VOV4.Sêdang - Châ rak vế, hnê mơhno ‘na tơnêi tơníu Ƀuôn Ma Thuột ăm mâu túa rak kloăng kơphế sap ing hơnăm 2005, la ki hên bu tê kloăng tiah mê tê, mê kơphế Ƀuôn Ma Thuột rế hía rế “ôh tá châ mốn tê” a kơchơ mơdró. Kơphế Ƀuôn Ma ai inâi ôu eăng la tá hâi mơdêk tơƀrê, tá hâi mơdêk hên ki kơnía ăm mâu ngế ki pêt kơphế.

Tung kơdrum kơphế ngiât pêt tơvât ƀă plâi sầu riêng, bơr, tiu, pôa Y Ki Ƀuôn Krông, ối a ƀuôn AKŏ Tam, cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ăm ‘nâi, kơdrum loăng plâi pêi tiô pơkâ lâp plâi tơnêi, chiâng dâi lĕm châ 3,5 tâ̆n kơphế kloăng gá tung rêm ha. Cho ngế tung Khu pêi cheăng  tơrŭm  ‘na chiâk deăng Ea Tu, pêt kơphế tiô troăng rơhlâ krá tơniăn, kơphế rơpŏng hngêi châ xo dêi châ vâi rôe tiô yă pơkâ.

“Thế pêi pêt rak ngăn tro tiô tơdroăng hnê mơnhên dêi RFA , tiah mê vâi nếo vâ rôe kơphế pin. Pêt thế hlối po ngăn chêh tung hlá mơ-éa tiô ngế ki pơkuâ khu, xôh pơkeăng, rơvât phon môi tiah lâi, a pơla ki lâi tro... , ƀă krí, têng tiah lâi, klêi mê tơdroăng cheăng hnêi hveăng, tróu tơkâng, rak ngăn rơvât phon... mê xuân to tơdroăng ki thế hriâm pơtâi, hriâm tŭm tơdroăng ki vâi hnê. Troh drêng tê kơphế mê Khu pêi cheăng tơrŭm kô tơnôm a yă tê 1 rơpâu liăn 1 kĭ kơphế ối drêh’’.

Pêt kơphế tơniăn ton, kơphế Ƀuôn Ma Thuột ăm ki tơ-brê xêh

Kăn xiâm hnê ngăn Hội đồng quản Trị, Ngế xiâm pơkuâ khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk tê mơdró  tơdâng Ea Tu, pôa Trần Đình Trọng, ăm ‘nâi, cho kơpong tơnêi Ƀuôn Ma Thuột ăm kơphế châ lĕm tơ-ƀrê má môi lâp plâi tơnêi, hlối pêi pêt rak ngăn tiô pơkâ dêi lâp plâi tơnêi, cho ki tơ’lêi hlâu vâ Khu pêi cheăng tơrŭm mơdêk ki pơxúa dêi tơmeăm pêi lo. Mơhé ti mê, to lâi hơnăm hdrối nah mâu khu mơdró bú rôe dâng 50% kloăng kơphế ki ai mơnhên dêi Khu pêi cheăng tơrŭm.

Kơxô̆ ki u ối lối 300 tâ̆n, Khu pêi cheăng tơrŭm tơkŭm kơ-óu, uâ pơliê pro kơphế tơpoăng inâi Ea Tu ƀă pro kơphế ki ôu kơhiâm lĕm, chôa mơdêk ki pơxúa pơ’lêh tơdroăng ki bú tê kơphế kloăng gá:

“Inâi tíu pêt, uâ pơliê pro cho inâi Ƀuôn Ma Thuột tối khât xuân hâi hleăng to lâi, mê Khu ngăn kơphế Ƀuôn Ma Thuột ai pơ’lêh troăng rơhlâ ki nếo cho pêi kơphế ki ôu kơhiâm lĕm phá xêh. Khu pêi cheăng tơrŭm xuân cho môi tung khu ngăn  kơphế, xua mê xuân mơ-eăm tăng troăng pêi pro tơ-ƀrê hơnăm ki lâi xuân veăng tơ’noăng kơphế xú kơhiâm lĕm, ing mê veăng mơjiâng kơphế Ƀuôn Ma Thuột thế cho kơphế ki dâi lĕm khât, thế cho kơphế ki xú kơhiâm lĕm vâ châ mâu ngế tung lâp plâi tơnêi ‘nâi ƀă pin kô châ mơdêk ki pơxúa ‘na tê, ôh tá xê to tê kloăng kơphế tê môi tiah hdrối nah mê gá ôh tá mơhno ăm hlo hên ki  xú lĕm dêi kơphế ’’.

Pêt kơphế lĕm krê cho troăng rơhlâ mơnhông mơdêk  nếo vâ mơdêk ki hên ngế ‘nâi kơphế Buôn Ma Thuột

Tro khât tâng bú tê kloăng kơphế, kơphế kloăng ai inâi tơnêi tíu pêt Ƀuôn Ma Thuột kô ‘’Hía tâi ulâi’’ a mâu tíu tê. Tiô pôa Lê Đức Huy, Ngế xiâm phŏ pơkuâ ngăn Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu tê rôe kế tơmeăm ăm kong têa ê lơ 2/9 Dak Lak, inâi kơphế Ƀuôn Ma Thuột bú ai pơxúa drêng la lâi châ krâ ƀă inâi tơpoăng kơphế, kơphế ki pro hơ’lâk ƀă têa ôu hlối. Vâ pơtối rak vế inâi tơnêi tíu kơphế Ƀuôn Ma Thuột mê thế rơtế ƀă mâu khu pêi cheăng kơ-óu, uâ pơliê, rơtế ƀă tơmeăm ki xúa má mơ’nui, vâ mơhno ăm mơngế ki ôu ‘nâi cho kơphế ki xú lĕm phá  tơ-ê xêh.

Cho Kăn phŏ pơkuâ Khu ngăn kơphế Ƀuôn Ma Thuột, pôa Lê Đức Huy ăm ‘nâi,  to lâi hơnăm hdrối, Khu ngăn kơphế hiăng hnê ăm mâu ngế tung khu xúa inâi kơphế Ƀuôn Ma Thuột cho kơphế ki hiăng uâ pơliê:

“Nôkố khu kố kô pơtối tơbleăng troh lâp lu tơdroăng xúa inâi tơnêi tíu kơphế Ƀuôn Ma Thuột cho ngoh thế ai kơpong tơnêi pêt a Ƀuôn Ma Thuột, ngoh thế mơnhên ăm hlo tơdroăng ki rôe kơphế kloăng ing kơpong tơnêi ki pêt a Ƀuôn Ma Thột, ƀă má péa, tung pơla kơ-ốu  thế pro tơniăn ‘na ki krúa lĕm dêi kơphế klêi kơ-ốu thế ối hlo lĕm dêi kơphế Ƀuôn Ma Thuột ngăn lĕm mơnâ mâ, ôu pro ngeăm iâ. Tơdroăng mê Khu ngăn kơphế kal thế mơ-eăm vâ tơbleăng xuân môi tiah rak ngăn tơnêi tíu ‘na kơphế kơ-óu, uâ pơliê, kơphế râm ôu hlối. Xuân mơ-eăm pro tơdroăng ki tơniăn tăng xiâm rêi, tơniăn ‘na inâi tơnêi tíu tê, la hai teăm chiâng pro ‘na tơdroăng ki vâ tê’’.

Tơnêi tíu Ƀuôn Ma Thuột pêi lo kơphế kloăng châ chêh inâi kring vế tung tơnêi têa ing hơnăm 2005 , Xiâm ki xuá mơjiâng inâi  cho Vi ƀan kong pơlê Dak Lak, Khu xiâm ngăn Khoa hok ƀă Kŏng ngê̆ cho Kơ koan rak ngăn, Khu ngăn kơphế Ƀuôn Ma Thuột cho khu tơkŭm xúa. Hiăng ai 12 tíu pêi cheăng a Ƀuôn Ma Thuột chêh inâi xúa tơnêi tíu mê ƀă tâi tâng tơnêi pêt vâ chê 15 rơpâu ha, tâi tâng plâi gá châ lối 46 rơpâu tâ̆n kơphế kloăng rêm hơnăm, ƀă ai 9 rơpâu rơpŏng kuăn pơlê veăng pêt.

Tơnêi tíu kơphế Ƀuôn Ma Thuột xuân hiăng châ chêh inâi kring vế a 10 to kong têa ƀă tung kơpong, nôkố pơtối thế kring vế kong têa EU ƀă Nhuk. Sap hơnăm 2016, inâi tơnêi tíu Ƀuôn Ma Thuột pơxiâm xúa kơphế ki uâ pơliê. Nôkố rêm hơnăm kơphế kơ-óu xuâ pơliê, kơphế ki tơpoăng pro ôu hlối ai logo kơphế Ƀuôn Ma Thuột bú dâng 80 tâ̆n, lối iâ tâng vâ pơchông bă tơdroăng ki tê mơdró xuân môi tiah inâi ki vâi ô eăng, kơphế dêi kong pơlê.

Pôa Phan Gia Việt, Kăn phŏ pơkuâ  Khu xiâm ngăn ‘na  Khoa hok kŏng ngê̆ kong pơlê Dak Lak, ăm ‘nâi, khế 4/2021, inâi tơnêi tíu Ƀuôn Ma Thuột hiăng châ Khu xiâm ngăn tuăn ngôa rơkê ăm chêh tối inâi po rơdâ kring vế tung tơnêi têa mâu tơmeăm kơphế kơ-óu uâ pơliê, kơphế hiăng uâ pơliê pro ôu hlối ôh tá hơ’lâk kế ki ê.

Nôkố Khu xiâm dế tí tăng ‘nâi plĕng ăm Vi ƀan kong pơlê Dak Lak pơkâ hlá mơ-eá ‘mâi rơnêu chêh pơkâ luât rak ngăn, xúa vâ ăm tơtro ƀă tơdroăng chêh tối ki nếo:

“Luât pơkâ rak ngăn xúa inâi tơnêi tíu kơphế Ƀuôn Ma Thuột dế ‘mâi rơnêu rôh má péa, xuân hiăng vâ klêi há, nôkố dế pơtroh ăm mâu khu tơrŭm ki ai tơdjâk troh, mâu ngế ki tơdjâk troh vâ veăng hnê tối ki lâi hâi teăm tro ki lâi hiăng tro. Tơdroăng rak tơniăn xuá ki rơkê mê xuân cho môi tơdroăng ki pá, xua ôh tá pơklât thế ngoh veăng, la  tâng hiăng veăng mê ngoh thế pêi pro tiô mâu pơkâ dêi Khu ngăn tuăn ngôa rơkê. Pơtih ‘na inâi, tĕm tem... xo ah hmôi tâng vâ kring vế mê ngoh thế chêh inâi. Tâng ôh tá veăng mê xuân ôh tá pơklât thế’’.

Vâ châ xúa inâi tơnêi tíu Ƀuôn Ma Thuột ăm tơmeăm ‘na kơphế, mâu khu mơdró, mâu ngế khŏm thế pêi pro tiô mâu tơdroăng pơkâ. La tung  tơmeăm kơphế tơbleăng tê nôkố, pá vâ châ ‘nâi  ulâi cho kơphế ing Ƀuôn Ma Thuột. Kơphế Buôn Ma Thuột  ai inai vâi ô eăng la hâi châ rak vế pêi pro tơ-ƀrê, hâi mơdêk hên ki pơxúa ăm mơngế ki pêt. Tơ’lêi pro inâi tơnêi tíu pêt kơphế Ƀuôn Ma Thuột ‘’hía lôi’’ tung mâu tíu tơbleăng tê cho tơdroăng ki hlo nhên khât.

VOV Tây Nguyên

Gương tơplôu ƀă tơbleăng