe, rơgi dêi, pâ, klêa chiâng tơlêa ki lế lĕm. Mâu kât rái ki hrê xo ing kong xuân hiăng châ mơjế lế lĕm. Kơhnâ khât, rơnáu rơhí rơhó, mâu tơmeăm ki pôa pêi mơjiâng mê ôh tá xê to krá kâk mê ối cho kế tơmeăm ki vâ mơhno um rơneăm, hnoăng cheăng pêi ki pá puât, rơhí rơhó trối reăng kơtôl, reăng pơtruai. Pôa Siu Nhuel hơniâp ro hơ’muăn tối tiah kố:
“Ing ối hơnăm ki ối rơtăm nah, mê á xuân hiăng hâk mơnâ khât tơdroăng tĕn pong chêa. Á hlo mâu vâi tăm, mâu vâi meh tĕn mê pro á rơhêng rơhú vâ hriâm ƀối, xua mê, rơhêng vâ mơhriâm ƀối. Tiô tơdroăng cheăng ki kố athế ai tuăn chân krá mê nếo chiâng vâ mơhriâm, mơhriâm ing ngế ki kố iâ, ngế ki ta iâ, hlo ki lâi ki lĕm tro mê á mơhriâm, to ton ing mê á hiăng hmâ, hiăng chiâng. Á chiâng tĕn tâi tâng mâu tơmeăm ki xúa, ki dâi tung rơpŏng hngêi, ing mâu kế tơmeăm ki ku kŭn tá troh a mâu kế tơmeăm ki kân, ki pá. Rêm tơmeăm ki mê pơrá vâ dâi tiô hên tơdroăng pơrá phá dêi pó, trối pong mê á vâ tâ kơpâu báu ki nếo pôe, lơ alâi, kơtŏn mê á vâ ăm vâi kơdrâi um báu, chêng lê phái, ƀă ing mê, kơtum ối vâ dâ hmê ki vâ pế drôu xiâm. Kơtum cho vâ têng báu, alâi, prá ƀă hên mâu tơmeăm ki ê. Hâi kố, preăng hlo ai ngế ối chiâng tĕn mơjiâng kế tơmeăm tiô khôi hmâ vâi krâ roh nah mê á khoh kơdo mơ-eăm pơtối rak vế dêi hnoăng cheăng ki kố, á hâk mơnâ dêi kế tơmeăm ki á tĕn mơjiâng, mê xuân cho túa ki vâ rak vế tiô khôi hmâ, tơdroăng cheăng dêi vâi krâ pin ing chal hdrối mê hía nah troh a chal pin nôkố”.
Rơtế ai tuăn mơno ki hâk git kơ hnoăng cheăng tĕn mơjiâng tơmeăm, pôa Rmah Tung, cheăm Đức Cơ, kong pơlê Gia Lai chiâng tĕn mâu tơmeăm ki pá tâ kơ mê, trối pong ki tĕn mơjiâng 2 râ. Tơdroăng ki pro pôa tô tuăn má môi dế nôkố tơdroăng cheăng tĕn pong chêa rế hiá rế iâ, preăng hlo ai mơngế ki ôh tá vâ tĕn.
“Á mơhriâm cheăng tĕn pong, chêa cho hriâm ing dêi tăm, tăm á nah hnê krâu kơhnâ khât, xua mê á xuân kơdo mơ-eăm mơhriâm, ing hiâm tuăn ‘nâi kơdo mơ-eăm mê á khoh chiâng tĕn mơjiâng tơmeăm ki mê. Á chiâng tĕn pong hrêak ki ai 2 râ, tĕn ton hâi, hên túa pêi xua mê, pong hrêak ki kố cho kế tơmeăm ki pá tâ kơtum, kơtŏn ki pin hmâ tĕn. Dế kố, tung pơlê kố iâ hlo ai mơngế ki chiâng rơkê tĕn mâu tơmeăm tiah mê, mâu vâi pôa, mâu vâi tăm, miê xuân hiăng krâ, hơnăm hiăng hên, xua mê, á tơmiât pói rơhêng vâ khu rơxông hơnăm ối nếo athế kơdo mơ-eăm rơtế ƀă á rak vế ‘na tơdroăng tĕn pong, chêa tiô khôi hmâ kố”.
Ôh ta xê to rơkê ƀeăn to a kơpeăng kŏng tung tĕn mơjiâng kế tơmeăm, hên mâu vâi kơnốu mơngế Jarai ối chiâng hbleăng pro um loăng tâp a ilâng kiâ, tơnâp kiâ-môi túa tơlá ki ro tơviah dêi mơdĭng lôi tơnâp kiâ, nâl Jarai tối dêi pơthi. Mâu um méa ki ki hbleăng bro um mơngế ƀă loăng tâp ‘măn tung ilâng kiâ mê, tơmiât ti lâi mơjiâng bro ti mê, la râng tơvế tơdjâ ki trâu rơdâ tung i hiâm mơno, vêh mơhno tối ‘na tơdroăng rêh ối, pêi cheăng dêi vâi krâ chal ahdrối nah.
A pơlê Ama Djơng, bêng Ayun Pa, kong pơlê Gia Lai, ai pôa Kpă Huăt hơnăm kố vâ chê 70 hơnăm, cho môi ngế ki rơkê khât tung tơdroăng hbleăng loăng, rơgi bro um mơngế ƀă loăng, tơmeăm ki pôa mơjiâng pro mê ôh tá xê to kế tơmeăm ki pêi mơjiâng ing ivá chêng kŏng, tuăn mơno mê ối cho vâ hơ’muăn tối ‘na tơdroăng rêh kâ ối rêm hâi, cho túa cheăng ki châ tơdjâ, hnê mơhno chôu ‘măn ăm sap ing chal vâi krâ roh nah, châ rak vế, ƀă pơtối mơnhông a tơrêm túa ki ko, hbleăng, pong, rơgi, mơjế rơneăm ki rơhí rơhó.
“Hnoăng cheăng ki hbleăng, pong, rơgi um mơngế, um loăng tung ilâng kiâ kố cho khôi hmâ hiăng ai sap ing chal vâi krâ roh nah hnê djâ, chôu ‘măn ăm chal nếo pin roh kố, xua mê, ngin athế kơdo mơ-eăm rak vế ƀă pơtối hnê ‘măn ăm kuăn ‘nĕng, cháu chái. Um loăng ki tâp tung ilâng kiâ ga ai hên túa, trối um mơngế pâ pôu dêi kuăn lo lăm a chiâk deăng, um loăng mơngế kơdrâi kuâ râng dêi klêa dêi pôu hngăm kuăn ‘nĕng, um mơngế ki tơpông dêi keăng krôu. Tung mê, um mơngế pâ pôu dêi kuăn pa rŏng, um ngế nôu dế mơ-âu dêi kuăn ga cho um ki rơgi pro pá ó khât, xua athế rơgi pro hên ki rơhí rơhó, kơvĕm kơvŏm, ki malối, mơngế ki pong, rơgi mê athế rơkê hbleăng, pong, rơgi tro tiô hiâm mơno ki tơná tơmiât, tơchĕng ƀă hên tơdroăng cheăng ki ê. Tâi tâng mâu um méa ki mê ga pơrá ai tối mâu tơdroăng ki phá krê xêh, vêh mơnhên nếo tơdroăng rêh kâ ối dêi chal vâi krâ pin roh nah. Tung pơlê kố preăng ai mơngế ki rơkê hbleăng pong, rơgit loăng pro um mơngế, mâu ngế hơnăm hiăng krâ vâi ôh pa ai ivá xếo vâ pong, rơgi. La xuân mơhúa. Rơpŏng á, kuăn kơnốu, dôh ai tơ’nôm tơdroăng ki hâk git, xua mê, á hiăng vêh hnê tối ăm vâi mơhriâm, pói rơhêng vâ châ pơtối rak vế dêi hnoăng cheăng pâ pôa”.
Tung tơdroăng cheăng rêh kâ ối ki pơhlêh hên trối nôkố, mâu ngế trối pôa Siu Nhuel, pôa Rmah Tung, pôa Kpă Huăt xuân ối hmái hmâ rak vế khôi túa, vêa vong tá tuăn tá mơno tung tơdroăng ki hâk vâ git tá tuăn tá mơno, tơdroăng mơjo pâ ƀă tơdroăng ki hâk tơngăm. Vâi ki mê ôh tá xê to mơjiâng pro mâu kế tơmeăm lơ mâu um ngê̆ thuât, mê ối veăng gum rak vế, khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo rêh ối krá tơniăn ton a la ngiâ ah.
Viết bình luận