VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Drêng lêng xâ châ pơkuâ a {uôn Ma Thuột a pơla khế 3 hơnăm 1975, khu lêng Mih-Ngu\i hiăng pơkâ tơvêh tâi tâng dêi lêng lo ing Tây Nguyên, sap ing Kon Tum, Gia Lai tiu troăng kơxo# 7 vêh kong tơbăng, vâ ‘mâi xing xoăng dêi khu lêng. Kố cho tơdroăng pơkâ ki ôh tá tro dêi khu xâ. Rôh kơtâu hdâ xua tơxul tơxal, tâi tâng khu lêng xâ hiăng tro khu lêng pin kơdê [ă rup kroăng. Péa kong pơlê Kon Tum [ă Gia Lai châ tơleăng le#m tung péa hâi lơ 16 [ă 17 khế 3 hơnăm 1975.

Drêng tơbâ 40 hơnăm Tây Nguyên châ tơleăng le#m, Công Bắc, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam ai rôh kơ-êng Đăi tă Phạm Chào, xuân cho kăn pơkuâ tơdroăng kal kí Kuân đoân 3. Poâ hiăng veăng tung roh plâ xâ a kơpong Tây Nguyên sap hơnăm 1967 troh hâi ki Tây Nguyên châ tơleăng le#m.

            Êng: Ô poâ, cho ngế ki veăng tung tơplâ xâ a Tây Nguyên, lêng pin tung mâu hâi tơplâ xâ a khế 3 hơnăm 1975 tiah lâi, poâ hôm chiâng tối ăm vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ ‘nâi tơdroăng xông tơplâ drêng mê nah?

            Đăi tă Phạm Chào: Troăng rơhlâ dêi Khu xiâm kal kí xuân mơtiah khu pơkuâ lêng tơnêi têa hơnăm 1975 cho thế tơplâ kân, thế kho\m châ tơleăng le#m hên kơpong vâ xông tơplâ a mâu roh tơplâ pơtối mê nếo. Roh tơplâ xâ Tây Nguyên châ Khu xiâm kal kí pơcháu cho hơnăm 1975 thế tơku\m xông tơplâ a Tây Nguyên, xông mot plâ a pơlê kong krâm {uôn Ma Thuột, tơleăng le#m kơpong peăng hdroh Tây Nguyên. Ngin tơdah hnoăng cheăng kố, mê ho\ng mâu kăn [o# troh mâu mố đo#i rơhêng khât xông tơplâ xâ. Nho\ng o hiăng tơmiât mơtiah kố: ‘’Trường Sơn hơ’lêh dêi tơná, Pô Kô têa kroăng tơlo\n lân kân, kơdê tâi khu lêng kong têa ê, tơleăng le#m kơpong Tây Nguyên’’. Rêm ngế, lăm xo phái xuân tơmiât, tơpui môi tiah mê, lăm hriâm lêng xuân pêi mơtiah rơkong pơkâ mê, mâu ngế ki pế pơchên hmê kơchâi ăm mâu lêng xuân tơmiât môi tiah mê, troh mâu mố đo#i séa ngăn tơdroăng tơplâ a tíu tơplâ xuân pêi tiu pơkâ kố. Xua mê, hiâm mơno kho\m mơ-eăm, xông tơplâ xâ pro tơlea\ng le#m Tây Nguyên drêng mê nah cho ó khât.

            Êng:-Hôm, tâng poâ ‘mu\n tối tiah mê, tâ ivá ki ó rơdêi dêi khu lêng tơnêi têa pin drêng mê nah [a\ roh vâ châ [lêi trâng kân. Tiah mê kơxo# mố đo#i pin [a\ khu lêng kong têa ê ga tiah lâi, ô poâ?

            Đăi tă Phạm Chào: Ahdrối vâ xông tơplâ xâ a Tây Nguyên khế 3 hơnăm 1975, mê kơxo# lêng pin [a\ lêng kong têa ê tâng pơchông ga tiah kố. Klêi kơ’nâi mâu roh [lêi trâng 1972 – 1974 mê khu lêng kong têa ê hiăng iâ, ivá tơplâ ôh tá kâi, ôh tá khên tơnôu xếo. Laga tối ôh tá ai ivá tơplâ cho ôh tá hâi tro khât, khu lêng kong têa ê ối têi ‘nâng, ki nhên vâi ai Sư đoân 23, klêi mê ai dâng 5-6 Liên đoân Bie#t đo#ng, klêi mê khu kuăn pơlê ki veăng tơplâ cho kơdrâm hên. Vâi ối ai môi Sư đoân 6 tơ-plâ [a\ tơ-[ai, khu lêng rơxế kom-[a [a\ khu lêng ki pe#ng răng on cho kơdrâm hên. Tối ‘na khu lêng pin drêng mê nah cho hên tâ, ahdrối vâ xông tơplâ xâ, pin ai 5 Sư đoân, mê cho Sư đoân 10, Sư đoân 968, Sư đoân 316 [a\ Sư đoân 3 dêi Kuân khu 5. Tiah mê, tâng ‘na lêng ki tơplâ a’nâi pin, tung 5 ngế lêng pin, mê lêng kong têa ê bố ai sap 1 troh 2 ngế tê, khu lêng ki tơplâ [a\ tơ-[ai, khu lêng kong têa ê hên tâ pin, xua vâi ai Sư đoân tơplâ [a\ tơ-[ai, pin ôh tá ai khu lêng tơplâ [a\ tơ-[ai. {a\ khu lêng ki pe#ng răng on [a\ rơxế kom-[a tơdâng tơ’mô dêi pó. Laga tiah lâi, khu lêng kong têa ê ối kơdrâm hên tiah mê, xuân ôh tá bê xâu, xua tung hiâm dêi mâo lêng kong têa ê klêi kơ’nâi mâu hơnăm 1972-1974 hiăng xâo khu lêng mố đo#i pin, ôh tá ai ivá vâ xông tơplâ. Tơdrêng amê, Mố đo#i pin, kuăn pơlê rêm hdrông kuăn ngo Tây Nguyên rơhêng vâ xông tơplâ, xua klêi kơ’nâi mâu hơnăm tơleăng le#m mâu kơpong ki kân rơdâ, mê pin hiăng châ pơkuâ [a\ po rơdâ, xua mê, kuăn pơlê loi tơngah khât kô châ tơleăng le#m peăng hdroh tơnêi têa kô re#ng troh. Ai tơru\m pơla khu lêng [a\ kuăn pơlê [a\ ivá khu lêng pin ó rơdêi tâ.

            Êng: Hên ngế [a\ tá khu lêng kong têa ê troh nôkố xuân kheăn kơdeăn túa ki tơplâ rơkê dêi khu pơkuâ lêng pin a peăng kơnho\ng Tây Nguyên, hiăng pro tơ’lêi hlâu ăm roh tơplâ {uôn Ma Thuột, chiâng châ [lêi trâng a kơpong Tây Nguyên. Khu lêng pin hiăng ai túa xông tơplâ tiah lâi, ô poâ?

            Đăi tă Phạm Chào: Ahdrối vâ roh xông tơplâ a Tây Nguyên, Sư đoân 10 ăm khu lêng hmuâ ối tung kong vâ xông mot tơplâ xâ a Kon Tum, Sư đoân 320 a Đức Cơ vâ hbrâ rơnáo tơplâ a kong pơlê Gia Lai kố. Drêng mê nah ai môi túa tơplâ cho rơkê khât, cho hơhbrâ tơleăng le#m Kon Tum, tơleăng le#m Pleiku vâ hle#ng pro pơloi khu lêng kong têa ê ôh tá ‘nâi tơdroăng mố đo#i pin vâ plâ vâi. {a\ túa po troăng rơtâ tá pơlê kong krâm Kon Tum, rơtâ tá pơlê kong krâm Pleiku, klêi mê kơbông krếo kuăn pơlê sôk ro tơdah mố đo#i tơleăng le#m Kon Tum, Pleiku. Khu lêng kong têa ê ôh tá ‘nâi túa vâ xông tơplâ. Má péa, vâ hle#ng pro pơloi tung xông mot plâ, mê péa Sư đoân 10, 320 ai túa tơplâ ki hle#ng vâ pro pơloi tơvêh mố đo#i laga lôi mâu kơmăi kơmok ki tơpui. Xua khu lêng kong têa ê vâi séa ngăn khu lêng pin lối rơdêi ó khât. Tâi tâng mâu ngế ki pêi cheăng ‘na tơbleăng tơdroăng kố ăm tơru\m [a\ Sư đoân nếo. Khu lêng kong têa ê xuân ối tơngah xêh to Sư đoân 10, laga Sư đoân 320 xuân u ối tâ tá a mê, xông tơplâ xâ kô châ [lêi trâng a Pleiku, Kon Tum. Ki kal akố, khu lêng pin hiăng pro ăm lêng kong têa ê tơngah loi xêh tiah mê, châ khât păng ‘nâng khu lêng pin hiăng tơku\m hên h^n vâ xông tơplâ a peăng kơnho\ng Tây Nguyên, vâ pro khu lêng kong têa ê ôh tá [e#ng ê, mê khu lêng pin hiăng mot plâ a {uôn Ma Thuột, drêng xông mot plâ cho tơ’lêi ăm khu lêng pin. {a\ cho túa tơplâ kố hiăng pro khu kăn pơkuâ lêng ngu\i ôh tá [e#ng ê, mố đo#i pin hiăng hle#ng châ pro pơloi khu lêng kuân đoân 2 dêi ngu\i a kố.

            Êng: Hôm, klêi kơ’nâi ôh tá châ pơkuâ xếo tíu ki kal a {uôn Ma Thuột, peăng hdroh Tây Nguyên, khu lêng kong têa ê hiăng kơtâu hdâ lo ho\ng Pleiku, peăng kơnho\ng Tây Nguyên tiah lâi, ô poâ?

            Đại tá Phạm Chào: ‘Nâi {uôn Ma Thuột hiăng châ khu mố đo#i pin plâ tơhnong, pơkuâ ngăn, kăn tươ\ng, khu lêng dêi kuân khu 2, kuân đoân 2 dêi khu lêng ki pro đông a Kon Tum, Pleiku ối hên h^n. Tâng vâ tối, hr^ng to răng on, hr^ng toăng rơxế kom-[a [a\ khu lêng hên h^n. Laga {uôn Ma Thuột khu lêng kong têa ê hiăng préa pro\ng, tơdrêng amê Sư đoân 986 pin, teăng Sư đoân 10 dêi ngin a Kon Tum xuân pơtối xông tơplâ. Tiah mê, ‘nâi ôh tá kâi ối a Kon Tum, Pleiku, poâ Nguyễn Văn Thiệu, kăn xiâm pơkuâ [a\ xuân cho kăn tươ\ng, tă, Kăn xiâm dêi khu lêng ngu\i pơkâ hdâ lo ho\ng kơpong Tây Nguyên tiu troăng kơxo# 7, vâ ối hmuâ a tơbăng peăng tơdế tơnêi têa. Khu lêng xâ hiăng kơtâu hdâ, tâng vâ tối vâi hlo ôh tá tơniăn xếo vâ ối a Kon Tum, Pleiku kố. Tơdrêng mê pin bố ai khu lêng ki đi đo châ kơdê khu lêng xâ [a\ đi đo tơplâ ku\n ukố umê tê laga pro khu lêng ‘mêi xâu préa pro\ng, kơtâo hdâ. Lêng xâ ngế ki lâi xuân kơtâu  hdâ, khu lêng xâ ki tối ó rơdêi mê khu lêng ki mê xuân kơtâo, lêng ngu\i ki tơplâ xiâm ó rơdêi xuân kơtâu há. ‘Nâi tơdroăng kố, mê khu xiâm pơkuâ ngăn cheăng kal kí tơnêi têa pin hiăng hnê mơhno mâu khu lêng dêi Mât tra#n Tây Nguyên thế thâ re#ng séa ngăn, pơtrui rup khu lêng xâ, kho\m kơdê khu lêng xâ. Drêng mê, bố ai môi đăi đo#i lêng pin teăm mơdât, a pâ tối tiah kố, bố ai môi Đăi đo#i 11 dêi Tiêuh đoân 9, Trung đoân 64 mơdât khu xâ ki kơtâo hdâ. Klêi mê, khu lêng xâ ôh tá tơniăn, tơprâ tơpru\ng a Cheo Reo, Phú {ổn. Drêng mê, Sư đoân 320 hiăng re#ng troh, [a\ khu lêng ki tơplâ xiâm xuân hiăng lăm troh. Sap hâi lơ 16 troh hâi lơ 24, ai hên roh tơplâ xâ a kố, po môi roh mot plâ, tâng vâ tối cho kân má môi dêi tơnêi têa pin, xêo a rơxông mê nah, a tíu tơplâ xâ Đông Dương tá hâi chói ai, kơdê môi khu lêng xâ hên h^n, khu lêng xâ kơtâo hdâ tơprâ ukố umê.

            Êng: Hôm, hiăng nhên khât tơdroăng ki lêng kong têa ê kơtâu hdâ lo ho\ng kơpong Tây Nguyên troăng má 7. Tiah mê, ti lâi chiâng pro pin châ [lêi trâng tung roh tơplâ xâ a Tây Nguyên khế 3 hơnăm 1975?

               Đại tá Phạm Chào: Tâng vâ tối roh tơplâ kố châ [lêi trâng mê ai hên tơdroăng. Ki kal má môi cho rah xo tíu tơplâ tơtro, xua tâng pin xông mot plâ a Kon Tum, Pleiku, drêng mê khu lêng kong têa ê ó rơdêi, vâi hiăng hbrâ hdrối, hiăng ối tơplâ a kố ton hơnăm, sap rơxông Mih pơkuâ. Xua mê, mot plâ amê kô pá. {a\ a {uôn Ma Thuột khu lêng kong têa xâ ôh [e#ng ê, mê thế rah tíu vâ xông mot plâ, xông tơplâ sap peăng kơnho\ng troh peăng hdroh Tây Nguyên. Mê rah tíu vâ mot plâ cho tơdroăng ki rơkê dêi khu lêng tơnêi têa [a\ Khu xiâm pơkuâ lêng. Tơdroăng ki má péa, xuân thế tối troh, vâ châ [lêi trâng, thế ai túa lu lêa khu xâ, túa ki rơkê lu lêa tung tơplâ, rơkê túa tơplâ dêi Khu xiâm pơkuâ lêng a Tây Nguyên. Xua mê, hiăng pro lêng kong têa ê loi khât, troh tá hiăng pe#ng hnêa mê lêng kong têa ê xuân ối tơngah xêh khu lêng pin tơku\m a peăng kơnho\ng Tây Nguyên, xua mê, pin hiăng mot plâ kơdê khu lêng kong têa ê. Má pái nếo, xuân tối troh khu lêng [a\ kuăn pơlê kơpong Tây Nguyên thế môi tuăn, púi tơngah kho\m châ vâ tơleăng le#m kơpong Tây Nguyên. Rah tơtro tíu vâ xông tơplâ, rơkê hle#ng ‘nâi nhên ivá dêi khu xâ, tâng pin ôh tá ‘no tâi ivá drêng xông mot plâ a {uôn Ma Thuột ó khât mơtiah mê, ôh tá khên tơnôu pleăng dêi mơheăm chá, tơkâ hluâ pá puât, mê ti lâi nếo kâi châ [lêi trâng. Xua mê, tiu a tơmiât tơdroăng ki pin hiăng rơkê, khên tơnôu cho ki kal xiâm pin khoh châ [lêi trâng.

            Êng: Hiăng 40 hơnăm hiăng hluâ sap xông tơplâ xâ a Tây Nguyên châ [lêi trâng.  Cho ngế ki hiăng rêh ối ton a tơnêi kơpong Tây Nguyên tối tơchuôm, peăng kơnho\ng Tây Nguyên tối phá xêh vâ chê 50 hơnăm, poâ tâ tiah lâi ‘na tơdroăng ki hơ’lêh dêi kơpong tơnêi kố?

              Đăi tă Phạm Chào:  Kơtăn kố 40 hơnăm, a rơxông Mih-ngu\i ối pơkuâ, mê tơdroăng cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla, lơ tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê ôh tá mơnhông mơdêk. Mơtiah Gia Lai lơ Kon Tum bố ai to lâi hngêi trá ki xo\n, ki ê cho hngêi tôl. Tơdroăng rêh ối kuăn pơlê kơnôm to khu Mih-Ngu\i, ai to tơdroăng tơplâ, kơmăi kơmok pêi cheăng ôh tá ai. Klêi kơ’nâi 40 hơnăm tơleăng le#m, ki má lối ai roh hơ’lêh nếo dêi Đảng, sap hơnăm 1986 troh nôkố, Tây Nguyên hiăng hơ’lêh tá hâi chói ai. Hngêi trăng klông troăng, sap peăng kơnho\ng mot troh peăng hdroh tơnêi têa, sap kơpong Tây Nguyên chu a tơbăng, troăng tơ-[ai. Klêi mê, mâu hngêi trăng klông troăng ki ê, hngêi trung, hngêi pơkeăng a mâu kong pơlê kố cho le#m khât, kum ăm kuăn pơlê tu\m tơdroăng. Tơdroăng rêh ối kuăn pơlê hiăng niân hơniâp, ‘na pêi cheăng kâ châ xông tơtêk kân. A hlo, pêt loăng plâi ton hơnăm a kơpong Tây Nguyên cho môi túa mơnhông ó rơdêi. Kơxu, kơphế, loăng tiu tâng vâ tối, mâu kế tơmeăm khoăng mê mơnhông mơdêk tung to lâi chât hơnăm hiăng hluâ [a\ cho kế tơmeăm khoăng kố hiăng mơnhông mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hên păng ‘nâng.

            Êng: Hôm mơnê kơ poâ!

A Sa Ly tơplôu