Chiâng môi tiah hmâ, troh a hâi lơ 25 rêm khế, pôa Điểu Toy ối a pơlê Bu Prâng 1, cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức pê klêi dêi klâng chiâk, klêi mê rơtế [ă khu rak ngăn dêi pơlê, mâu lêng kuăn pơlê, ko\ng ăn cheăm Quảng Trực tơru\m [ă mâu kăn [o# đông tơkăng kong Dak Dang lăm séa ngăn troăng tơkăng.

Tơru\m [ă mâu khu râ pơkuâ cheăng kong têa tơku\m po măng t^ng séa ngăn tíu tơkăng kong

Pôa Điểu Toy ăm ‘nâi, tôh kơpho# pơlê Bu Prâng 1 châ mơjiâng pro sap ing apoăng hnăm 2015, ai 9 ngế. Rơtế lăm séa ngăn troăng tơkăng kong, mơgrúa tơneăn hdró tơkăng kong, khu rak ngăn hiăng tơru\m  [ă mâu khu râ pơkuâ cheăng hnê tối ăm kuăn pơlê a kơpong tíu tơkăng kong rak vế pêi pro tiô troăng hơlâ dêi Đảng, luât Tơnêi têa; tối nhên ăm kuăn pơlê hlê mâu pơkâ ki nếo pơkâ; hnê kuăn pơlê pôi tá tơmâng loi khu ‘mêi pơlông djâ kơtâu ngi kong têa ê, pôi lăm lúa kuăn kiâ kong, pôi ta ko kong [ă hía hé.

Tíu tơkăng Việt Nam - Kul tơkâ luâ cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức đi đo châ kring tơniăn

‘’Drêng ai pơkâ a đông tơkăng kong mê ngin kô pêi pro tro tiô hnoăng cheăng séa ngăn tíu tơkăng kong. Má môi, ngin pro mơgrúa troăng tơkăng kong, ‘mâi rơnêu mâu tơneăn tâp hdró tơkăng kong, trâ văng nhâ a troăng tơkăng kong. Má 2, hnê tối ăm kuăn pơlê thế rak vế pêi pro  tro pơkâ dêi tơnêi têa ai pơkâ ‘na tíu tơkăng kong; thế kuăn pơlê ki vâ prôk tơkâ luâ pro hlá mơ-éa chêh inâi, tối tơbleăng ăm đông tơkăng kong ăm phêp… Tối tơchoâm ing tơdroăng pêi pro ta troh nôkô, mê tơdroăng kring vế tơniăn tíu tơkăng kong a {uôn Bu Prâng 1 châ  rak tơniăn, troh nôkố, Việt Nam – Kul ki ai troăng tơkăng kong tơkâ luâ a pơlê kố châ rak tơniăn’’.

Quảng Trực cho cheăm tơkăng kong ki hơngế má môi dêi tơring Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông, ai vâ chê 34 km troăng prôk tơkăng kong achê [ă kong pơlê Mondulkikri, kong têa Kul. 85% kuăn pơlê a kố cho kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo M’nông, Rơđế , Tày, Nùng, Dao, Thái. 

Veăng văng krúa tíu tơkăng kong

Pôa  Đoàn Hồng Quân, Kăn xiâm hnê ngăn Vi ban cheăm  Quảng Trực tối ăm ‘nâi, hdrối nah, cheăm kố hmâ ai hên vâi tong tơmeăm, hdi tơnêi kong, ko kong, kơtâu ngi kong têa ê hmâng vâ, tê mơdró, lăm lúa kuăn kiâ kong hmâng vâ… Malối, hên ngế ai hmâ lăm a kơpong tơkăng kong pro hơpăm pơtân vâ rêh ối, klêi mê xah [ai kâ liăn, tê rôe ma tu\i… pro tơdroăng a kơpong kố ôh tá tơniăn.

Laga sap ing mơjiâng mâu Tôh rak ngăn thôn pơlê, klêi mê tơru\m [ă mâu lêng khu ra pơkuâ cheăng tơku\m tơbleăng mâu tơdroăng cheăng lăm séa ngăn, tăng ru\p, hnê tối mơhnhôk khu râ kuăn pơlê hlê ple\ng hbrâ rơnáu tơdroăng mê, brâ plâ mơdât mâu ngế ki pro xôi tơdroăng mê hiăng kơdroh khât.

Pôa Đoàn Hồng Quân ăm ‘nâi:

‘’Mâu khu rak ngăn châ mơjiâng vâ kring vế troăng tơkăng kong, mâu tơneăn hdró xiâm, mâu tơneăn hdró ki ku\n xuân hlo tơ-brê. A mâu rôh leh Têt mâu lêng đông tơkăng kong veăng kum kuăn pơlê mơdât, rup pơxâu mâu ki pro xôi. Kơnôm tiah mê, tơdroăng a tíu tơkăng kong châ tơniăn, hên hơnăm kố ôh tá ai tơdroăng ki klâi ôh’’.

Đông tơkăng kong Dak Dang ối tung Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng gak tơkăng kong Dak Nông kal rak ngăn troăng tơkăng kong xo\n 13km achê [ă mâu cheăm Dak Ram [ă Sen Mô Nô Rum, tơring Ô Reng, kong pơlê Mondulkiri, kong têa Kul. Akố ai môi to tơneăn tâp hdró, hên tíu tâp tơniăn hdró pơla tíu tơkăng kong dêi péa tơnêi têa Việt Nam [ă Kul.

Trung tă Trần Thanh Tuấn- Đông tơkăng kong Dak Dang, ối tung  khu xiâm pơkuâ ngăn Mô đo#i tơkăng kong Dak Nông ăm ‘nâi: Vâ pêi pro châ tơ-[rê pơkâ kơxo# 01 dêi Ngế pro xiâm pơkuâ ngăn Chin phuh ‘na ‘’Mơhnhôk kuăn pơldê veăng kring vế tíu tơkăng kong tơnêi têa nôkố’’ tíu pêi cheăng hiăng tơru\m [ă Đảng ủy, mâu kăn cheăm Quảng Trực mơjiâng 11 khu rak ngăn a 11 to thôn pơlê tung cheăm, [ă ai 300 ngế kuăn pơlê veăng.

Sap ing pêi cheăng, tơdroăng kring tíu tơkăng kong châ tơniăn, kuăn pơlê rế ‘nâi hbrâ rơnáu   veăng kring tơniăn tíu tơkăng kong tơnêi têa:

‘’ ‘Na tơdroăng rak ngăn  [ă kring vế tíu tơkăng kong tơnêi têa , tơdrêng [ă mâu lêng gak tơkăng kong mê ngin ‘nâi nhên kuăn pơlê xuân cho xiâm ki kal, ngin veăng tí tăng ‘nâi ple\ng mâu tơdroăng ăm Đảng, mâu kăn cheăm vâ ‘mâi mơnhông mơjiâng khu lêng kuăn pơlê veăng kring ngăn, ko\ng an cheăm [ă malối cho tôh rak ngăn thôn pơlê vâ tơru\m [ă mâu khu lêng tơkăng kong veăng kring vế tơniăn a pơlê cheăm, kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Dak Nông [ă Mondulkiri’’.

Tơkéa vâ tối, túa pêi pro khu rak ngăn troăng tơkăng kong, tơneăn hdró tíu tơkăng kong a cheăm Quảng Trực hiăng pro xiâm tíu tơkăng kong tâi tâng kuăn pơlê veăng kring tơniăn, veăng ‘no hnoăng ki kal tung kring vế hnoăng pơkuâ tơnêi têa tíu tơkăng kong tơnêi têa, mơjiâng tíu tơkăng kong hơniâp le\m, tơru\m tơrôa [ă mâu kong têa ki achê; mơdêk tơru\m môi tuăn [ă mâu hdroâng kuăn ngo, môi tuăn tâi tâng kuăn pơlê, kring tơniăn kal kí, pơlê pơla, xut tah hrâ mơnguâ xăm kơtiê [ă mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê mâu kuăn ngo a kơpong tíu tơkăng kong.

            Tuấn Long chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng