VOV4.Sêdang - Vêh [ă tơdroăng rêh ối tiah hmâ, ôh tá iâ mâu mố đo#i hơnăm hiăng krâ hiăng djâ tơvế mâu tơdroăng ki tro rong tung châ chăn, la [ă cho ngế ki Mố đo#i Pôa Hồ, khên tơmiât, khên pêi, hên khu mố đo#i hơnăm hiăng krâ hiăng chiâng mâu ngế ki djâ troăng ahdrối tung pêi cheăng kâ, tê mơdró [ă kơhnâ veăng mơjiâng pơlê pơla cheăm bêng. Phá xêh a tơring tơkăng kong }ư\ Prông, kong pơlê Gia Lai, ối ai mâu kâu lăk [o# mâu mố đo#i hơnăm hiăng krâ, châ kuăn pơlê khe#n cho ‘’kâu lăk [o# mâu mố đo#i ki ki kro mơdro\ng’’. Vâi ôh ti xê to rơkê ‘na cheăng kâ mê ối ai hên tơdroăng ki veăng kum ăm tơdroăng ki pêi cheăng kâ tê mơdró a tơring, kum mâu vâi pú [ă mâu rơpo\ng kuăn pơlê tung pơlê, cheăm. Drêng hâi mơjiâng Khu ngăn mâu mố đo#i hơnăm hiăng krâ Việt Nam lơ 6 khế 12, Công Bắc, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam ai tơbleăng tối mâu ngế ki cheăng tung kâu lăk [o# mố đo#i hơnăm krâ.

  Mố đo#i hneăng hdrối nah Nguyễn Anh Tuấn, ối a cheăm Ia Drăng, tơring }ư Prông, kong pơlê Gia Lai, drêng ối pro mô đo#i nah veăng tơplâ xâ a kong têa Kul. Klêi kơ’nâi hiăng klêi pro mô đo#i hơnăm 1984, pôa lo ing pơlê Duy Tiên, Hà Nam mơjiâng cheăng kâ a kơpong tíu tơkăng kong }ư Prông. Klêi kơ’nâi lối 30 hơnăm, tung châ ôh tá ai híu môi xu kâk, on veăng hiăng muih chiâk deăng kân rơdâ lối 21 hectar, pêt tiu, kơxu, kơphế [a\ păn mơnăn mơnoâ. Rêm hơnăm, pêi lo liăn ing kơdrum chiâk deăg châ dâng 5 rơtal liăn. Ai liăn, pôa kum mâu rơpo\ng kơtiê tung pơlê mơ-eăm hlu\n ing kơtiê. Rêm rơpo\ng châ pôa ăm mung sap 200 troh 600 rơtuh liăn, ôh tá xo liăn laih vâ mơ’no pêi chiâk deăng. Pôa mơ’no châ rơtal liăn vâ tâp trăng hnhâng kơxái, ai on tơhrik ăm thôn pơlê xúa, mơjiâng pro troăng [ê-tông, vâ troăng prôk tơ’lêi hlâu. Mố đo#i hneăng hdrối nah Nguyễn Anh Tuấn tối ăm ‘nâi, mâu tơdroăng ki to\ng kum ăm mơngế ki pá puât, mâu tơdroăng ki pôa kum hâi kố, cho vâ mơnê mâu kuăn pơlê hiăng rơtế rơpo\ng pôa tơkâ hluâ pá puât hdrối nah: Pêt loăng plâi ton hâi, kơphế, kơxu, xiâm tiu, mê troh nôkố rơpo\ng hiăng ai liăn ‘măn kơd^ng, tơdroăng rêh ối  hiăng châ niên nok, mê pơtối kum mâu nho\ng o. Xua mơngế mô đo#i Pôa Hồ, nôkố a pêi cheăng kâ, tâng ôh tá kum nho\ng o, mê hlo dêi tơná cho ôh tá tơtro.

            Xuân hiăng lo ing mô đo#i, vêh a pơlê lăm pêi cheăng kâ a kơpong Tây Nguyên, mô đo#i hneăng hdrối nah Nguyễn Văn Gác hiăng châ tơ-[rê drêng troh rêh ối pêi cheăng apơlê Plei Grang, cheăm Ia Phìn, tơring }ư Prông. Klêi kơ’nâi 30 hơnăm mơ-eăm, pôa hiăng muih văng chiâk deăng châ vâ chê 60 hectar, pêt kơphế, tiu [a\ kơxu. Kơdrum pôa nôkố tơdah 30 ngế kông nhân, cho kuăn ‘ne\ng mâu mô đo#i hneăng hdrối nah [a\ kuăn pơlê ki ai tơdroăng rêh ối pá puât tung pơlê, [a\ kơlo liăn mơhá ki vâ iâ 4 rơtuh liăn môi ngế môi khế. {a\ mâu rơpo\ng ai tơdroăng rêh ối trâm hên pá puât, pôa ăm mung liăn ôh tá xo liăn laih. Hên rơpo\ng kơnôm ing mê hiăng mơ-eăm hlu\n ing kơtiê [a\ pro kro mơdro\ng. {a\ mô đo#i hneăng hdrối nah Nguyễn Văn Gác, kum mâu ngế ki ai tơdroăng rêh ối trâm hên pá puât, cho tơdroăng ki sôk ro, xuân mơhno khôi túa le\m tro, pôa Nguyễn Văn Gác tối: Hdrối nah tơdroăng rêh ối hiăng pá puât, troh nôkố hiăng tơniăn. {a\ á, á tơmiât kro mơdro\ng ôh tá tơ’mô mâu ngế ki ê, laga xuân hiăng hôm tâ hên ngế. Drêng hiăng tơniăn, tiô á tơmiât mơngế Việt Nam, ngế ki ai ivá thế kum mâu ngế ki pá puât.

Kâu lâk [o# mô đo#i hneăng hdrối nah pêi lo liăn châ rơtal a tíu tơkăng kong }ư Prông

Kơtăn kố 5 hơnăm, mâu mô đo#i hneăng hdrối nah hiăng châ tơ-[rê tung pêi chiâk deăng, tê mơdró môi tiah pôa Nguyễn Anh Tuấn, Nguyễn Văn Gác [a\ hía hé, hiăng tơku\m dêi pó, mơjiâng kâu lâk [o# mâu ngế pêi cheăng kâ, tê mơdró rơkê dêi tơring }ư Prông. Kố cho kâu lâk [o# mô đo#i hneăng hdrối nah pêi cheăng kâ, tê mơdró rơkê apoăng dêi kong pơlê Gia Lai. Mơngế kuăn pơlê tung tơring tối cho kâu lâk [o# kố cho Kâu lâk [o# ‘’Mô đo#i hneăng hdrối nah pêi châ rơtal liăn’’, xua tâi tâng mâu mô đo#i hneăng hdrối nah kố pêi châ rơtal liăn rêm hơnăm. Troh nôkố, kâu lâk [o# hiăng ai vâ chê 50 ngế tơru\m tung khu. Rơtế [a\ tơdroăng hnê dêi pó túa ki rơkê tơtro, hriêm a dêi pó [a\ kum dêi pó tung pêi chiâk deăng, tê mơdró, rêm ngế tung kâu lâk [o#, [a\ túa ki rơkê tơtro, ai ivá tung cheăng kâ, mê pơtối to\ng kum mâu mô đo#i hneăng hdrối nah tung khu, a mâu chi ho#i tung pơlê. Ing mê, pro tơ’lêi hlâu vâ mâu mô đo#i hneăng hdrối nah ki pá puât, mâu rơpo\ng kơtiê mơ-eăm tung tơdroăng rêh ối. Pôa Mai Khắc Tuấn, Kăn pơkuâ kâu lâk [o#, Kăn hnê ngăn mô đo#i hneăng hdrối nah tơring }ư Prông tối: Mâu túa kố, Khu pơkuâ mô đo#i hneăng hdrối nah hiăng mơhnhôk tung tâi tâng tơring vâ po rơdâ mâu ngế ki rơkê pêi cheăng. Ing po rơdâ mâu ngế ki rơkê kố, hiăng ai hên ngế kum ăm dêi khu ki kơtiê châ mung liăn. Ing mê, ki má môi tung tơdroăng kum dêi pó xăm kơklêa, kơdroh kơtiê cho cheăm Ia Phìn [a\ cheăm Ia Drăng. Ngin mơ-eăm kô kơdroh kơtiê tâi tâng.

            {a\ hiêm mơno mơ-eăm [a\ ivá rơkê pêi cheăng, hên mô đo#i hneăng hdrối nah a tơring }ư Prông, kong pơlê Gia Lai hiăng chiâng mơngế ki má môi tung pêi chiâk deăng, tê mơdró. Mâu ngế lêng mô đo#i pôa Hồ khên tơnôu tung tơplâ xâ, nôkố hiăng hơniâp le\m, mê pơtối mơhno ki tơtro, kum mơjiâng kơpong tíu tơkăng kong }ư Prông kro mơdro\ng./.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng