VOV4.Sêdang - Vâ chê 547 rơpâu ha kong ki chiâng xêh a kơpong Tây Nguyên, Kontum ối kơ’nâi Lâm Đồng ‘na [ăng tơnêi kong [ă tơdroăng ki pro xâp hơngiâp ăm kong. Klêi kơ’nâi pôa Nguyễn Xuân Phúc, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh ai hnê mơhno kho\m mơ-eăm kl^ng péa kong, ôh tá ăm mơngế mot tung kong ki chiâng xêh, mê kong pơlê Kontum hiăng re\ng tối tơbleăng pêi pro hnê mơhno dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa [ă ai hên troăng hơlâ pơkâ kơtăng. Khoa Điềm, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

          Lối môi khế kố nah, chât rơpo\ng kăn [o#, mâu ngế cheăng tung khu gâk ngăn kong tât khía [a\ khu gâk ngăn kong a kong pơlê Kon Tum tro pơxâu phâk sap ing pơxâu phâk ki kuăn, troh pơxâu phâk ki kân, [a\ pơkâ thế lo pơtê cheăng. Tung kơxo# kố thế tối troh pôa Nguyễn Thanh Thủy, kăn pơkuâ ‘na gâk ngăn kong Đắc Ba, ối tung Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó gâk ngăn, pêt kong Đak Glei thế lo pơtê cheăng xua ôh tá kơtăng tung pơkuâ, lôi kuăn pơlê châ mot tung kong kếo loăng; lơ mâu kăn [o#, mâu ngế pơkuâ gâk ngăn kong tât khía Kon Braih tro pơxâu phâk tơ-ê dêi pó, xua lôi kuăn pơlê tong kếo lối 4 hectar kong vâ pro chiâk deăng. Tiah mê, tơdroăng ki apoăng ki khu kăn pơkuâ kong pơlê pơkâ mơ’no, kô tơleăng kơtăng mâu khu pêi cheăng, mâu khu ki môi ngế xêh pơkuâ gâk ngăn kong, laga lôi ăm hía kong, hiăng châ pêi pro kơtăng tơdroăng kố. Pôa Nguyễn Hữu Hải, Kăn pho\ pơkuâ Vi [an kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi: Kăn pơkuâ kong ki lâi ăm hía kong, tâng tơdroăng mê tro pơxa\m tối, tơdroăng ki apoăng thế ăm ngế ki pơkuâ kong mê pơtê cheăng. Ôh tá séa ngăn tiô tơdroăng pơkâ ki ê. Tâng ôh tá săm phoăng, săm tối, mê hơ’lêh lăm pêi cheăng ki ê, ôh tá ăm pêi cheăng amê xếo.

            Rơtế [a\ tơdroăng pro kơtăng, thăm pôu râng hnoăng cheăng [a\ choâ ‘lâng pro mâu ngế ki gâk ngăn kong pêi cheăng tơdrăng le\m, kong pơlê Kon Tum xuân po rơdâ pêi pro hên túa tơdâng tơ’mô vâ gâk ngăn, mơdât tơdroăng ko ‘nhê kong [a\ tơtrâ mơngế ki pêi hnoăng cheăng. A mâu tíu ki ôh tá tơniăn, môi tiah kơpong tiêuh khu 474 cheăm Măng Cành; tiêuh khu 502 cheăm Hiếu, tơring Kon Plông lơ cheăm ki tơkăng pơla tơring Ia HDrai [a\ Ia Grai dêi kong pơlê Gia Lai [a\ hía hé, khu kăn pơkuâ [a\ kơvâ cheăng tơring hiăng mơjiâng mâu tíu ki gâk ngăn, tíu ki pêi cheăng vâ thăm séa ngăn, pơkuâ, pơtrui rup mâu ngế ki kếo tong loăng, pơto loăng ôh tá tro luât.

Tât êng mơngế vê rơxế a Tíu gak ngăn dêi hên khu a troăng tung tơring Ia Hdrai

            Châ pơcháu pơkuâ lối 59 rơpâu hectar kong ki ai xêh, tơring ki achê kong pơlê Gia Lai [a\ chât km troăng têa chiâng ing mâu hngêi kơmăi on tơhrik, tơ’lêi ăm khu mơngế tong kếo loăng, pơto loăng, pôa Lương Viết Tú, kăn pơkuâ gâk ngăn kong tơring Ia HDrai tối ăm ‘nâi, xut tah tíu ôh tá tơniăn má môi tung tơdroăng pơkuâ gâk ngăn kong nôkố dêi tơring: Khu pơkuâ gâk ngăn kong hiăng tơbleăng ăm Vi [an tơring mơjiâng mâu tíu gâk ngăn, tíu pêi cheăng. Má môi cho séa ngăn, pơkuâ mâu rơxế ki mot lo tung kong. Séa ngăn, pơtrui a long têa hngêi kơmăi on tơhrik Sê San 4 xuân môi tiah séa ngăn drô troăng prôk sap ing hngêi kơmăi on tơhrik Sê San 4 troh Sê San 3A. Pák^ng tơdroăng séa ngăn xuân hiăng châ mơjiâng khu lăm pơtrui tăng rup, khu pêi cheăng ai tá khu Ko\ng an, mô đo#i râ tơring, mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong, khu gâk ngăn kong, khu pơkuâ  kong tơku\m lăm séa ngăn, pơtrui rup mơngế ki tong kếo loăng a tơring tíu tơkăng.

            Rơtế [a\ tơdroăng po rơdâ pêi pro hên túa gâk ngăn kong, mâu kơvâ cheăng dêi kong pơlê Kon Tum xuân dế mơ-eăm mơdât sap ing kếo loăng, uâ bro loăng [a\ tê loăng ôh tá tro luât, ing tơdroăng séa ngăn tu\m túa tung pơkuâ, gâk ngăn kong. Kho\m mơdât ôh tá ăm mâu tíu uâ loăng ki ôh tá ai mơ-éa phêp, ki má lối ôh tá ‘nâi xiâm kối, ôh tá tơdrăng ‘na hnoăng rak ngăn kong loăng. Vâ pêi châ tơ-[rê tơdroăng kố, khu kăn séa ngăn, kơvâ cheăng dêi kong pơlê, tá khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng, kế tơmeăm, kong prâi, khu pơkuâ ‘na pơkâ túa cheăng, mơ’no liăn, kơ koan xiâm xo hnoăng mơhá, Ko\ng an [a\ Vi [an mâu tơring, pơlê kong kơdrâm dế tơku\m séa ngăn tâi tâng mâu khu tê mơdró ki ai tíu uâ bro loăng. Klêi kơ’nâi séa ngăn apoăng ăm hlo, ki vâ iâ kô ai dâng 1 kơpêng 3 tíu uâ bro loăng tro tah lôi, xua ôh tá tơtro tiô pơkâ. Pôa Nguyễn Trung Hải, Kăn pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi: Nôkố tung kong pơlê ai 55 tíu uâ bro loăng. Tâi tâng mâu tíu uâ bro loăng ối pá kong tơdroăng pơkâ, ôh tá ăm po rơdâ pêi pro tơdroăng uâ bro loăng. Ôh tá ăm mâu tíu uâ bro loăng kong pêi cheăng tung tơring, pak^ng mâu tíu roê loăng ing tíu ki ê vâ uâ bro loăng. Tâi tâng mâu tíu uâ bro loăng ôh tá tơtro tiô pơkâ, ôh tá ai mơnhên xiâm kối, mê ngin kô kho\m pơkâ thế kong pơlê [a\ khu kăn pơkuâ mâu tơring tah lôi, vâ ôh tá ăm ai khu tong kếo loăng châ kếo tong loăng [a\ uâ bro loăng xếo.

Pro hơkôp tung kong vâ gak ngăn, kring vế kong loăng

            Klêi kơ’nâi 1 khế Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh ai hnê mơhno kho\m pêi kơtăng, ôh tá ăm khu tong kếo loăng châ mot tong loăng, ngăn kố cho môi tung mâu túa ki thâ tơdrêng vâ to\ng loăng kong dêi Tây Nguyên, rơtế [a\ tơdroăng pêi pro tung hnê mơhno dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa, kong pơlê Kon Tum xuân hiăng pơkâ mâu tơdroăng i nhên vâ mơhnhôk khu cheăng kal kí veăng pơkuâ, gâk ngăn [a\ mơnhông pêt kong, môi tiah: mơ-eăm rak kong ki ai nôkố vâ kong ai ki xâp rơngiâp sap 62,3% nôkố tâk troh 63,75% a hơnăm 2020 ah. Rêm hơnăm kơdroh châ iâ má môi 20% kơxo# roh xôi [a\ kơdroh châ 50% [a\ng kong ki tro ko ‘nhiê.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng