VOV4.Sêdang - Cheăm C|ư Pơng, tơring Krông {uk, cho cheăm ai đông kăch măng dêi kong pơlê Daklak. Châ Đảng, Chin phuh tơmâng ngăn khât, cheăm C|ư Pơng nôkố, tơdroăng rêh ối dêi mâu hdroâng kuăn ngo ôh tá la lâi pơtê tơdroăng mơ-eăm mơnhông, kring tơniăn cheăng kal kí [ă rak tơniăn pơlê cheăm. H’Za Wut, Ngế cheăng a Rơ’jiu Việt Nam kơpong Tây Nguyên a [ai chêh tối ‘na ki hiăng hơ’lêh a kơpong tơnêi kố.
Tung roh tơplâ xâ Mih to\ng kum tơnêi têa, kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo cheăm }ư Pơng, tơring Krông {uk, kong pơlê Dak Lak môi tuăn tiô Đảng, xông tơplâ xâ troh tah khu lêng ki tơbriât pơkuâ xêh tơnêi têa pin. Kuăn pơlê cheăm }ư Pơng hiăng khên tơnôu xông pơplâ, tông, xoi, pôu rơpâu ta#n kế kâ chiân ăm khu mô đo#i.
Lối 10 hơnăm achê kố, }ư Pơng hiăng hơ’lêh hên h^n. Kơxo# rơpo\ng kuăn pơlê hiăng kơdrâm ai lối 2 rơpâu 100 rơpo\ng, 10 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế. Kuăn pơlê rak vế khôi túa kăch măng, rơtế pêi cheăng, kum cheăm }ư Pơng chiâng cheăm mơnhông mơdêk cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla, gâk kring tơdroăng kal kí. Má môi, cho mâu tơdroăng pêi tơdrêng ‘na troăng hơlâ, tơdroăng tơkêa bro dêi Chin phuh, ing mê kơjo kum kơjo mơ’no liăn mơjiâng pro hngêi trăng troăng klông, xăm kơklêa kơdroh kơtiê, kuăn pơlê ai ivá vâ pro kro mơdro\ng ing ivá dêi tơná.
Tâng môi tiah kơtăn kố 5 hơnăm, lâp cheăm ai lối 700 rơpo\ng kơtiê, mê nôkố bu u ối lối 100 rơpo\ng kơtiê. Tiô tơbleăng nếo má môi, lối 90% kơxo# rơpo\ng tung cheăm pêi lo liăn sap 100 rơtuh tơngi klêng, tung mê, ai 20% kơxo# rơpo\ng cho rơpo\ng kro mơdro\ng, pêi lo liăn sap 500 rơtuh troh 1 rơtal liăn rêm hơnăm. Rơpo\ng pôa Ama Hlip, ối a {uôn Tlan cho môi tung mâu rơpo\ng tung cheăm }ư Pơng pêi lo liăn 300 troh 400 rơtuh liăn tung môi hơnăm ing kơphế, plâi hôt, tối: Rơpo\ng á pêi lo liăn kơnôm ing kơdrum kơphế, kơdrum plâi hôt châ lối 400 rơtuh liăn môi hơnăm. Hơnăm 2015 kố nah kơphế ôh tá plâi hên, châ bu 10 ta#n ing 4 hectar kơphế. A bê liăn ăm kuăn ‘ne\ng lăm hriâm tâp, á hiăng xing xoăng tơnêi ăm kuăn kơdrâi, kuăn kơnốu ki hiăng xo on veăng, môi ngế kuăn kơdrâi pro cô [a\ môi ngế kuăn kơdrâi dế hriâm pro cô mâm non a hngêi trung Đăi ho\k Tây Nguyên.
A }ư Pơng, tâi tâng vâi hdrêng tro hơnăm hriâm râ má môi pơrá châ hriâm; kuăn pơlê drêng tamo châi châ mâu thái pơkeăng, [ok thái pơkeăng a hngêi pơkeăng cheăm rak ngăn krâu khât. Pôa Hao, krâ pơlê, ối a {uôn Drơng Điêt, cheăm }ư Pơng hiăng vâ chê 80 hơnăm, cho môi ngế mô đo#i hneăng hdrối nah veăng tơplâ xâ Mih to\ng kum pơlê, nôkố châ hlo tơdroăng ki hơ’lêh dêi pơlê }ư Pơng, pôa sôk ro tối: Nah tơplâ tơplong pá ‘nâng, hlâ rong mơngế, châi hiâm tô mơno. Laga nôkố hiăng hơ’lêh, ai on tơhrik tơnêi têa, troăng pơlê hiăng tôh [ê tông, ai hngêi trung hriâm, châi tamo ai hngêi pơkeăng [a\ hía hé. Á tâ sôk ro xua mâu tơdroăng ki hiăng hơ’lêh kân mê.
Pôa Y Blưn Mlô, kăn pho\ hnê ngăn cheăm }ư Pơng mơnhên, nôkố }ư Pơng ai lối 3 rơpâu 500 hectar, hr^ng hectar kơxu, tiêu, loăng plâi hôt, klâng báu [a\ hía hé. Kuăn pơlê kơhnâ tơchuâm ivá mơjiâng thôn pơlê nếo, tơdroăng rêh ối kuăn pơlê rế hía rế mơnhông tơtêk. Pôa Y Blưn Mlô tối ăm ‘nâi: Sap hơnăm 1986 tơngiâ kô, vâi krâ nho\ng o hlê ple\ng nhên tơdroăng mơnhông cheăng kâ, gâk kring tơnêi têa a pơlê pơla, kuăn pơlê ‘nâi păn mơnăn mơnoâ, pêt hdrê loăng plâi ki ê. Nôkố vâi krâ nho\ng o choâ ‘lâng mơnhông mơdêk, rak ngăn tơdroăng rêh ối ‘na kế tơmeăm khoăng, tá ‘na hiâm mơno a pơlê cheăm. Tâng pơchông [a\ hdrối nah, nôkố tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê cho tơtro, phâi tơtô, hơniâp le\m.
Mâu tơdroăng ki tơplâ tơplong hiăng ôh tá ai xếo. Cheăm }ư Pơng hâi kố to mơngiơk ngiât dêi kơdrum kơphế, loăng plâi, mâu toăng hngêi kân le\m rơdâ, krá kâk. Kuăn pơlê rơtế môi tuăn mơjiâng thôn pơlê nếo a cheăm }ư Pơng, tơxâng cho tơnêi khên tơnôu kăch măng.
A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng
Viết bình luận