VOV4.Sêdang -  Pêi pro tiô Pơkâ 04 hâi lơ 19 khế 8 hơnăm 2016 dêi Khu pơkuâ hnê ngăn Đảng kong pơlê Hneăng má 15 ‘na tơdroăng pơtối mơjiâng mâu cheăm kơtiê xơpá tung tơdroăng nôkố, châ xĭng xoăng tơdroăng cheăng pêi, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng ai hên tơdroăng pêi pro pơxúa kum cheăm kơtiê xơpá Văn Lem, tơring Đăk Tô, 5 hơnăm hdrối pơtối râk vế hnoăng cheăng pêi, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng ai hên tơdroăng cheăng pêi ki pơxúa khât, tơ-brê tung tơdroăng kum cheăm ki pro nhŏng o, rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong.

Hâi lơ 18/6 kố nah, pêi pro tiô Tơdroăng dêi Khu xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum ‘na kum, mơjiâng cheăm pro nhŏng o ƀă Văn Lem, tơring Đăk Tô, môi Tôh pêi cheăng dêi Khu râng liăn châ xing xoăng tơrŭm ƀă Đảng ủy, Vi ƀan cheăm tơkŭm Leh mơhnhôk “Têt pêt loăng đi đo pâ Pôa Hồ” hơnăm 2021. Hâi leh châ tơkŭm pro krip a Kuât mơhno túa lĕm tro pơlê Măng Rương, veăng amê ai kơdrâm kuăn pơlê akố. Nâ Y Bé, Kăn hnê ngăn Chi đoân pơlê Măng Rương ăm ‘nâi.

 ‘’Phiu ro ‘nâng hâi kố ai mâu Đoân droh rơtăm ƀă thôn, cheăm tơkŭm  pêt loăng  vâ xo ah hmôi kuăn pơlê hlo ki tơ-ƀrê ing tơná pêt. Ai loăng drêh lĕm ăm pơlê hlối ai têa vâ xúa’’.

A tíu Leh mơhnhôk “Têt pêt loăng đi đo pâ Pôa Hồ” hơnăm 2021, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng hbru tơmeăm ăm Đảng ủy, mâu kăn ƀă kuăn pơlê cheăm Văn Lem ai 300 xiâm loăng hngó 3 kơtâ hlá, túa ki 2 hơnăm vâ pêt drô troăng kân, rơtâ tá Kuât dêi mâu pơlê vâ pro ăm lĕm mơnâ mâ ngăn,  lĕm hyôh kong prâi ăm krúa. Mâu kăn ƀô̆ Tôh pêi cheăng dêi Khu râng liăn xuân hnê mâu ngế kuăn pơlê kih thuât pêt, rak ngăn ăm loăng xông kân lĕm.

Pôa A Hùng, Kăn hnê ngăn cheăm Văn Lem ăm ‘nâi, tơdroăng ki tơxâng hâk mơnê cho tơbleăng mâu tơdroăng pêi pro môi tiah mê, hlê plĕng dêi kuăn pơlê tung cheăm ‘na loăng, pêt kong ƀă rak ngăn kong rế ton rế tơ-ƀrê:

 ‘’Plâ tung pơla hdrối kô nah, troh nôkố kuăn pơlê tung cheăm Văn Lem kơhnâ khât ƀă tơdroăng cheăng rak ngăn kong. Hnoăng cheăng, hbrâ tŭm mâu rơxế, tŭm tơdroăng cheăng tơdjâk ‘na tơdroăng rak ngăn kong. Đi đo séa ngăn tí tăng ‘nâi plĕng  tơdroăng ‘na poh xá kong dêi thôn rak ngăn. Malối nôkố, ai troăng rơhlâ dêi kong pơlê, tơring ‘na pêt kong tung cheăm Văn Lem mê thế tối tiah kố, cho hnoăng cheăng pêi ki kal khât ‘na tơdroăng pêt kong a rơnâk ngo, ngo lĭng ki ôh tá ai mâu loăng a cheăm Văn Lem. Kuăn pơlê xuân môi tiah Đoân viên droh rơtăm a mâu thôn kơhnâ khât hnoăng cheăng rak ngăn kong xuân môi tiah veăng pêt mơjiâng kong’’.

Kum cheăm pro nhŏng o ƀă cheăm Văn Lem tung tơdroăng cheăng pêi, cho pêi pro tiô troăng rơhlâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong, rêm hơnăm Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum xuân mơjiâng khu pêi cheăng xua Ngế xiâm pơkuâ ki pro Ngế pơkuâ djâ khu kăn cheăm lăm séa ngăn tơdroăng mơjiâng, kĭ kơxô̆ liăn xo, hrê mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong; rak ngăn ƀă xúa, ăm liăn ki xúa mơhá hnoăng rak ngăn kong; chêh hồ sơ vê hdró hnoăng ăm rak ngăn, rak kong ăm mâu rơpŏng kuăn pơlê, mâu ngế, kuăn pơlê tung thôn.

Pôa Hồ Thanh Hoàng, Ngế xiâm pơkuâ Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum ăm ‘nâi, ing tơdroăng veăng kum, kum tơdroăng cheăng ‘na riân ngăn rak liăn, tơdroăng rak ngăn kong tung cheăm pro nhŏng o pêi pro tro tâ nếo. Kuăn pơlê hlê ki kal ki pơxúa khât ing tơdroăng rak ngăn ƀă pêt kong:

 ‘’Kuăn pơlê hiăng pơ’lêh ki hlê plĕng. Hdrối nah, kuăn pơlê rak ngăn kong hâi ‘nâi tơmiât lăm rak ngăn xêh ối kôm thế ‘nôi nếo prôk. Nôkố kuăn pơlê rak ngăn kong ôh tá kôm thế ‘nôi mê vâi hiăng ‘nâi tơmiât prôk lăm ngăn xêh. Kuăn pơlê hiăng hlê plĕng tơdroăng rak ngăn kong cho tơdroăng pêi cheăng ki lo liăn. Rak ngăn kong cho ki tro má môi vâ châ xo liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong ki hên má môi. Ing liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong  hiăng veăng ‘no hnoăng pơ’lêh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê’’.

Ing tơdroăng hnê mơhno, hnê ‘na kih thuât dêi Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum, kuăn pơlê a thôn 4 cheăm Văn Lem, tơring Đăk Tô hiăng tơbleăng pêi Troăng rơhlâ  kum pêt kong  ki vâ xúa loăng a tơnêi lĭng, ngo lĭng ki ôh tá huăn loăng, tơnêi ki hiăng ôh tá hơpok xếo ƀă tơnêi pêt sap 123 ha ing kơxô̆ liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi cheăm.

Troăng rơhlâ mê hlối kum kuăn pơlê cheăm Văn Lem ai tơ’nôm cheăng pêi, hlối mơdêk pêi lo liăn, kum kơdroh kơklêa, xăm kơtiê hlối veăng pêi pro tơ-ƀrê tơdroăng pơkâ pêt nếo 15 rơpâu ha kong ki Pơkâ Hneăng hôp kân Đảng ƀộ kong pơlê Kon Tum roh má 16 ai pơkâ. Ki ro tâ nếo cho rơtế ƀă pêt kong, nôkố tâi tâng 4 to thôn dêi cheăm Văn Lem xuân châ xo tơnêi kong ki pơcháu rak ngăn ing tơnêi 5.000 ha kong xua cheăm rak ngăn.

Kơxô̆ liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong  ki  kuăn pơlê châ xo rêm hơnăm kum kuăn pơlê mơnhông tơdroăng rêh ối ƀă pơtối châ pêi cheăng ki ai pơxúa vâ kuăn pơlê rế ton rế mơnhông tơ-ƀrê.

Gương - A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng