VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Kơtăn kố ai 40 hơnăm, [ă tơdroăng ki châ [lêi trâng kân dêi rôh ‘Lut blong [ă xông pơplâ a rơngó Hơngui hơnăm 1975, ki xiâm dêi Hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh ton nah, rôh tơplâ xâ Mih to\ng xo tơnêi têa dêi khu lêng [ă kuăn pơlê hiăng châ [lêi trâng tâi tâng. Rôh tơplâ khên tơnôu mê cho tơdroăng ton nah ki eăng bâ tung hneăng xông pơplâ khu xâ dêi hdrông mơngế Việt Nam hiăng chiâng tơdroăng kal kí, kring vế chal nếo. Chôu vế mâu khế hơnăm ki khên tơnôu, ó rơdêi mê kô châ tơbleăng tối tung [ai chêh a kơ’nâi kố ‘’Kơnía dêi tơdroăng rôh ton nah ki [lêi trâng lơ 30 khế 4’’ dêi Mỹ Dung, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a pơlê kong kân Hồ Chí Minh.

          Tơbâ troh Hneăng [lê trâng kân Rơnó Hơngui hơnăm 1975 dêi lêng [ă kuăn pơlê pin, Thie#u tươ\ng Trần Ngọc Thổ, Kăn xiâm pho\ hnê ngăn Khu tâ trếo ‘mêi dioxin Việt Nam xuân ối phoih tung hiâm mơno. Tung roh ki Tâi tâng tơnêi têa pin ‘Lut blong [ă xông pơplâ xâ a rơnó Hơngui hơnăm 1975, pôa châ pơcháu pro Kăn pho\ veăng tối pơtâng ăm tơdroăng plâ xâ ki má 5, plâ ing peăng hdroh da dâk klêng. Mâu hâi ki răng [om kơlung kơlăng a kơpong peăng hdroh, pôa rơtế [ă khu pú lêng hiăng tơkâ hluâ hên tơdroăng pá puât, hlâ rong klêi mê nếo, ai tơdroăng ki [lê trâng kân ke#ng, ôu eăng dêi hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh roh mê nah. Pâ dêi mâu khế hơnăm ki tơplâ ó tơnôu roh mê nah, thie#u tươ\ng Trần Ngọc Thổ hâk tơngăm tối: A kơpong peăng hdroh plâ hnâp khu lêng Mih pá puât, la lêng pin ó rơdêi, ga phá tơ-ê [ă mâu hneăng tơplâ u ê. Khu lêng kuăn pơlê Việt Nam bu ai to pháu, hơnêa, tơmeăm tơplâ ti ai ki klâi hên, rơtế [ă kuăn pơlê pêi chiâk pêi deăng hiăng tơru\m xông pơplâ [lê khu xâ krâ ‘mêi. Mê cho ki xiâm ó rơdêi, rơkê [e#ng dêi khu lêng pin.

Hneăng Tâi tâng tơnêi têa ‘Lut blong [ă xông pơplâ xâ a rơnó Hơngui hơnăm 1975 ton ai 55 hâi măng, plâ re#ng, [e#n ‘’môi hâi tơdâng [ă 20 hơnăm’’. Hneăng tơplâ ki pro lêng Mih chiâng tơviah hil má môi, xua vâi cho khu lêng ki ó rơdêi, ai hên h^ng lêng, mâu rơxế, tơ-[ai la athế thu môi khu hdroâng mơngế Việt Nam ki ‘ro, la ai hên hiâm mơno ki tơru\m tơrôa [ă ai hiâm mơno kâi chân, krá kâk. Ing tơdroăng tơru\m, môi tuăn tung tâi tâng Đảng, tâi tâng kuăn pơlê [ă tơru\m hên [ă lâp plâi tơnêi cho môi tung mâu ivá ki rơdêi khoh kâi châ [lê trâng khu xâ Mih, to\ng xo dêi tơnêi têa. Đăi tă, Pho\ Yăo sư, Tie#n sih Trần Ngọc Long, Kăn xiâm pho\ Vie#n hriăn ple#ng tơdroăng tơplâ dêi lêng Việt Nam tối rơdêi: Tâng séa mơnhên ngăn ‘na kế tơmeăm [ă khu lêng mê hlo hlối, Việt Nam cho ‘ro păng ‘nâng, kơxo# lêng iâ, pháu hơnêa xuân iâ. Laga, kơnôm ai ivá dêi hên tơdroăng ki tơru\m, mê peăng Việt Nam ó hluâ tâ. {ă ivá ki ó rơdêi mê, [ă hnoăng cheăng ki mê, hdroâng mơngế Việt Nam hiăng ‘nâi ple#ng châ [lê trâng tung rêm túa, [lê trâng xâ tung rêm tơdroăng tơplâ, klêi mê, prôk troh a tíu ki [lê trâng kân tung lâp tơnêi têa, rế châ plâ troh mơ’no lêng Mih kơtâu hdâ, rế châ plâ hnâp lôi khu kăn xiâm pơkuâ ngăn Việt Nam Ko\ng hoa, châ pơkuâ dêi tơnêi têa tơru\m chiâng môi.

Klêi kơ’nâi châ [lê trâng a hên mâu kong pơlê, pơlê kong kân, mơ’nui khế 4 hơnăm 1975, lêng [ă kuăn pơlê pin hiăng tơnôu ó tơplâ mot troh a Sài Gòn, cho tíu xiâm dêi khu xâ. Klăng 11 chơ 30 phut hâi lơ 30 khế 4 hơnăm 1975, hlá kơ [lê trâng hiăng chúa [ă hiăng tơpê lê ‘leâp a kuâ Hngêi Độc Lập. {ă hnoăng cheăng ki tơplâ ó kố, pin hiăng plâ hnâp tâi tâng 1 rơtuh ngế lêng ngu\i xua Mih pơkuâ ngăn, păn roăng, che#m mơ’rêh [ă hiăng châ mơhriâm tung hên hơnăm, pơklât thế vâi têk ko\ng thu păng ‘nâng. Mơhé trâm hên pá puât, hlâ rong tung tơplâ ton châ 21 hơnăm, la tiô Yăo sư, Tie#n sih Nguyễn Mạnh Hà, Kăn xiâm Vie#n hriăn ngăn tơdroăng tơplâ dêi lêng dêi Đảng tối, tơdroăng ki pá puât, hlâ hía mê hiăng khoh chiâng ai tơdroăng ki plâ [lê trâng kân ó tung hneăng tơplâ dêi hdroâng mơngế pin: Pâ pôa pin sap ing nah hiăng hmâ tối ‘’Tơplâ xua vâ pro tơleăng le#m cho hlống hlối’’. Hdroâng mơngế Việt Nam cho môi khu ki hâk vâ châ hơniâp le#m, la athế đi đo plâ mâu khu xâ ki tong tơbriât tơnêi têa pin vâ châ pro hơniâp le#m, bro tơnêi têa tơru\m chiâng môi. Cho ‘nâng, tơplâ tơplong cho tơ’nhiê hên kế tơmeăm, hlâ rong kuăn mơngế. Mâu tơdroăng ki tơ’nhiê mê, hlâ hía mê tung hneăng plâ xâ Mih to\ng xo dêi tơnêi têa ga kân ó, la pin athế pro ti mê vâ khoh kâi châ xo tơdroăng ki tơniăn phá xêh, mơjiâng tơdroăng ki tơru\m tơrôa, pro hơniâp le#m ăm tơnêi têa.

Hneăng tơplâ hiăng kơtăn kố châ 40 hơnăm, la tơdroăng ki vâ hriâm xo ki kơnía git tung hneăng plâ Mih to\ng xo dêi tơnêi têa châ kuăn pơlê Việt Nam [ă pú hmâ tung lâp plâi tơnêi tơbâ đi đo, [ă tâi tâng tơdroăng ki hâk tơngăm. Pho\ Yăo sư, Tie#n sih Nguyễn Trọng Phúc, cho Kăn xiâm Vie#n hriăn ple#ng ‘na tơdroăng rôh nah dêi Đảng hneăng hdrối tối ăm ‘nâi, ai hên tơdroăng pêi pro ki rơkê hiăng châ lêng [ă kuăn pơlê pin rak vế, xúa pro ăm Hneăng ki plâ [lêi trâng kân a rơnó Hơngui hơnăm 1975, laga troh nốkố ga xuân ối kơnía git ó tiah mê: {ai hriâm ki kân ó má môi cho troăng rơhlâ ki mơjo pâ dêi tơnêi têa, mơnhông tơdroăng ki tơru\m tơrôa dêi hdroâng mơngế. Pak^ng mê, ga ối ai hnoăng cheăng pơkuâ ngăn kân khât dêi Đảng ing troăng rơhlâ ki tơplâ tá troh a túa pơkuâ ngăn vâ lăm plâ xâ. Troh mơ’nui, pin athế tối troh [ai hriâm ki ‘nâi xúa ivá ki tơru\m dêi hdroâng mơngế, hnối tơru\m [ă ivá dêi chal nếo, ivá tung tơnêi têa [ă ivá dêi mâu kong têa vâi ê, kơnôm tơngah hiâm mơno veăng vâ môi tuăn dêi kuăn pơlê ki rơkê ple#ng, hâk vâ pro hơniâp le#m lâp plâi tơnêi vâ khoh châ pơkuâ dêi tơnêi têa tơniăn phá xêh.

Tâi tâng tơdroăng ki ai dêi hneăng plâ Mih to\ng xo tơnêi têa hiăng mơnhên tơdroăng ki khên tơnôu ó dêi troăng prôk ki tơtro tiu hiâm mơno ki pơkâ [e#ng rơkê tung tơplâ, túa cheăng tơdjâ dêi kăch măng, troăng prôk ki pơkuâ tơplâ, túa tơdjâ tơplâ [ă ki rơkê [e#n dêi khu lêng Việt Nam kơnôm ai tơdroăng pơkuâ djâ rơkê khât dêi Đảng pin. Mâu tuăn ngôa [ă hiâm mơno mê hiăng [ă dế châ mâu kăn pơkuâ ngăn tơnêi têa xúa vâ mơjiâng, hơ’lêh nếo tơnêi têa tung la ngiâ, Việt Nam kố kâi chiâng tơxâng vâ pơchông ngăn [ă mâu kong têa ki kro mơdro\ng kân, tung 5 pâ plâi tơnêi môi tiah hiâm mơno púi vâ dêi pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa pin hneăng hdrối.

Nhat Lisa tơplôu