Pơlê Lò châ mơjiâng pro rơtế ƀă tung pơla mơjiâng pro kơpong tơnêi Phú Yên lối 400 hơnăm hdrối, la kế tơmeăm ki kơnía nếo bu pơxiâm mơnhông sap ing hơnăm 2023. Khu ki ‘no liăn pro ôm hyô, malối cho sap ing Hà Nội, hiăng chu troh akố po mâu homestay. Hên toăng hngêi pái râ ki ton châ roê vâ pro chiâng môi tiah ton mâu tíu ăm tơmối ôm hyô. Nâ Nguyễn Thị Thu Lài, kuăn pơlê tung pơlê kố ăm ‘nâi, maluâ pơhlêh rơdêi chiâng pro ôm hyô, la kơbố pêi cheăng tơnăng ká xi xŏng xuân ối rak dêi cheăng, kơbố kal tơdroăng cheăng nếo akố mê pâ mot pêi cheăng tung mâ homestay môi tiah nâ kố.

“Sap ing rôh ki ối akố mê xuân ngăn kố cho hngêi ki má péa. Á hlo tơmối rế hía troh akố rế hên. Xuân kơnôm ing to lâi to Home châ po mê á xuân ai cheăng pêi tơniăn tâ, liăn ngân pêi lo gá xuân tơniăn tâ há”.

Xuân cho ôm hyô, la tơmối ôm hyô drêng troh a pơlê Lò kô châ ngăn châ hlo mâu tơdroăng ki hơniâp lĕm phâi hơtôu ƀă tơdroăng ki hmâ achê hlế kơ tơmối dêi kuăn pơlê a tíu kố. Vâi krâ kuăn pơlê tung pơlê vâi plâi hâi tơpui tơno ƀă tơmối ‘na tơdroăng ton nah dêi pơlê, tiah lâi gá ai inâi cho pơlê Lò ƀă hlê ‘na cheăng tơnăng ká a têa kơxĭ dêi vâi gá tiah lâi. Tơmối vâi ‘nân ối plâ hâi vâ djâ mâu nôu, mâu nôu hnê túa ki tê̆n hlâm, kơpóu hlâm; xuân môi tiah mot tung hơpiâp on kuăn pơlê vâ châ mâu nôu hnê túa ki pế kơchâi têa ká gá tiah lâi pôi tá xú khê, lơ tăng ‘nâi ‘na túa ki vâi krâ kuăn pơlê akố pế pơchên hơpê rồng, môi túa xương rồng rộng pơlê.

Pôa Phạm Duy Tân, lo ing Đồng Nai tối, á hâk vâ má môi châ hmâng hyôh têa kơxĭ vêh troh tiô rêm rôh kuăn pơlê tơnăng ká xi xŏng troh a kơno. Troh a kong măng, châ hmâng tríu hơdruê ƀai chòi, hơdruê ƀội sap ing mâu ngê̆ nhân tung pơlê ƀă malối tâng tro rôh tơmối kô châ veăng tung mâu rôh po mơdĭng khôi hmâ dêi vâi krâ kuăn pơlê a tíu kố:

“Á kô lăm akố pá hên xôh nếo. Sap ing kuăn mơngế troh hyôh kong prâi akố á hlo gá tơniăn lĕm khât. Tơnêi tơníu têa kơxĭ mê lĕm khât yoh. Ai mâu kơpong têa kơxĭ môi pâ cho têa xăng po, môi pâ cho têa ngeăm á ôh tá êa mơhrê liăn hum têa ngeăm. Á xuân châ rôh lăm a kơchơ ƀă ngăn vâi pơto ká, mê cho tơdroăng ki á tá hâi châ hlo ôh. Túa ki vâi tê mơdró, túa ki djâ ká mot, túa ki vâi tơpui tơno ƀă dêi rơpó tơmâng gá hơniâp ro khât”.

Lối hrĭng hơnăm ƀă to rôh pơhlêh sap nah hâi chói ai, kuăn pơlê pơlê Lò xuân ối rak vế mâu tơdroăng ki kơnía ‘na túa lĕm tro ki hơniâp lĕm, ối trâu tung tơdroăng rêh kâ ối dêi tơrêm rơpŏng. Xua mê pơlê Lò rế hía rế tơ’mot tơmối ôm hyôh tăng troh akố. Tơdroăng ki mơjiâng pro ôm hyô pơlê pơla pro pơxúa tơdroăng ki nếo ăm pơlê. Pôa Lưu Bá Được, pơlê Lò, bêng Hòa Hiệp ôh tá kâi kơtoâ dêi tơdroăng ro drêng hlo tơdroăng pơhlêh dêi pơlê tơná:

“Ngăn tơdjuôm pơlê Lò kố, klêi kơ’nâi hâi châ tơleăng lĕm lơ 1/4, gá tơniăn lĕm khât. La sap ing rôh pro ôm hyô pơlê pơla, mê nếo mâu troăng prôk tung pơlê Lò vâi rế mơjiâng pro lĕm, lâp tíu vâi xuân vêh troh akố vâ ‘no liăn pro kế tơmeăm xúa tung pơlê Lò chiâng môi kơpong ôm hyô ki lĕm a Phú Yên”.

Vâ pôi tá pro tơ’nhiê tơnêi tơníu ki hiăng ai hlâu dêi pơlê, bêng Hòa Hiệp ai troăng hơlâ pơkâ thế rak vế mâu túa ki lĕm krê dêi kơpong kĭng têa kơxĭ dêi pơlê Lò. Môi tơdroăng pơkâ mơjiâng pro ôm hyô pơlê pơla a pơlê Lò châ tơbleăng pro, rế hía rế mơjiâng pro tíu kố chiâng tíu troh nếo, pro tơ’lêi hlâu vâ tơmối châ ngăn, ối pơtê ƀă veăng tung mâu tơdroăng rak vế tơnêi tơníu túa lĕm tro pơlê tơnăng ká xi xŏng chal krâ. Pôa Dương Văn Đông, Phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan bêng Hòa Hiệp, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

“Ngin tơkŭm tung tơdroăng cheăng hbru ăm hlá mơ-éa phêp mơjiâng pro; hnê tối pơkâ troăng pêi ăm mâu tíu pêi cheăng tê mơdró ôm hyô ƀă vâi krâ kuăn pơlê tơnăng ká xi xŏng ki rêh ối a kơpong kố rak vế kế tơmeăm ki lĕm dêi pơlê Lò. Má péa, mê ngin kô tơrŭm ƀă mâu ngế hơnăm hiăng krâ, mâu ngế ki rơkê ‘na cheăng ‘na mâu tơdroăng po mơdĭng rơkâu xối ăm kuăn pơlê tơnăng ká xi xŏng, mơdĭng tơ’noăng vo plong, hơdruê bả trạo vâ hnê mơhno ƀă hnê pơtó tơdroăng ki rơkê plĕng mê dêi vâi, ‘mâi mơnhông mâu tơdroăng rơkâu xối po mơdĭng kố vâ xúa tung ôm hyô”.

Pơlê Lò Hòa Hiệp hâi kố rế hơniâp ro xua mâu tơdroăng cheăng ôm hyô pơlê pơla, rế rak vế túa ki lĕm tơniăn, hơniâp ro ki hiăng ai hlâu. Kuăn pơlê veăng gum rak vế ƀă tơdjâk mâu tơdroăng ki kơnía ‘na túa lĕm tro khôi hmâ ing mâu pơlê cheăng, rôh po mơdĭng ƀă túa rêh ối hơniâp lĕm. Xo túa lĕm tro chal krâ pro ivá gum ăm cheăm kố pơtroh hnê tối mâu tơdroăng ki kơnía git ‘na túa lĕm tro chiâng ivá mơdêk cheăng kâ rêh ối pơlê pơla, veăng gum mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê ƀă tơdjâk mâu tơdroăng ki kơnía ‘na túa lĕm tro mê troh ƀă hên ngế.