Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ, hnăm 2014, hên tơdroăng mơhno mơjiâng túa le#m tro hiăng châ pêi pro, mơhno hên tơdroăng ki le#m tro ‘na khôi túa, vêa vong ki le#m tro, ‘na kue#n mơngế Việt Nam tung hiâm mơno vâi pú, tơmối [ă mâu râ kue#n pơlê ‘na môi tơnêi têa Việt Nam ai hên khôi túa, vêa vong ki le#m kơnía. Kơ’nâi kố cho ‘’Ki ai xiâm dêi mơhno mơjiâng túa le#m tro hnăm 2014’’:

Việt Nam ai tơ’nôm péa tơmeăm khoăng ki kơnía dêi lâp plâi tơnêi.

Hâi lơ 23 khế 6, a pơlê kong xiâm Doha, Qatar, Vi[an ngăn ‘na tơmeăm khoăng lâp plâi tơnêi ối tung khu tơru\m hnê mơhriâm, khoa hok [ă mơhno túa le#m tro dêi Khu lâp kong têa (UNESCO) hiăng chêh tung inâi kong kế ki le#m dêi Tràng An, kong pơlê Ninh Bình dêi Việt Nam tung inâi tơmeăm khoăng lâp plâi tơnêi. Kong kế a Tràng An tá kơpong ki achê dêi rơpó cho tíu tơbâ pơlê xiâm Hoa Lư, kơpong Tràng An-Tam Cốc-Bích Động [ă pơlê kong kơdrâm Hoa Lư. Ki kơnía git dêi lâp plâi tơnêi cho kong kế ki le#m dêi Tràng An châ Vi[an ngăn ‘na tơmeăm khoăng lâp plâi tơnêi mơnhên pái tơdroăng ki xiâm pơkâ hnê pêi mâu tơdroăng ki hiăng tơhrâ ‘na rak vế tơmeăm khoăng ki kơnía git dêi kong kế lâp plâi tơnêi.

Tơdrá rơngêi Ví, Giặm Nghệ Tĩnh châ UNESCO chêh tung inâi tơmeăm khoăng mơhno mơjiâng túa le#m tro ki kơnía git dêi kue#n mơngế tung hneăng hôp hâi lơ 27 khế 11 hnăm 2014 a Paris, kong têa Pơhlăng. Tung tơdroăng xéa ngăn dêi hô sơ chêh ‘na tơdrá rơngêi Ví, Giặm dêi Việt Nam, kăn teăng mâ xéa ngăn hô sơ tối rơdêi: Tơmeăm khoăng ki kơnía git ai tiêu tơdroăng púi vâ dêi UNESCO pơkâ thế. Tơmeăm khoăng kố cho xơtó rơdêi [ă ôu eăng troh lâp lu, ai tơdroăng pro pơxúa tung hnê tối ăm kue#n pơlê Việt Nam, châ vâ pêi pro tung hên tơdroăng rêh ối xun mơtiah tối ‘na pêt báu klâng, teăn ché, rơngê rơnguâ lông kue#n [ă hía hé.

Châu Bản Triều Nguyễn’’ châ chêh ‘măn tung hlá mơ-éa, cho kế tơmeăm khoăng tối ‘na tơdroăng lâp plâi tơnêi kơpong châu Á-Thái Bình Dương dêi UNESCO.

            Hâi lơ 14 khế 5 hnăm 2014, a hneăng hôp tâi tâng roh má 6 ‘na tơdroăng lâp plâi tơnêi kơpong châu Á-Thái Bình Dương, hô sơ ‘’Châu bản Triều Nguyễn’’ châ chêh cho tơmeăm khoăng tối mâu tơdroăng lâp plâi tơnêi a kơpong châu Á-Thái Bình Dương dêi UNESCO. ‘’Châu bản Triều Nguyễn’’ cho hlá mơ-éa chêh tơdroăng pơkuâ ‘na tơnêi têa dêi rơxông Nguyễn hnăm 1802-1945, mê cho mâu mơ-éa xua pơtao tơbleăng ăm pêi pro, mơ-éa kố xua mâu kơ koan cheăng xiâm pơtroh ăm pơtao vâ k^ [a\ mâu mơ-éa tơpui kâ [a\ kong têa ê. ‘’Châu bản cho mơ-éa xiâm, ai chư k^ dêi pơtao rơxông Nguyễn, [a\ hên túa chêh k^, mơtiah: Châu điểm, Châu phê, Châu Khuyên, Châu mạt, Châu sổ [a\ hía hé. ‘’Châu bản triều Nguyễn’’ cho tơmeăm khoăng kơnía git, mơhno mơjiâng túa le#m tro, cho kế tơmeăm khoăng kơnía git ‘na pơkuâ tơnêi tơníu, tíu tơkăng kong, chuo#n têa kơx^ dêi tơnêi têa pin, tơdroăng ‘’Châu bản Triều Nguyễn’’ châ UNESCO mơnhên cho kế tơmeăm khoăng lâp plâi tơnêi, pro mơ-éa ‘’Châu bản Triều Nguyễn’’ rơthăm kơnía git tâ mê nếu, tung tơdroăng mơnhên hnoăng pơkuâ dêi Việt Nam [a\ chuo#n têa kơx^ Hoàng Sa, Trường Sa’’.

Tơbleăng kiâp hmốu ngo on ki kân le#m má môi a kơpong Đông Á, a kong pơlê Dak Nông.

Khu xiâm ngăn ‘na tơnêi tơníu [ă tơmeăm khoăng pá kơdâm tơnêi [ă Khu ngăn kiâp hmốu ngo on dêi Nhuk hiăng tối tơbleăng môi tung mâu tơmeăm khoăng tơnêi tơníu tơmeăm khoăng ki tơviah [ă pơxúa ki Khu xiâm, hiăng châ hlo [ă xéa ngăn tung pơla hdrối mê hía nah.  Mê cho kiâp hmốu ngo on a cheăm Buôn Choah, tơring Krông Nô, kong pơlê Dak Nông. ‘’Mâu kiâp hmốu ngo on a Dak Nông tá hên kiâp hmốu ki kân ku\n phá tơ ê dêi rơpó. Nôkố, khu kố hiăng xéa ngăn ai 3 to kiâp hmốu pơxá: C7,C3, A1. Tung mê, kiâp hmốu C7 cho kiâp hmốu ngo on ki mơtiah klo\ng [ă xo\n má môi a kơpong Đông Nam Á, ai 1 rơpâu 66 met 5. Kố cho kiâp hmốu ngo on ki kân má môi a Đông Nam Á ki xo\n gá 25 km. Tung kiâp hmốu ai hên tíu ki tơviah chiâng ai xêh tung pơla ngo lo on nah, mơtiah: Mơtiah trếu ki chếu drêng gá chiâng hê drêng dế lo on, gá chiâng kơtô mơtiah hmốu, mâu klôh ki trâu, mâu tíu tơbâ nhâ loăng châ chiâng xêh kăn kố lối hrie#u hnăm. Ho\ng mê ăm hlo, kiâp hmốu Dak Nông ai hên ki pơxúa ‘na tơdroăng tí tăng ‘nâi ple#ng [ă ơm hyôu tâng pin ‘nâi xúa gá tơtro [ă hía hé.

Mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên tơru\m tơku\m po tơ-[rê hnăm ơm hyôu tơnêi têa hnăm 2014-Tây Nguyên-Đà Lạt.

            Hnăm ơm hyôu tơnêi têa 2014-Tây Nguyên-Đà Lạt hiăng kêi, klêi kơ’nâi roh leh mơgêi tơku\m po a plông kân Lâm Viên, pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng kơmăng hâi lơ 27 khế 12. A leh mơgêi, poâ Hoàng Tuấn Anh, kăn xiâm pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le#m tro [a\ tơ’noăng ivá, kăn xiâm pơkuâ tơku\m po hnăm ơm hyôu tơnêi têa 2014 hiăng tối tâi tâng tơdroăng châ tơ-[rê tung pêi pro. Tiah mê, hiăng ai tâi tâng 74 tơdroăng cheăng xua Khu pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le#m tro, tơ’noăng ivá [a\ ơm hyôu tơru\m [a\ mâu khu xiâm, kơvâ cheăng tơnêi têa; mâu tơdroăng cheăng xua kong pơlê Lâm Đồng [a\ mâu tơdroăng cheăng xua mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên tơku\m po tung plâ hnăm 2014. {a\ dó inâi ‘’Kơpong kong kân Tây Nguyên’’ hnăm ơm hyôu tơnêi têa hnăm 2014-Tây Nguyên-Đà Lạt hiăng kum tơbleăng um méa, kế tơmeăm khoăng vâ mơnhông ơm hyôu mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên [a\ ơm hyôu Việt Nam troh [a\ pú hmâ tung tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi. Hên tơmeăm khoăng ơm hyôu nếu hiăng mơnhông mơdêk châ tơ-[rê, cho kế tơmeăm khoăng le#m krê dêi kơpong Tây Nguyên xun mơtiah mơhno khôi túa, vêa vong le#m tro dêi rêm kơpong, ho\ng mê tơru\m [a\ mâu kong pơlê, pơlê kong kơdrâm tung kơpong vâ mơjiâng kế tơmeăm khoăng, ơm hyôu tơru\m pơla mâu kơpong. Tiêu riên ngăn, tơmối ơm hyôu tung hnăm 2014 troh mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên châ dâng 6 roh ngế tơmối tâk 14%, pêi lo lie#n ho\ng ơm hyôu châ lối 10 rơpâu rơtal. Krê pơlê kong kơdrâm Đà Lạt-kong pơlê Lâm Đồng, tiêu riên châ 4 rơtuh 800 roh tơmối, tâk lối 14%.

Tơdroăng ki hên rơpo\ng on veăng mâu hdrông kue#n ngo Việt Nam [ă tơdroăng mơjiâng [ă kring vế tơnêi têa hnăm 2014 a pơlê mơhno mơjiâng túa le#m tro ơm hyôu dêi mâu hdrông kue#n ngo Việt Nam.

Kố cho tơdroăng pêi pro vâ hnê pêi tiêu pơkâ kơxo# 33/NQ-TW pơkâ hâi lơ 9 khế 6 hnăm 2014 dêi Khu kăn xiâm Đảng hneăng má 11 ‘na tơdroăng mơjiâng [ă mơnhông mơdêk khôi túa, vêa vong, ‘na kue#n mơngế Việt Nam ai tiêu tơdroăng púi vâ mơnhông mơdêk krá tơnie#n ton xo\n dêi tơnêi têa. Pak^u mê, kố xun cho tơdroăng pêi pro ki ai pơxúa khât, veăng ‘mâi mơnhông [ă mơdêk khu tơru\m môi tue#n tung tâi tâng kue#n pơlê tung mơjiâng [ă kring vế tơnêi têa; Mơdêk tơdroăng cheăng tối tơbleăng, mơhno tối ‘na tơnêi têa [ă kue#n mơngế Việt Nam tối tơchuôm [ă pơlê mơhno mơjiâng túa le#m tro, ơm hyôu mâu hdrông kue#n ngo Việt Nam ‘’Hngêi tơchuôm’’ dêi 54 hdrông kue#n ngo Việt Nam tối krê. Mâu tơdroăng cheăng pêi mê, ai: Tơdroăng mơđah rơhdruê xoâng ‘’Khu on veăng dêi hên hdrông kue#n ngo Việt Nam [ă tơdroăng mơjiâng [ă rak vế tơnêi têa’’. Pak^u mê, ối ai mâu hâi leh tiêu khôi hmâ ton nah, teăng mâ kue#n pơlê rêm hdrông kue#n ngo Việt Nam hvái ngăn ngi chuo#n têa kơx^, tíu tơkăng kong [ă hnoăng pơkuâ tơnêi têa, mâu chuo#n [ă hnoăng pơkuâ ki tie#u dêi tơnêi têa tơru\m [ă tơbleăng hnoăng pơkuâ chuo#n têa kơx^ Trường Sa [ă hía hé.

Lối 2 rơpâu ngế lo ho\ng 11 kong pơlê, pơlê kong kơdrâm pêa tơdế tơnêi têa [a\ 14 tơring, pơlê kong kơdrâm kong pơlê Quảng Ngãi hiăng veăng a leh tơ’noăng ‘na pơtâng tối ‘’Tíu tơkăng kong [a\ chuo#n têa kơx^ Việt Nam’’ a kơno rơnăng ká kơxo\ng cheăm Tịnh Hoà, pơlê kong kơdrâm Quảng Ngãi, kong pơlê Quảng Ngãi. Kố cho tơdroăng râ xiâm tơnêi têa vâ pơtâng tối, mơnhên hnoăng pơkuâ tơnêi têa ‘na tíu tơkăng kong [a\ chuo#n têa kơx^ Việt Nam; mơhno tơdroăng nhuo#m tơnêi têa, mơnhông mơdêk khôi túa le#m tro dêi kue#n pơlê tung mơjiâng [a\ kâk kring tơnêi têa.

Gương prế A Sa Ly tơplôu