Jâ Nhơn Nhĩp Phum Tạ Than cho rơpo\ng kơtiê dêi cheăm Sen Monorum, môi to cheăm kơtiê dêi tơring Orăng, kong pơlê Mondulkiri, kong têa kul. Vâ chê 60 hơnăm, la jâ rêh ối xêh môi ngế tung hngêi ki hiăng tơ’nhiê, xi kơchoh la ôh tá ai ngế nho\ng o xiâm.

Hlo tơdroăng rêh ối xahpá dêi jâ, khu kăn lêng dêi Việt Nam hiăng x^ng xoăng pơkeăng tê kơtê, klêi mê, ăm jâ ‘mâi rơnêu hngêi ối vâ ai tơdroăng rêh ối tơniăn tâ. Jâ Nhơn Nhíp Phum Tạ Than [riê rơ-rêk lo têa mâ hơ‘muăn tối:

‘’Mơnê Mô đo#i  Việt Nam! Hngêi á kơtiê, hơkup hngêi hiăng tơchiê tâi, kơmăng koi ôh tá hlâk xua hngíu, rơnó mêi kơchoh tâi xua hngêi xi têa. Hâi kố châ mô đo#i Việt Nam troh khăm, bruô tơmeăm kum ăm liăn ‘mâi rơnêu hngêi, a hâk mơnê hên ‘nâng’’.

Maluâ hâi ki khăm pơlât bu tung 3 hâi (sap lơ 26 troh 28/10) la hiăng ai lối 1 rơpâu ngế kuăn pơlê a cheăm Sen Monorum châ mâu [ok thai pơkeăng lêng Dak Nông troh khăm, x^ng xoăng pơkeăng tê kơtê [ă rêm pơkeăng mê tâng riân châ 150 rơpâu liăn. Pak^ng khăm pơlât x^ng xoăng pơkeăng, tung rôh kố, Khu pơkuâ ngăn lêng Dak Nông ối bruô ăm 150 kơxu tơmeăm tung mê cho phái [ă mâu tơmeăm kal, rêm kơxuô kơnâ 500 rơpâu liăn [ă hlối ăm 500 liăn, ăm mâu rơpo\ng kơtiê xahpá ‘mâi rơnêu hngêi ối.

Jâ Sôk Kum, Kăn pho\ tơring Orăng, kong pơlê Mondulkiri, kong têa Kul ăm ‘nâi:

‘’Teăng mâ kuăn pơlê a Orăng mơnê tơdroăng hiăng veăng kum ing peăng tơnêi têa pú hmâ. Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Dak Nông hiăng troh lăm pôu, khăm pơlât, x^ng xoăng pơkeăng [ă bruô tơmeăm ăm kuăn pơlê a cheăm Sen Monorum. Mâu vâi pú hiăng khăm pơlât, x^ng xoăng pơkeăng [ă bruô tơmeăm ăm kuăn pơlê Orang cho hên hdrôh, [ă kuăn pơlê ing mâu hiăng kân ta troh vâi ‘ne\ng hâk vâ [ă mâu mô đo#i a Dak Nông’’.

Thươ\ng tă Đặng Văn Tiến, Kăn pho\ pơkuâ tơdroăng kal kí, Ngế xiâm pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Dak Nông ăm ‘nâi, tơdroăng tơku\m mâu kăn lăm pôu, khăm pơlât [ă hlối x^ng xoăng pơkeăng tê kơtê cho môi tung mâu tơdroăng pêi pro đi đo dêi mâu đông mô đo#i [ă kong pơlê Mondulkiri, vâ thăm mơdêk tơru\m mơnhông cheăng kâ pơla péa tơnêi têa.

Mâu tơdroăng pêi pro mê cho veăng kum mơdêk tơru\m pơla kuăn pơlê [ă mâu lêng péa tơnêi têa drô tíu tơkăng kong, thăm tơru\m pơla péa tơnêi têa Việt Nam [ă Kul.

‘’Kố cho troăng hơlâ [ă cho môi tơdroăng ki pơxúa kal kí [ă tơdroăng mơdêk khu tơru\m  pơla kuăn pơlê, [ă mâu lêng dêi 2 kong têa drô tíu tơkăng kong. Ing tơdroăng lăm pôu hbru tơmeăm, xing xoăng pơkeăng, tơdroăng cheăng pêi xuân mơdêk ki tơru\m sap ing nah pơla péa tơnêi têa Việt Nam [ă Kul. Kum ăm tơdroăng rêh ối cheăng kal kí drô tơkăng kong, malối pro tơniăn a pơlê drô tơkăng kong pơla péa tơnêi têa rế tơniăn [ă hơniâp le\m’’.

Mâu tơdroăng pêi pro ki le\m dêi mâu thái pơkeăng, [ok thái pơkeăng lêng Mô đo#i tơkăng kong Việt Nam ôh tá xê to tơmeăm ki pơxúa [ă mâu kuăn pơlê kong têa Kul ki kơtiê, mê ối cho vâ mơhno tơdroăng ki le\m ‘nâi hơ-ui pâ dêi rơpó, vâ rế achê, rế tơru\m pơla mâu kăn, kuăn pơlê mâu lêng dêi péa tơnêi têa, veăng mơjiâng tíu tơkăng kong tơru\m [ă mơnhông tơ-[rê.

Hoàng Qui chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng