Kon Tum: A Gyor hlik git cheăng bleăng, rơgi loăng bro um 

VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ!

Tung pơla pơtối rak vế, mơnhông mơdêk hên khôi túa, vêa vong ki tơviah, phá xêh dêi hdrông kuăn ngo Tây Nguyên ki dế vâ hía lôi. Châ khât ga cho tiah mê, la ai môi tơdroăng ki tơxâng hâk mơnê, a mâu pơlê pơla, cheăm bêng, xun ai mâu ngế vâi krâ-nho\ng o ối pơtối rak vế tơdroăng cheăng tiu túa tơlá dêi kuăn ngo tơná.

Pôa A Gyor, kuăn ngo Rơteăng ối a pơlê Kon Hre#, cheăm Ngọc Réo, tơring Đak Hà, kong pơlê Kon Tum cho môi ngế ki rơkê păng ‘nâng, hâk git vâ khât [ă cheăng sâ, bleăng, pong, rơgi loăng bro mâu túa um tiu jâ pôa hiăng hnê ‘măn sap rôh nah, lối 20 hnăm kố, pôa hiăng kơhnâ pêi cheăng, hriăn ple#ng ‘na pong rơgi bro mâu túa um, lối rơpâu tơmeăm xúa ki le#m tro tiu khôi túa, vêa vong dêi mơngế Rơteăng. Tung hâi hâk suâ rơnó hơngui A$t Mui, pin rơtế lăm pôu ngăn mơngế   Rơteăng, cho pôa A Gyor ki rơkê hnoăng cheăng pong rơgi loăng mơjiâng um, kế tơmeăm.

Troh a cheăm hngế hngó Ngọc Réo, tơring Đak Hà êng hngêi poâ A Gyor, sap ing mâo ngế ki krâ troh mâo vâi hdrêng bô bố xun ‘nâi [ă mơhno ăm troăng mot ke#n hngêi poâ. Laga, drêng trâm A Gyor vâi tơ’lêi ai tuăn hiâm ki kơxiâp. Muâk phớt (ba-rê) truâ a ko, hmân ai hên kơtong, ếo hơtôu ki tơviah, ngăn A Gyor ối nếo tâ tâng vâ pơchông [ă hnăm 45. Xua mê, iâ ngế loi kô cho ngế ki rơkê châ vâi ôu-eăng môi kơpong. Hiăng troh pơla ki châ ngăn A Gyor hâk kơhnâ [ă mâo xiâm loăng, ôh tá kal loăng chêh, ôh tá ai têa mâk, bô [ă mâo plá chông ki hiăng rơkê tơrêm kơ loăng chiâng hinh kho#i, mê ah chiâng pro nhên ngiâ méa, mâ, tơdroăng ki sôk ro dêi mơngế nôu pôu kuăn a ro\ng lăm chêk, mê mâu ngế nếo mơnhên tơdroăng ki rơkê ple#ng dêi ngế ki rơkê kô.

Kơtăn kố lối 20 hnăm, tơdroăng ki hâk vâ [ă châ tơdroăng ki mơhnhôk dêi poâ [ă pâ, A Gyor troh [ă ngế ki rơkê pong rơgi khôi hmâ dêi tơná. Vâ ôh tá tơdjâk troh tơdroăng ki pêi chêk deăng, A Gyor mơdoh iâ dêi chơ phut pong rơgi pro um tung pơla pơtê hâi dế, drêng ai eăng-bâ dêi mâ khế drâ a kuât dêi pơlê. Kơnôm ai ko\ng ki rơkê ple#ng [ă tuăn ‘nâi tơmâng rơkong hnê tối dêi mâu ngế ki krâ tung pơlê, um A Gyor pro rế hía rế le#m [ă ‘’mơtiah mâu um pro tung ngoâ dêi mâu krâ pơlê tơmiât troh’’. A Gyor ‘mu\n tối: Á bro um [ă loăng sap ing á dế ối ku\n nah. Á lối kơ git tơdroăng cheăng kố mê khoh hiât mâu tơdroăng cheăng ki ê. Á kho\m mơ-eăm bro um môi tiah um ki le#m dêi pâ pôa á hiăng hmâ bro nah, á sôk ro ‘nâng. Plâ rơxông á pêi to hnoăng cheăng ki bleăng, xâ, pong, rơgi loăng. Á xuân púi vâ vâi o, vâi muăn tung pơlê hâk vâ, git ‘nâng  tơdroăng cheăng pong, rơgi loăng bro um môi tiah á, vâ pôi tá piu tơdroăng cheăng ki le#m tro dêi poâ pôa, jâ nôa pin hiăng hnê djâ, ‘măn ăm sap ing rôh vâi krâ nah.

Tơdroăng ki sôk ro troh [ă A Gyor dreng mâu um ki pong rpgi ki ngoh peo châ kuăn pơlê tung pơlê xúa tung mâu hâi mơd^ng dêi hdrông kuăn ngo. Ôh ti xê to ti mê, tơdroăng ki rơkê ple#ng mê châ ôu-eăng troh hngế hngo, kuăn pơlê mâu pơlê tung kơpong xun troh kơnôm thế drêng kal vâ aum loăng pong rpgi ki le#m vâ rơnuâ Kuât, lơ xcúa tung mơd^ng văng tơnâp kiâ. Lối 20 hnăm hiăng hluâ, A Gyor ôh tá chôu nhên hiăng pong rơgi châ to lâi to um loăng. Tiu A Gyor tối, vâ pong rơgi môi to loăng chiâng um mơngế ki le#m, ki hdrối tâ cho rah xo loăng ki le#m. Mê cho mâu xiâm loăng plâi mit ki hiăng lối hrie#u hnăm chiâng tung kong, cho loăng dẻ kong, loăng hman [ă loăng ki rơnuăn le#m ôh tá tro prêa, oh tá chong. Tối troh loăng ki vâ pong rơgi, A Gyor [ă to lâi ngế óu hiăng athế tâk ngo, chu inúa ngo, tơkâ hluâ têa pró têa kroăng tá prôk tá vêh tâi lối môi hâi ki ‘nâ ôh tá ai loăng ki lâi ki tuăn hiâm vâ, xua kong nốkô rế hơngế: Nốkố vâ châ ai loăng ki vâ pong, rơgi bro um ga pá ó khât. Kong nôkố hiăng hơngế xua kuăn mơngế pin ko ‘nhê lối ó. Á khéa ‘nâng tơdroăng mê.

O Kon Tum, A Gyor cho ngế ki rơkê pong rơgi loăng pêi lo liăn xiâm sap ing nghe# thua#t ki pong rơgi tiu khôi hmâ. Lăm hên ta tá mâu tíu ki tê mâu kế tơmeăm chôu vế ki châ vâi ôu-eăng a pơlê kong kơdrâm Kon Tum, tơ’lêi hlo kế tơmeăm ki pong rơgi dêi mâu ngế Rpteăng kố. Hlá pong rơgi loăng vâ tê ăm mâu ngế ki vâ [ă khôi túa dêi hdrông mơngế, Ayor ối pro hên kế tơmeăm vâ tơmối hngế a chê chiâng vâ djâ tơvế tơ’lêi hlâu. Mâu kuâ, Kuât, karíu [ă hen kế ki ê sap ing ko\ng dêi A Gyor pro le#m khât [ă ôh tá bô bối dêi rơpó.

Mơnhên xo ki rơkê ple#ng [ă tuăn hiâm hâk vâ ôh tá chói hlo kô, a chê kố khu ngăn ‘na mơhno mơjiâng túa le#m tro, tơ’noăng ivá [ă ơm hyô kong pơlê Kon Tum hiăng diâp pri ối má môi ăm péa to um: ‘’pôu kuăn a chêk’’ [ă ‘’Lăm trâ nhâ a chêk’’ dêi ngế ki rơkê ple#ng A Gyor. Ngế ki rơkê ple#ng dêi pơlê-Agyor nốkố hiăng ki kơnía git mâu tơdroăng ki hnê tối dêi ngế ki rơkê ple#ng pong rơgi loăng. Poâ Phạm Thế Nhân, kăn pho\ pơkuâ {urô mơhno mơjiâng túa le#m tro tơ’noăng ivá [ă ơm hyô tơring Đak Hà, ăm ‘nâi:Ngin nhuo#m khât ngế ki rơkê ple#ng kố xua ngế ki rơkê ple#ng kố pong rơgi pro um hdrông kuăn ngo. Ngin dế ối tí tăng ‘nâi ple#ng [ă tơring ai troăng rơhlâ mơhnhôk ngế ki rơkê ple#ng kố va apơtối châ mâu kế tơmeăm ki pong rơgi sap ing ngế ki rơkê ple#ng kô mơjiâng pro. Tung tơdroăng mê, ngin hêng vâ ai môi troăng pơkâ vâ ngế ki rơkê ple#ng kố pơtối hnê tối răk vế tơdroăng ki pong rơgi loăng kố ăm rơxông xo ah hmôi.

{ă tơdroăng hêng vâ rế hía rế hên ngế ‘nâi kôm ai tơ’nôm ngế ki ‘nâi [ă vâ kế tơmeăm mơhno mơjiâng túa le#m tro dêi mâu ngế Rơteăng, A Gyor hbrâ rơnáu vâ hnê tối ăm mâu ngế ki lâi ki vâ hriâm. Nốkố, rơtế [ă mâu droh rơtăm tung pơlê, péa ngế kuăn kơnốu dêi A Gyor A Đỏ [ă A Đen nếo hriâm lâm 6 [ă lâm 7 hiăng chiâng vâ veăng kum dêi pâ tung mâu tơdroăng ki pong rơgi. Ngế ki rơkê ple#ng A Gyor nốkố oh tá khéa kho xếo tiu tơdroăng ki tơdroăng ki hâk vâ dêi tơná.

Katarina Nga tơplôu