VOV4.Sêdang - Tung rôh tơplâ xâ Mih nah, kuăn pơlê [on Bu Jarah, cheăm Nghĩa Thắng, tơring Dak Rlâp, kong pơlê Daknông môi hiâm mơno tiô Đảng, păn roăng, to\ng kum kế kâ ăm khu kăn [o#, mâu ki cheăng hnoăng kăch măng. 41 hơnăm klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơleăng le\m, [on Bu Jarah hâi kố hiăng chiâng pơlê ki kro mơdro\ng má môi a mâu kơpong hdroâng kuăn ngo dêi kong pơlê Daknông. {ai chêh ‘’Tơdroăng ki hơ’lêh a [on Bu Jarah khên tơnôu’’ dêi Nam Trang, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam kơpong Tây Nguyên ai mơnhên ‘na tơdroăng mê.

          A troăng kân ki hiăng tôh kơxu tơdrăng le\m drô troăng kân [on Bu Jarah, cheăm Nghĩa Thắng, tơring Dak Rlâp, kong pơlê Daknông, hên toăng hngêi ki mơjiâng pro hên râ ối tung dế mâu hngêi ki xo\n mơjiâng pro tiô khôi túa vâi krâ nah. Peăng paro\ng cho mâu ngo ngối pêt kơphế, tiêu, kơxu ngiât le\m. Tung hngêi péa râ kân le\m rơdâ ối xú têa mơngiơk nếo, jâ Thị Khươi, hơnăm kố hiăng 70 hơnăm hơ’muăn ‘na tơdroăng ki hơ’lêh dêi pơlê: Nah pá puât ‘nâng, hdrối hơnăm tá hâi châ tơleăng le\m, á ôh tá pâ hơnăm ki lâi, lăm u lâi xuân trâm [om mìn, lăm roê po, roê phái xuân pá puât, xâu lơ tro rup. Drêng mê khu lêng kong têa ê mot tung pơlê rup tá kơpôu, ro, chu dêi kuăn pơlê vâ kâ. Rơpo\ng á pêi 5 sao chiâk deăng, pêt pôm, chối báu vâ kum ăm kăch măng tê. Tơdroăng rêh ối nôkố hiăng hôm tâ, hiăng ai hmân ếo xâp, ai hngêi ối krúa le\m, ai hmê kâ [a\ hía hế. Ai môi tiah hâi kố, cho kơnôm kăch măng, sôk ro ‘nâng, mơnê nho\ng o kăch măng hên ‘nâng.

            Ngoh Điểu Srong, kăn pơkuâ [on Bu Jarah, tối ăm ‘nâi, pơtối mơnhông khôi túa kăch măng, vâi krâ nho\ng o M’nông akố đi đo tơchuâm ivá, môi tuăn tiô Đảng, Tơnêi têa, mơnhông mơdêk cheăng kâ, mơjiâng pơlê rế hía rế plâi tơtô. Hdrối nah, châ tơnêi têa to\ng kum ăm rêm rơpo\ng pêt 2 hectar kơxu, tro rơnó chhá kơxu kơnâ, xua mê vâi krâ nho\ng o pêi lo liăn xuân hên. {a\ rơpo\ng ngoh, ối roê tơ’nôm châ 4 hectar kơxu nếo. Achê kố, drêng kơxu chu rơpâ, ngoh hơ’lêh pêt tơvât kơphế, plâi hôt, tiêu, xuân pêi lo liăn tơniăn rêm hơnăm, châ lối 300 rơtuh liăn. Ngoh Điểu Srong tối ‘na tơdroăng mơnhông mơdêk dêi rơpo\ng [a\ pơlê dêi tơná: Sap ing ối kuăn á hiăng lăm pro kăch măng ing pâ, á hâk vâ lăm bro mô đo#i môi tiah pâ á, á tơmiât tiô kăch măng cho troăng prôk ki tơtro má môi, le\m má môi. Rơpo\ng á pêt kơxu, hdrối nah kơxu kơnâ, 1 hâi á lăm kúa chhá kơxu châ lối 1 rơtuh liăn [a\ hía hế. Kơ’nâi mê kơxu chu rơpâ, vâi krâ nho\ng o kếo tah loăng kơxu vâ pêt kơphế hnối pêt tơvât plâi hôt, hlo mơnhông tơtêk le\m. Sap hơnăm 2010 vâi krâ nho\ng o akố hiăng hơ’lêh hên ‘na tơdroăng tơmiât, túa pêi, ‘na tơdroăng rêh ối, tơdroăng pâ nhua#m dêi vâi krâ nho\ng o tung kơtâu xuân le\m tro. Tung pơlê ai tơdroăng klâi, mê vâi krâ nho\ng o pơrá kum dêi pó.

            {on Bu Jarah ai 120 rơpo\ng, lối 500 pơ’leăng mâ mơngế, ki hên cho mơngế hdroâng kuăn ngo M’nông, pơlê nôkố ai lối 400 hectar loăng kơxu, kơphế, plâi hôt [a\ tiêu, rêm rơpo\ng ai 3 hectar loăng plâi ton hâi. Hơnăm nah, pêi lo liăn rêm ngế châ 36 rơtuh liăn, hên tâ tiô pơkâ dêi kong pơlê Daknông. Tiô pôa Điểu Khế, krâ pơlê, tơdroăng hơ’lêh ó dêi pơlê cho pơxiâm sap ing Tơnêi têa pêi pro hên troăng hơlâ to\ng kum ăm kuăn pơlê, klêi mê, mơ’no liăn mơjiâng pro rơchoâ hno têa, ăm kăn [o# mơhnhôk hnê pêi chiâk deăng, hnê túa pêi cheăng kâ: Vâi krâ nho\ng o a [on Bu Jarah ai khôi túa pâ nhua#m tơnêi têa, hâk vâ kăch măng sap ing nah, hmâ lăm chiên phái, po, kế tơmeăm khoăng ăm mâu lêng kăch măng. Klêi kơ’nâi tơleăng le\m, tơnêi têa tơru\m chiâng môi, Đảng, Tơnêi têa hiăng diâp mê dái, to\ng kum liăn rêm khế ăm mơngế ai hnoăng [a\ kăch măng. Tơdroăng rêh ối nôkố tâng pơchông [a\ nah mê hiăng hơ’lêh, hdrối nah xuân pêi laga xua ôh tá ‘nâi xúa khoa hok kih thuât mê ôh tá ai plâi kơtốu hên, nôkố‘nâi xúa khoa hok kih thuât, mê tơdroăng cheăng kâ mơnhông mơdêk tâ, ai pơkeăng kơdê oâ hdrong, phon rơvât, mơdâ pêt tro rơnó. Pak^ng mê nếo, xuân châ tơnêi têa mơ’no liăn mơjiâng pro rơchoâ, hno têa kum vâi krâ nho\ng o tung tơdroăng tôh têa ăm loăng plâi. Tơdroăng rêh ối mâu rơpo\ng xuân ai tu\m kế tơmeăm khoăng, phâi tơtô tâ.

            Tơdroăng cheăng kâ mơnhông mơdêk, vâi krâ nho\ng o a [on Bu Jarah tơtro\ng mơhnhôk kuăn ‘ne\ng, cháu chái troh a hngêi trung hriâm. Nôkố tâi tâng mâu vâi o tung pơlê pơrá lăm hriâm tro hơnăm, kơxo# vâi o hriâm tâi râ má pái phôh thong [a\ hriâm kao đăng, đăi ho\k rế hía rế hên. Tơdroăng tơ’noăng pâ nhua#m tơnêi têa châ kuăn pơlê a [on Bu Jarah mơhnhôk pêi pro. {on Bu Jarah xuân sôk ro châ tơdah hên khu kăn pơkuâ Đảng, Tơnêi têa, ing Tíu xiâm [a\ kong pơlê lăm pôu. Pôa Hồ Thuận, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm Nghĩa Thắng, tối ăm ‘nâi: {on Bu Jarah mơnhông mơdêk cheăng kâ, [a\ kring vế tơniăn tung rêh ối, klêi mê mơnhông mơdêk khôi túa le\m tro, xăm kơklêa kơdroh kơtiê. Vâi krâ nho\ng o rêh ối tơniăn, pêi pro tro troăng hơlâ dêi Đảng, rơkong hnê tôid dêi Tơnêi têa, mơjiâng [a\ kring vế pơlê mơhno khôi túa le\m tro.

            Ing môi kơpong kơtiê, to [om mìn klêi kơ’nâi tơplâ xâ, [on Bu Jarah hâi kố rế mơnhông tơtêk. Mê cho ing kơpeăng ko\ng, tuăn ngoâ dêi mâu ngế khên tơnôu tung tơplâ xâ; kơhnâ pêi cheăng tung rơxông hơniâp le\m. Vâi hiăng tơkâ hluâ kơklêa kơtiê, ôh tá ‘nâi ki klâi, nôkố mơnhông mơdêk cheăng kâ, mơjiâng pơlê rế hía rế kro mơdro\ng./.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng