Klêi Luât rak ngăn kong châ Kuo#k ho#i hneăng má 14, rôh hôp má 4 tơbleăng a hâi lơ 15/11/2017 [ă xêt khât chiâng pêi pro sap ing hâi lơ 01/01/2019, kong pơlê Kon Tum hiăng hbrâ mơjiâng pơkâ tơbleăng pêi. Vâ luât rak ngăn kong châ xúa pêi pro tung rêh ối, khu ngăn loăng kong dêi kong pơlê Kon Tum [ă hên tơdroăng pêi pro hiăng mơdêk tơdroăng hnê tối tơbleăng trâu rơdâ, teăm tơbleăng troh mâu kăn hnê ngăn Đảng, khu râ kăn rêm râ tung kong pơlê, khu mơdró [ă mâu kuăn pơlê tung kong pơlê. Pôa Trần Văn Độ, Ngế pơkuâ rak ngăn kong tơring Kon Rẫy, tơring ai 58.000 ha kong, ăm ‘nâi:

‘’Kơ’nâi luât rak ngăn kong hiăng xêt khât chiâng pêi pro ngin hiăng hnê mơhno ăm tâi tâng mâu khu cheăng hnê rak ngăn kong tơku\m po, tơbleăng tối Luât rak ngăn kong hơnăm 2017. {ă 4 pơkâ, 7 tơdroăng chêh ai tơdjâk troh pêi pro tiô luât rak ngăn kong ăm rêm ngế ‘nâi [ă tơku\m hnê rak ngăn‘’.

Troh nôkố, mơhé nếo tơbleăng pêi pro tiô luât rak ngăn kong hơnăm 2017 hiăng vâ chê 10 khế, la ăm hlo a kong pơlê Kon Tum mâu tơdroăng pơkâ dêi Luât hiăng xúa rak vế pêi pro tung rêh ối, veăng kum tơdroăng rak ngăn kong châ tơ-[rê. Tơdrêng amê, pơtối rak vế pêi pro mâu tơdroăng ki ai hlâu tơ’lêi ‘na kong tiô troăng hơlâ cho kơvâ cheăng kâ, kih thuât [ă tơkâ luâ tơdroăng pá tơvâ tơvân hdrối nah. Pôa Đào Xuân Thủy, Ngế pơkuâ Khu rak ngăn kong Tơnêi têa dêi Chư }ư\ Mrang Mrai, ăm ‘nâi ki tơmâng khât troh hnoăng cheăng, cho hnoăng cheăng pêi dêi ngế xiâm pơkuâ ngăn kong. Kố cho môi tung 6 tíu ki nếo ki kal  dêi luât rak ngăn kong hơnăm 2017:

‘’Ngin ‘nâi nhên hnoăng cheăng pêi xuân môi tiah tơdroăng cheăng dêi ngế pơkuâ ngăn kong cho ahdrối. Nôkố, tung Luât rak ngăn ki pơkâ a hơnăm 2017 hiăng tối nhên hnoăng cheăng dêi ngế xiâm pơkuâ ngăn kong drêng pêi pro tơdroăng cheăng rak ngăn kong [ă tâng lôi hía kong tơmeăm khoăng ‘na kong. Ngin ‘nâi nhên hnoăng cheăng pêi ki hdrối xuân cho dêi ngế pơkuâ ngăn kong ki xiâm. Klêi mê troh hnoăng cheăng tơru\m dêi rêm khu râ, kơvâ cheăng ki tơdjâk troh’’.

‘Nâi nhên loăng kong cho môi kơvâ cheăng kâ, rêh ối ki xiâm, cho tâi tâng mâu tơdroăng pêi pro rơtế [ă pêt kong xo loăng pro tơmeăm khoăng vâ tê mơdró [ă tơdroăng mơhá liăn rak ngăn kong, kong pơlê Kon Tum dế mơdêk hnê mơhnhôk pêt, rak ngăn kong. Troh nôkố kong pơlê hiăng ăm 10 khu mơdró mung vâ chê 7.600 ha kong vâ pêt loăng pro pơkeăng pa kơdâm loăng kong. Bú tung 5 khế apoăng hơnăm 2019, kong pơlê Kon Tum hiăng pơcháu pêt lối 201 rơpâu ha kong ăm 10 khu  tơru\m cheăng, 335 ngế tung khu kuăn pơlê, 233 khu rơpo\ng [ă 2.206 rơpo\ng rak ngăn kong.

Pôa A Thai, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Đăk Long, tơring Đăk Glei ăm ‘nâi, sap ing 652 ha kong xua cheăm rak ngăn châ pơcháu ăm 8 khu kuăn pơlê ki pro xiâm rak ngăn [ă kơnôm ing ai pơkâ luât mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong mê kong hiăng châ rak ngăn krâu khât tâ:

‘’Kuăn pơlê veăng rak ngăn kong hlo tơ-[rê. Kuăn pơlê hâk phiu kơ tuăn. Xuân hlối um kuăn pơlê châ xo tơ’mot tơ’nôm liăn’’.

Pak^ng tơdroăng ki tơ’lêi hlâu, kơ’nâi 10 khế kong pơlê Kon Tum tơbleăng pêi pro tiô Luât rak ngăn kong ki pơkâ a hơnăm 2017, ki khât gá ăm hlo ai mâu kăn [o# tơring cheăm xuân hâi hlê ple\ng tơdroăng ki nếo chiâng pro hlê ki tơ-ê, pêi pro tơdroăng rak ngăn hâi tơtro [ă pơkâ dêi Luât. Tơdroăng tơpui tơno [ă pôa Nguyễn Văn Nam, Kăn pho\ hnê mơhno rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum kơ’nâi kố ai tối ‘na tơdroăng mê:

Ahdrối pâ mơnê pôa Nguyễn Văn Nam, Ngế pho\ ngăn kơ koan xiâm pơkuâ rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng mơdoh chôu phut ăm roh tơpui tơno kố! Pôa hôm chiâng ăm ‘nâi mâu tơdroăng ki nếo ki kal dêi luât rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong châ Kuo#k ho#i hneăng má 14, hneăng hôp má 4 tơbleăng ăm pêi pro hâi lơ 15/11/2017?

Pôa Nguyễn Văn Nam: Luât rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong xêt khât sap hâi lơ 01/01/2019, ngin hlo ai mâu tơdroăng ki nếo. Má môi, Luât gra ngăn [a\ mơnhông pêt kong hiăng po rơdâ hơ’leh tiô troăng mâu tơdroăng pêi tung rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ing pơkuâ rak ngăn, mơnhông pêt, xúa [a\ bro loăng tê mơdró loăng kong mơhno nhên kong cho môi kơvâ cheăng kâ kih thuât ki phá tơ-ê, mê cho tâi tâng mâu tơdroăng pêi cheăng hlối tê tơmeăm [a\ tê mơdró ai tơdjâk ing kong. Kố cho môi tơdroăng ki nếo kal má môi ai tơdjâk troh tâi tâng tơdroăng xiâm xuân môi tiah tơdroăng dêi Luât kong.

Má péa, Luât kong ai tơdroăng ki nếo tối ‘na kong. Nôkố tối ‘na kong tiô 3 tơdroăng mê cho [a\ng rơdâ, ki xo\n dêi loăng [a\ ki xâp rơngiâp dêi kong. Tơdroăng tối ‘na kong môi tiah kố cho môi xiâm kối vâ mơnhên tơdroăng kong xuân môi tiah mơnhên ki lâi hiăng chiâng kong. Gá tơtro [a\ tơnêi tơníu kong kế, rêh ối pơlê pơla dêi Việt Nam tối phá xêh, tơtro [a\ luât lâp plâi tơnêi tối tơdjuôm.

Má pái, hiăng ai luât pơkuâ kong. Tiah mê Luât hơnăm 2013 pơkâ ai 3 khu pơkuâ, mê cho pơkuâ tâi tâng kuăn pơlê xua Tơnêi têa teăng mâ pơkuâ [a\ ối tung pơkuâ dêi khu pú hên, rơpo\ng, khu ngế krê, pơlê pơla mơ’no liăn vâ pêt kong mê vâi pơkuâ.

Má pu\n, mê cho Luât hiăng tơbleăng môi chương pơkâ ‘na uâ, pong rơgi [a\ tê mơdró loăng kong. Kố cho môi tung mâu tơdroăng ki hơ’leh kân dêi kơvâ kong, tung mê tơbleăng ăm Chin phuh veăng tung pơkâ vâ xêh [a\ châu Âu. Pơtối mê nếo, cho khu pơkuâ dêi kơvâ kong mê xuân hiăng châ pơkâ ‘na troăng pêi mâu kơ koan khu pú hên tơbleăng pơkuâ Tơnêi têa kơvâ kong. Tung mê, ai pơkâ ‘na khu rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong.

Ki má mơ’nui cho hơ’leh nếo troăng hơlâ ‘na rak ngăn kong. Ôh tá pơkâ ‘na pơcháu kong ai xo hnoăng liăn xúa kong nếo mê teăng amê [a\ troăng pơcháu kong [a\ ăm mung kong.

Luât kong hơnăm 2017 pơkâ môi tiah lâi ‘na hnoăng pơkuâ Tơnêi têa tung kơvâ kong dêi Vi [an mâu râ?

Pôa Nguyễn Văn Nam: Tơdroăng kố châ pơkâ a Troăng 102 dêi Luât kong ‘na hnoăng ki nhên pơkâ [a\ Vi [an mâu râ kong pơlê, Vi [an râ tơring [a\ khu kăn pơkuâ râ cheăm. Akố á tối môi tơdroăng mê cho tiô râ ai hnoăng cheăng tơxâng [a\ hnoăng dêi vâi a khoăn 4 dêi troăng 102 mê ai pơkâ tơdjuôm môi troăng mê cho tâng tung tơring cheăm ki lâi lôi ai chếo kong, ko ‘nhê kong lơ hía kong xua pro xôi tung pơkuâ rak ngăn kong ối tung tơring cheăm ki lâi mê khu kăn pơkuâ râ pá kơdâm thế pôu râng, ki nhên cho Kăn hnê ngăn Vi [an kuăn pơlê thế pôu râng hnoăng a ngiâ luât [a\ pôu râng hnoăng [a\ Kăn hnê ngăn Vi [an kuăn pơlê râ kơpêng.

A troăng 103 luât kong tối nhên: Khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong cho khu pú hên ai hnoăng pơkuâ, rak ngăn kong, tơniăn pêi tiô luât ‘na kong kế; cho khu cheăng ‘na hbrâ mơdât on chếo kong [a\ tơpâ on chếo kong. Tiah mê hnoăng cheăng ki nhên dêi khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong châ pơkâ môi tiah lâi?

Pôa Nguyễn Văn Nam: Nôkố a troăng 2, chương 2 dêi Pơkâ khế 01/2019 dêi Chin phuh pơkâ ‘na rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong [a\ khu pơkuâ rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong ai pơkâ nôkố rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong ai 3 râ: mơngế rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong râ xiâm tơnêi, râ kong pơlê, râ tơring. Khu ngế rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong ai hnoăng kal tung tơbleăng ăm mâu râ kơpêng pêi pro mâu tơdroăng ki ai tơdjâk troh kơvâ rak ngăn kong. Tung mê, ai tơbleăng [a\ hnê mơhno tơku\m po pêi pro mâu tơdroăng xiâm hiăng tơbleăng. Ki nhên akố, tiô rêm râ laga châ tơ-[rê tơdjuôm akố cho pơrá thế tơbleăng mơjiâng pơkâ rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong, troăng hbrâ mơdât xôi luât ‘na kong, hbrâ tơpá chếo kong, klêi mê veăng rak ngăn mâu kơpong kong ki xúa pro tơmeăm, tât khía. Tơru\m [a\ mâu kơ koan ki tơdjâk rak ngăn kong ối tung hnoăng pơkuâ tâi tâng kuăn pơlê laga tá hâi châ pơcháu, tá hâi ăm mung mê cho kong kố tá hâi ai ngế pơkuâ. Khu pêi ‘na hbrâ mơdât on chếo kong [a\ séa ngăn tơdroăng on chếo kong rêm hơnăm. Tơku\m tơplâ mơdât, hbrâ mơdât séa ngăn, pơkuâ pơxâu mâu ngế pro xôi tung kơvâ kong, kơvâ pơto, tê mơdró kơtôa loăng kong [a\ pêi pro tơdroăng ki ê ki kơ koan Tơnêi têa ai hnoăng pơcháu’’.

Ai môi tơdroăng ki ai khât dế kố mê cho tâng tối troh kếo, uâ loăng ôh tá tro luât, troh ko ‘nhê kong mê vâi tơmiât [a\ pơcháu hnoăng cheăng ăm khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong? Tiô pôa ple\ng kố hôm tro há [a\ ple\ng tiô pơkâ dêi Luât rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hơnăm 2017 mê khu rak ngăn kong ai hnoăng troh dâng lâi tung tơdroăng kố?

Pôa Nguyễn Văn Nam: Krê tung tơdroăng kố thế tối tung pơla kố nah dêi Đảng, Tơnêi têa tơmâng [a\ ai hên luât pơkâ ki nhên [a\ nôkố mơnhên rak ngăn kong cho hnoăng dêi tâi tâng kuăn pơlê, mê cho tâi tâng pơlê pơla. Laga ai khu ngế pêi tơdrêng, ai hên ngế pêi hnoăng cheăng dêi tơná. {a\ mâu khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong hnoăng ki xiâm cho tơbleăng, kơ’nâi mê vâ tơku\m pêi pro ‘na pơkuâ Tơnêi têa cho ki xiâm. Hnoăng dêi ngế rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong tung veăng rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong mê hlo nhên xua pin cho khu pơkuâ. Laga tung mâu roh tơdroăng achê kố hlo rêm roh ai tơdroăng ko ‘nhê kong, kếo kong ôh tá tro luât, mê tâi tâng khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong cho khu ki tro tơpôu hnoăng apoăng. Laga tiô Luât kong pơcháu ăm kơbố [a\ kong hiăng ngế pơkuâ mê tơdroăng tơku\m, pơkuâ rak ngăn a kơpong kong mê cho xua ngế pơkuâ kong. Tiah mê, tung la ngiâ á pói tơngah hlê ple\ng kố chôa ‘lâng nhên [a\ khu rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong kô tơku\m pêi hnoăng dêi tơná tiô Luât.

Nôkố a tâi tâng [a\ng kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng châ pơcháu ăm mâu khu pơkuâ kong cho khu pú hên, khu ngế krê pơkuâ rak ngăn. Tung Luât rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hơnăm 2017 mê hnoăng tơdjuôm dêi Ngế pơkuâ kong châ pơkâ môi tiah lâi, ô pôa?

Pôa Nguyễn Văn Nam: ‘Na hnoăng tơdjuôm á pâ tối iâ tê. ‘Na hnoăng mê ngế pơkuâ kong ai 9 hnoăng hiăng châ pơkâ tung Luât kong. Akố á bu tối ‘na hnoăng cheăng. Tung 7 hnoăng laga ai môi hnoăng ki kal, má môi ga châ tiô hnoăng, mê cho hnoăng pơkuâ, rak ngăn, mơnhông pêt, xúa kong krá tơniăn vâ pơkuâ rak ngăn xuân môi tiah pơkuâ tê mơdró cho thế mơjiâng pơkâ pơkuâ kong krá tơniăn [a\ pak^ng mê thế pêi pro tơdroăng pơkuâ rak ngăn tiô pơkâ dêi Luât kong [a\ mâu pơkâ ki ê dêi luât ki tơdjâk. Pak^ng mê ai mâu hnoăng ki ê mê cho veăng séa ngăn tơdroăng klêi mê rak vế sinh hok [a\ loăng pơlái kong kế klêi mê hbrâ mơdât on chếo kong, hbrâ mơdât ôa hdrong; pêi tiô tơdroăng pơkuâ, séa ngăn, pơxâu phâk mâu ngế ki pro xôi dêi kơ koan pơkuâ Tơnêi têa ai hnoăng; pêi pro mâu hnoăng xiâm ki ê tiô pơkâ dêi Luât.

            Mơnê kơ pôa!

            Khoa Điềm chêh

Gương, A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng