Ô vâi krâ-nho\ng o [ă pú hmâ! 3 hnăm achê pơla kố, tâng vâ riên ngăn rêm hnăm kong pơlê Kon Tum ai kơxo# lie#n mơ’no lối 100 rơtal vâ  mơhá ăm vâi krâ-nho\ng o ki rak vế ngăn kong, xua khâu kăn pơkuâ 11 khu hngêi kơmăi on tơhrik a kong pơlê kố mơ’no to\ng kum. Kơnôm ing kơxo# lie#n ki rak vế [ă pơtối mơjiâng kong dêi kong pơlê, mê kơxo# lie#n ki kố hiăng ăm 19 khu, tung mê, lối 5 rơpâu rơpo\ng kue#n pơlê [ă 23 thôn pơlê. Hiăng pêi pro ki kơhnâ khât, châ pơxúa păng ‘nâng ing tơdroăng pơkâ pro tiêu túa mơhá kue#n pơlê châ kâ lie#n, ing mê, khoh chiâng pêi lo lie#n ngân. Kue#n pơlê, khu pơkuâ ngăn pơrá châ kâ lie#n, ing mê, khoh châ tơnie#n tung hnoăng rak ngăn kong.

Cho tíu ki hdrối nah hmâ ai hên khu ngế lăm kếu loăng, ko kong má môi, klêi kơ’nâi 3 rơpâu 200 ha kong ilâng a cheăm Đak Tơ Kan, tơring Tu Mrong hiăng châ pơcháu ăm 5 pơlê dêi hdrông kue#n ngo Rơteăng pơkuâ ngăn, rak vế, ing mê, preăng ai khu ngế ki kếu ‘nhê loăng. A pơlê Đak Prông vâ rak vế 700 ha kong ki hiăng châ pơcháu, 110 rơpo\ng mơjiâng pro 5 khu pơkuâ ngăn, đi đo lăm kak ngăn tung kong, mơjiâng pro tíu ki mơdât khu ki lăm tung kong. Ngoh A Tuấn, môi ngế kue#n pơlê, tối ăm ‘nâi: Hdrối nah vâi krâ-nho\ng o tung thôn pơlê kố tá hâi mơjiâng pro tíu ki kak ngăn, ai hên ngế lăm tung kong kếu ‘nhê loăng, tung môi hnăm xun châ chât xôh. Drêng hiăng klêi pro tíu ki kak ngăn kố hiăng châ 2 hnăm, bố hlo ai môi xôh khu ki kếu loăng. {ă tơdroăng ki rak vế kong, ôh tá xê môi rơpo\ng, mê tâi tâng thôn athế pêi. Thôn axoăng ai 5 khu, kak ngăn plâ hâi plâ măng, klêi mê, pơcháu hnoăng kak ngăn ăm vâi ki ê nếu, ôh tá tối [ă mâu rơpo\ng ki ai mơngế ki châi tamo lơ mâu hiăng krâ.

Tơdroăng ki mơ’no lie#n ăm kue#n pơlê ki rak ngăn kong xun hiăng kum kong pơlê Kon Tum re#ng pêi pro klêi hnoăng cheăng ki pơcháu tơnêi, pơcháu kong. Troh nốkố, ai lối 600 rơpâu herta kong [ă tơnêi pêt kong dêi kong pơlê hiăng ai khu ngế ki pơkuâ ngăn. Tơnêi ki pơcháu ăm kue#n pơlê rak ngăn ai lối 5 rơpâu rơpo\ng [ă 23 pơlê ai vâ chê 130 rơpâu herta. {ă mâu rơpo\ng ki kak ngăn kong, hnăm 2013, rêm rơpo\ng châ xo xap ing 3 rơtuh 500 rơpâu lie#n troh 10 rơtuh 500 rơpâu lie#n vâ mơhá ăm khu ngế ki pơkuâ rak ngăn kong. Kơnôm châ mơnhông tơdroăng rêh kâ ối ing rak ngăn kong, kue#n pơlê hiăng kơhnâ khât tâ [ă hnoăng cheăng kak ngăn kong. Pôa An Văn Sáu, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm Đak Tơ Kan, tơring Tu Mrông, tối ăm ‘nâi:Vâi krâ-nho\ng o hiăng tí tăng hlê ple#ng xêh mâu tơdroăng ki nếu, châ ‘nâi nhên tơdroăng pơkuâ ngăn kong cho ai pơxúa khât ăm hnoăng cheăng dêi tơná. Ki nhên ga, kue#n pơlê châ xúa lie#n dêi tơnêi têa cho vâ kum ăm tơdroăng ki rak vế ngăn kong. Ki má péa nếu, châ xúa mâu tơmeăm ing kong [ă a tơnêi kong vâ mơnhông pêt loăng ‘mố [ă mâu hdrê loăng ki iâ hâi. Klêi mâu tơdroăng cheăng ki kố, kue#n pơlê pêi lo lie#n ngân rế hía rế hên, kue#n pơlê ai hên túa ki kak ngăn kong, mơtiah pro mâu tíu kâk ngăn dro troăng prôk ki mot tung kong, vâ mơdât khu ngế ki lăm kếu loăng ko kong. Rêm thôn pơrá mơjiâng mâu khu ki tí tăng rak vế ngăn kong.

Kơxo# lie#n ki pêi lo ing tơdroăng kak ngăn kong dế kum mâu ngế ki pơkuâ kong a Kon Tum, malối mâu Ko\ng ti ngăn ‘na pêt loăng dêi tơnêi têa kum lêi tah lôi tơdroăng ki pá puêt ‘na lie#n ngân ki vâ mơhá khu ngế ki pơkuâ ngăn, rak vế kong [ă pơtối pêt mơjiâng kong. Tiêu mâu Ko\ng ti ngăn ‘na pêt kong a kố tối, drêng tá hâi teăm ai tơdroăng pơkâ mơ’no lie#n kum ăm mâu khu ngế ki kak ngăn kong, mê kơxo# lie#n rêm hnăm ki kum ăm khu mơdró tung hnoăng cheăng pơkuâ ngăn, rak vế kong bố ai 15 rơpâu lie#n 1 herta. Dế nốkố, kơxo# lie#n ki kố ai lối 200 rơpâu lie#n, ai tíu ki ‘nâ châ hluâ 300 rơpâu lie#n.

Châ xo ing kơxo# lie#n ki to\ng kum dêi tơnêi têa ai 6 rơtal tung 1 hnăm vâ pêt mơjiâng kong, Ko\ng ti pêi cheăng tiêu rơnó, ối tung Khu pơkuâ ngăn pêt kong Đak Tô hiăng rơkê khât tung mơjiâng túa rak ngăn kong, ai 14 rơpâu ha tung tâi tâng 16 rơpâu herta kong. Poâ Vũ Văn Cương, Kăn pho\ pơkuâ ngăn Ko\ng ti, tối ăm ‘nâi: Ki má môi kơxo# lie#n ki mơhá ăm kue#n pơlê rak ngăn kong ai 200 rơpâu lie#n 1 herta. Tâi tâng kơxo# lie#n ki ngin mơhá ăm kue#n pơlê 1 hnăm dâng 12 rơtal 600 rơtuh lie#n. Ki má péa, tâng vâ riên ngăn rêm hnăm ngin kum troh 120 rơpâu xiâm loăng ‘mố. Ki rơhêng vâ tối, hnăm 2014 ngin hiăng pơkâ tơdroăng ki pêt mơjiâng kong. Tiêu pơkâ dêi Ko\ng ti athế mơhnhôk kue#n pơlê veăng pêt mơjiâng kong vâ tơná kue#n pơlê châ hlâu tung hnoăng răk ngăn kong. Ngin axoăng ăm tơná kue#n pơlê mâu hnoăng cheăng ki pêt mơjiâng kong, mơhá 9 rơtuh lie#n pêt lối 1 herta. Tiêu tơdroăng ki tơru\m cheăng [ă kue#n pơlê tiah kố, ngin loi tơngah kue#n pơlê rơtế kum [ă ngin kak ngăn krá tơnie#n kong ki chiâng xêh, xun mơtiah kôm kơhnâ tung pêt mơjiâng kong.

Dế nôkố hiăng 19 khu pơkuâ cheăng, 5 rơpâu rơpo\ng [ă 23 pơlê a kong pơlê Kon Tum châ kum hnoăng lie#n ki kak ngăn kong, [ă kong pơlê dế pơtối mơhnhôk mâu khu râ, kơvâ cheăng, kum ăm kue#n pơlê châ pêi lo rơthăm lie#n ing tơdroăng pêt mơjiâng kong. Tơdroăng pơkâ thế pro kố dế choâ lâng pơhlêh kơhnâ khât ăm tơdroăng cheăng pơkuâ ngăn dêi khu kăn pơkuâ xun mơtiah hnoăng cheăng ki rak ngan, kak vế kong.

Nhat Lisa tơplôu