VOV4.Sêdang - {ă hnoăng cheăng, tung mâu hâi Têt pơla kố nah, ai mâu kơ koan, mâu đông lêng xuân ối gak ngăn dêi tíu pêi cheăng, pêi pro klêi hnoăng cheăng khu kăn kơpêng hiăng pơcháu. A mâu pơlê cheăm dêi Tây Nguyên, klêi kơ’nâi hâi Têt, vâi krâ-nho\ng o pêi chiâk deăng xuân hiăng pơxiâm lo pêi cheăng tung apoăng hơnăm nếo [ă hiâm mơno ki kơdôu mơ-eăm kân k^n vâ khoh châ pêi lo kế tơmeăm, liăn ngân. Mâu tơdroăng vâ tơpui a kơxo kố, ngin vâ tối ‘na tơdroăng cheăng tung mâu hâi Têt dêi mâu tíu pêi cheăng [ă tơdroăng ki hơniâp ro, sôk suâ dêi roh lo pêi cheăng apoăng hơnăm nếo dêi vâi krâ-nho\ng o a Tây Nguyên.

{ă mâu ngế ki cheăng a hngêi kơmăi on tơhrik, têt xuân cho hâi vâi pêi cheăng môi tiah rêm hâi. Ngoh Lê Sỹ Thanh, kăn ngăn hâi ki cheăng a hngêi kơmăi on tơhrik Buôn Kuôp, cheăm Hoà Phú, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak hâi má 1 têt ăm ‘nâi tơdroăng ki sôk ro têt a tíu pêi cheăng: Hâi má 1 têt, châ khu kăn tơmâng to\ng kum x^ng xoăng vâi nho\ng o rơnuâ ‘măn mâu plâi kâ, xuân môi tiah ‘măn reăng tung hngêi kơmăi pêi cheăng, mâu ki gak mê ngăn môi tiah achê dêi rơpo\ng hngêi. Hnoăng cheăng xuân môi pâ tơdroăng cheăng veăng ‘no dêi nho\ng o ki kring gak vâ tơniăn ai on tơhrik mơ’no ăm rêm ngế, xuân môi tiah tơniăn ‘na on tơhrik dêi tơná.

Pôa Nguyễn Ngọc Sơn, kăn pơkuâ ngăn tíu cheăng dêi rơchoâ, hno, long têa {uôn Hồ a kơxo# 40, troăng Phan Bội Châu, bêng An Lạc, pơlê kong krâm {uôn Hồ, ngế ki dế gâk a mâu hâi têt tối: Hâi má 2 têt, ma luâ hngêi á cho a pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột la ngin xuân mơdoh iâ chôu phut lăm troh rơkâu têt mâu nho\ng o, tơdrêng amê hnối séa ngăn tơdroăng ki pêi cheăng dêi mâu nho\ng o a pơlê kong krâm. Tiah hmâ pơlê kong krâm dâng hâi má 4 têt vâi krâ nho\ng o lo lăm pêi cheăng, vâi pơxiâm mơdâ pêt dêi báu, ngin hbrâ tơnáu kum vâi krâ nho\ng o tiô túa ki tro ‘ló má môi, rak tơniăn ăm rơnó xeăng tô re#ng châ mơdâ pêt. Hâi kơxo ah, á xuân athế lăm chu troh a pơlê kong krâm vâ ‘nâi nhên tơdroăng xuân môi tiah rơkâu têt ăm vâi krâ nho\ng o amê’’.

{ă mâu kăn [o# ki pêi cheăng a hngêi pơkeăng kân kong pơlê Dak Lak, tơdroăng cheăng pêi ki apoăng dêi hơnăm châ mâu [ok thái pơkeăng tối cho teăm tơdrêng pêi mâu tơdroăng cheăng pơlât tơdrêng ăm mâu ki châi tamo tung rôh tết. {ok thái pơkeăng Bùi Trường Phong, kăn pơkuâ hngêi pơkeăng kân kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi: Têt cho rôh ki ai hên tơku\m cheăng trâm mâ, tơpui tơno xuân môi tiah lăm pôu dêi rơpó, môi tiah rêm hơnăm rôh kố rêm kơxo# mơngế châi tamo rế tâk hên. Hngêi pơkeăng hơnăm ki lâi xuân hiang ‘nâi, kuăn pơlê xah hêi, ‘na hngêi pơkeăng thế cheăng khăm pơlât, tơku\m hbrâ hdrối, sap ing apoăng ki hbrâ troh kơvâ pơlât ki ôh tá ai mơngế, veăng lăm pơlât a kơvâ ki ai hên ngế châi tamo, pơlât tơdrêng vâ hbrâ pơlât tiô tơdroăng lơ trâm ôh tá mơhúa tung rôh tết.

Klêi kơ’nâi mâu hâi pơtê Têt, hên khu mơdró kâ a kong pơlê Gia Lai hiăng pơxiâm lo lăm pêi cheăng, mơdró kâ [ă tơdroăng ki rơhêng vâ môi hơnăm nếo châ tơ-[rê. A mâu tíu ki păn ro dêi Ko\ng ti rơlo liăn cheăng păn mơnăn mơnoâ Gia Lai, lối hr^ng ngế ko\ng nhân xuân hiăng pơxiâm vêh pêi cheăng. Ko\ng ti kố nôkố dế ối păn dâng 12 rơpâu to ro xo têa tôu, [ă 5 rơpâu to hiăng châ xo têa tôu châ sap 100 rơpâu troh 120 rơpâu lit têa tôu rêm hâi, rơtế [ă mê ai dâng 60 rơpâu to ro vâ tê hơ’nêh, pêi pro tiô tơdroăng ki rơhêng vâ dêi kơchơ tê mơdró a Tây Nguyên, Hà Nội [ă pơlê kong kân Hồ Chí Minh. Pêi cheăng hâi apoăng dêi hơnăm nếo, pôa Trịnh Ngọc Phúc, ối a cheăm Ayun, tơring ‘Mang Yang, nôkố dế ối cho ko\ng nhân dêi Ko\ng ti Tơlo liăn păn ro Gia Lai, tối: Á pêi akố hiăng châ 7 khế. Liăn kâ châ 6 rơtuh tung môi khế [ă to\ng kum tơ’nôm môi hâi ai 50 rơpâu liăn kâ hmê. ‘Na peăng Ko\ng ti to\ng kum ăm ko\ng nhân gá tro khât, rơhêng vâ kum ăm kuăn pơlê ai cheăng pêi. Á kô mơ-eăm pêi cheăng a kố troh tá ah’’.

Buôn Sut Mđưng, cheăm C|ư Suê, tơring C|ư Mgar, kong pơlê Dak Lak ai 98% ngế Rơđế [ă tơdroăng cheăng ki xiâm cho pêi chiâk. Klêi mâu hâi Têt sôk ro, kuăn pơlê akố pơxiâm tơvâ tơvân dêi tơdroăng cheăng môi tiah rêm hâi [ă tơdroăng pơkâ tung môi hơnăm ki nếo, môi tiah toh kơphế, hnêi tơkâng loăng kơphế, rơvât phon. Ngoh Y Hậu Êban, môi ngế kuăn pơlê tung pơlê kố tối ăm ‘nâi: Hơnăm kố rơpo\ng á xuân tơdah têt. Klêi têt ngin kô hnêi dêi tơkâng kơphế [ă tôh dêi rôh má péa hnối rơvât phon vâ loăng kơphế xông rơdêi le\m tâ, hên loăng kơphế ki ‘nâ hiăng krâ. Klêi tết kô tơvâ tơvân hêt tơdroăng cheăng xua ngin mơngế ki pêi chiâk deăng, môi tiah tôh kôphế, hdrối nah hâi ai on tơhrik tôh [ă têa châu, nôkố hiăng ai on tơhrik, tơdroăng toh hiăng kơdroh ôh tá tơbriât môi tiah nah. Hơnăm kố rơpo\ng hngêi a rôe phon rơvât, pơkeăng xôh kơdê ôa hdrong hên tâ vâ rơvât dêi 1 ha kơphế dêi tơná vâ loăng xông rơdêi plâi le\m tâ, châ xo tơ’nôm kơxo# liăn ăm dêi rơpo\ng hngêi’’.

Rơpo\ng jâ H’Luynh {yă, ối khe#n Am^ Huân, ối a [uôn Blăk, cheăm }ư\ Pui, tơring Krông Bông, kong pơlê Dak Lak ai 2 ha tơnêi pêt pôm [ă 2 sao klâng pêt báu 2 rơnó. Rơnó poê xo báu kố nah, rơpo\ng jâ châ xo dêi 28 kơxâk báu, tê châ 10 rơtuh liăn. Kơnôm mê rôh têt hơnăm kố, rơpo\ng jâ ai kơxo# liăn ki vâ roê tơmeăm têt. Klêi kơ’nâi Têt xuân cho rôh vâ pơxiâm mơdâ pêt dêi báu rơnó ki nếo [ă hbrâ ăm roh lâk xo dêi pôm loăng. Xua mê, jâ H’Luynh dế ối tơmiât ‘no hrê liăn, vâ muih tơ’nôm chiâk, po nhâ, hbrâ ăm rơnó ki nếo. Jâ H’Luynh {yă tối: Klêi kâ têt ah, mê kô pơxiâm pêi cheăng, lăm a chiâk po nhâ, chôu văng nhâ, pôu pông tơnêi, hbrâ vâ mơdâ pêt báu, pêt a lâi. Tơdroăng pêi chiâk pêi deăng pêt prá, alâi. Mê ah, pơtối lâk xo dêi pôm loăng, kúa kơtôu, mê ah têng. Troh drêng mê ah kô hơniâp ro khât, xua klêi lâk xo pôm kô ai tơ’nôm liăn, ai tơ’nôm kơxo# liăn xúa ăm rơpo\ng hngêi.

Hâi kố, rơpo\ng hngêi ngoh Điểu Chét, ối a pơlê Dak Rmoan, cheăm Dak Rmoan, pơlê kong krâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông lăm pêi cheăng apoăng hơnăm nếo, ngăn dêi kơphế ki pêt ối ku\n, [ă pêt nhâ che\m ro. Điểu Chét ăm ‘nâi: Hâi kố rơpo\ng hngêi á ngăn dêi kơphế, loăng plâi hôt, pêt nhâ vâ che\m ro. Hơnăm nah 1 ha ta châ xo 2 ta#n. Hơnăm kố rơpo\ng á kô ‘no liăn rôe phon pơkeăng rak ngăn khât tâ nếo vâ plâi hên tâ. Lối 1 ha kơphế rơpo\ng á ‘no lối 30 rơtuh liăn roê phon, pơkeăng vâ xôh ăm rak plâi [ă hên tơdroăng ki ê. Púi tơngah hơnăm nếo kơphế kô châ xo hên tâ. Rơpo\ng hngêi păn 6 to ro, hơnăm nah ai kuăn 2 to. Hơnăm kố rơpo\ng hngêi păn krâu khât tâ vâ ro kuăn hên tâ. Púi vâ tơnêi têa tơmâng to\ng kum hnê kih thua#t păn rak ngăn ăm rơpo\ng á.

            {ă rơpo\ng pôa Drưk, 50 hơnăm, a pơlê Đak Trôk, cheăm Đak Jă, tơring ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai hơnăm 2015 kố nah cho môi hơnăm pêi cheăng kâ ôh tá châ tơ-[rê môi tiah tuăn  tơmiât. Mâu hơnăm hdrối mê hía nah rơpo\ng pôa pêi lo châ pá kơdâm 150 rơtuh liăn tung môi hơnăm sap ing 5 sao kơphế ki krí xo, 400 xiâm tiu, 1 ha klâng péa rơnó [ă păn ro, kơpôu. Laga, hơnăm kố nah, xua tro roê phon ki pơloi, ôh tá dâi le#m, mê lối tơdế kơdrum tiu, dâng 200 xiâm tiu dêi rơpo\ng hlâ hên h^n, mê chiâng kơdroh tơdroăng pêi lo liăn dêi rơpo\ng chu kơdroh, bu châ 70 rơtuh liăn. Hơnăm nếo kố, pôa hiăng tơmiât túa pơkâ vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ krá tơniăn ăm rơpo\ng. Pôa Drưk a pơlê Đak Trôk tối: Hơnăm kố á kô pêt tơ’nôm kơphế, tâng bu pêt to tiu xuân tô tuăn khât, drêng gá hlâ, gá hlâ tâi hlối, pá khât. Á hiăng mơ-eăm pêi, tiu châ krí xo hên, tê châ liăn, la rak ngăn, rơvât phon ôh tá tro mê hlâ hên h^n, pêi lo liăn chu kơdroh xua mê á kô pêt tơmó [ă xiâm kơphế vâ hbrâ, tâng loăng ki kố hlâ, pin xuân ối châ liăn ing xiâm loăng ki tá, athế pêt tơmó pơla kơphế [ă tiu.

Gương prế Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng