Thôn Dà M’Pô ối tung kong ilâng kân kơtăn ing cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông dâng 20km. Kố cho tíu rêh ối dêi lối 200 rơpo\ng kuăn pơlê mơngế Mông ki lo ing mâu kong pơlê peăng Kơnho\ng mot rêh ối a kố. Mơhé kơpong kuăn pơlê ối kố hiăng ton vâ chê 20 hơnăm la Dà M’Pô châ pơxá cho thôn hên ôh: Ôh tá ai troăng prôk, ôh tá ai on tơhrik, ôh tá ai kơchơ, ôh tá ai hyôh phôn. Troăng prôk pá puât to rơnâk ngo, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê trâm hên xahpá mê tơdroăng hriâm dêi mâu kuăn ‘ne\ng xuân ối hên nôu pâ rơpo\ng hngêi hâi vâ tơmâng khât.

Vâ lăm troh a Dà M’Pô, hnê chư ăm mâu vâi o, mâu thái cô hiăng prôk tơkâ luâ hên tơdroăng ki pá puât, tâk ngo, chu cho, tơkâ luâ têa pró vâ tối hên tơdroăng ki rơ-iô, pá puât. Ối chôu pâ mâu hâi apoăng tơkâ luâ kong kân vâ lăm troh a Dà M’Pô vâ hnê, thái Bạch Văn Thời, hnê Hngêi trung râ má môi Dă Rsal hơ’muăn, vâ lăm hnê mâu thái cô thế prôk hdrối châ môi pôe chôu mê nếo troh a hngêi trung.

Tung kơxâk kơđô tâ hlá mơ-éa hnê, la lâi xuân thế djâ tơ’nôm péa pái plâ hmân ếo vâ hơ’leh, xua troh a rơnó mêi ah kơchoh tâi, rơnó mơdrăng krêa to kơtâk tơnêi khêi kơmôu lâp châ.

‘’Rôh apoăng drêng hngêi trung nếo klêi mơjiâng pro, drô troăng prôk thái cô trâm hên tơdroăng pá, mâu thái cô thế tơkâ luâ péa rôh to plong. Rêm hdroh tơkâ luâ têa plông tâ môi tiah dêi tơná hluăn ing hlâ. Xua drêng to plong rơ-iô ‘nâng, malối tung mâu roh têa lu tâng mâu thái cô ôh tá vâ to plong tơkâ têa mê thế ối koi pơtê a hngêi trung.

Ai mâu thái cô thế ối a hngêi trung plâ môi khế hlối. Tâng to rơxế mái thái cô thế krâ xen ai tíu ki ôh tá chiâng prôk thế chông prôk chêng 2km nếo troh a hngêi trung vâ hnê’’.

Môi chôu hriâm dêi thái [ă hok tro hngêi trung râ má môi Dă Rsal

Ôh tá xê to troăng prôk pá puât mê hlối ôh tá hlê nâl vâi tơpui xuân cho tơdroăng ki pá puât khât [ă mâu thái cô ki lăm hnê a Dà M’Pô.

Cô Đàm Thị Bài tối, ki pá má môi tung hnê hok tro akố xua mâu vâi o ôh tá hlê nâl Xuăn, mê thái cô thế hriâm nâl Mông vâ hnê ăm vâi o hlê.

‘’Akố tâi tâng mâu vâi o xuân to kuăn ngo Mông, tơdroăng hnê trâm hên xahpá. Thái cô đi đo mơhnhôk mâu vâi o tơpui nâl Xuăn, kơdroh tơpui nâl kuăn ngo vâ vâi o re\ng rơpâ rơkong [ă hlê thái cô hnê. Mâu thái cô troh akố ngế ki lâi xuân tí tăng hriăn ple\ng, hriâm tơ’nôm xêh nâl Mông vâ tơpui [ă mâu vâi o hok tro vâ hmâ [ă vâi tâ’’.

Nôkố lâp tung thôn Dà M’Pô ai lối 300 ngế vâi o dế hriâm sap ing râ mầm non troh râ má péa. Ki hên tơdroăng rêh ối mâu rơpo\ng kuăn ngo akố kơnôm to ing pêi chiâk. Troh rơnó, hên vâi o pơtê hriam tiô dêi nôu pâ lăm chêk. Vâ mơhnhôk vâi o lăm hriâm, mâu thái cô thế lăm pôu tơrêm to hngêi, lông mơhnhôk vâi lăm hriâm. Ai mâu ‘nâ nếo 13, 14 hơnăm dế hriâm klêi mê lôi pơtê xo dôh, xo mế. Drêng thái cô troh kơ-êng tí tăng ‘nâi xiâm gá chiâng khéa tâng tối xúa nôu pâ oh tá vâ ăm kuăn hriâm chư.

Cô Phạm Thị Nguyên, kăn pơkuâ hngêi trung râ má môi Dă Rsal ăm ‘nâi, nôkố ki pá má môi dêi hngêi trung cho tá hâi ai on tơhrik mê tơdroăng ki hnê [ă hriâm dêi thái [ă hok tro xuân tro tơdjâk.

‘’Troăng prôk hngế hngo, ai o ki ‘nâ prôk chêng to lâi chôu nếo troh hngêi trung. ‘Na kông nge# thông tin  xua ôh tá ai on tơhrik mâu vâi o xuân ôh tá châ hriâm drêng hngêi trung ôh tá chiâng vâ xúa kong nge# thông tin tung hnê. Nôkố xua tá hâi ai on tơhrik mê mâu kế pê hyôh tá hâi châ krâ, kong tô tơdroăng ki hriâm dêi mâu vâi o trâm hên xơpá xua kong prâi a kơhâi dế gá tô ó’’.

Cho ngế ki mot rêh ối a Dà M’Pô hên hơnăm kố, pôa Sùng Seo Giáo sôk ro tối, hdrối nah ôh tá châ hriâm, mâu vâi hdrêng tung lâp thôn ôh tá ai kơbố ‘nâi chư, sap ing hơnăm 2017 troh nôkố tâi tâng thôn hiăng ai 15 ngế châ hriâm râ má pái, ai mâu vâi muăn ki ê hiăng châ hriâm trung kâp chuyên nghiệp. Hên ngế vâi muăn kuăn ‘ne\ng tung thôn hiăng ‘nâi chư mê khôi túa tơlá ton nah xuân rế hía rế vâ châ xut tah lôi.

‘’Hdrối nah, ôh tá ai hngêi trung vâ hriâm, vâi krâ nho\ng o xuân pá khât xua mâu vâi muăn ôh tá ‘nâi chư, tá troh nôkố kuăn ‘ne\ng hiăng ‘nâi chư tâi tâng. Drêng tá hâi ai hngêi trung vâi hdrêng tung thôn re\ng xo on veăng. Nôkố mâu vâi muăn châ hriâm ai hên tơdroăng ki hơ;leh, rơkê ple\ng tâ mê tơdroăng ki xo on veăng tá hâi tro hơnăm hlo hiăng châ kơdroh hên’’.

Maluâ tơdroăng rêh ối a ‘’chuăn’’ Dà M’Pô ối hên xơpá, la [ă tuăn hiâm hâk vâ dêi [ă hnoăng cheăng, hơ-ui pâ vâi hdrêng mâu thái cô a tíu kố rêm hâi xuân ối kơhnâ tơkâ luâ kong, ối [ă pơlê, hnê tối tơdroăng ki rơkê ple\ng ăm mâu vâi o hdroâng kuăn ngo Mông a tơdế kong Dam Ròng păn roăng tơdroăng ki vâ troh a hngêi trung.

Tuấn Anh chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng