VOV4.Sêdang - Hơnăm 2020, pêi pro tơdroăng pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum hlâu pêi pro hên tơdroăng ki tơ-[rê nếo, mơhno mê cho luât pơkâ ki kal tung rak ngăn [ă mơnhông pêt kong krá tơniăn dêi kong pơlê. Tơdroăng hâi kố ngin ai [ai tối ki tơ-[rê dêi môi hơnăm pêi pro tiô luât pơkâ mơhá hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum.

Đăk Tơ Lung cho cheăm kơpong kơtiê ki apoăng dêi tơring Kon Rẫy dêi kong pơlê Kon Tum châ mơnhên tối thôn pơlê nếo a khế 6/2020. Tiô kăn hnê ngăn cheăm Đăk Tơ Lung, tơdroăng pêi pro tro tiô pơkâ mơhá liăn rak ngăn kong cho môi tơdroăng ki kal vâ kuăn pơlê tung cheăm châ tơniăn iâ ‘na châ xo kơxo# liăn pêi lo [ă vâ kơdroh kơxo# rơpo\ng kơtiê ing vâ chê 65% hơnăm 2016 chu ối 13,1% a mơ’nui hơnăm 2019.

Nôkố lâp tung cheăm ai 8.000 ha kong mê tâi tâng tơnêi kong châ pơcháu ăm 8 khu kuăn pơlê [ă mâu rơpo\ng kuăn pơlê rak ngăn. Ngoh A Minh, pơlê Kon Mong Tu ăm ‘nâi, rêm hơnăm rơpo\ng ngoh ai tơ’nôm kơxo# liăn pêi lo lối 10 rơtuh liăn. Kơxo# liăn ki mê ngoh ‘măn kơd^ng rôe phon ăm loăng pêt, pêt tơ’nôm pôm loăng, loăng ‘mốu  vâ mơdêk châ xo tơ’mot liăn ăm rơpo\ng hngêi.

Hlo pơxúa ing kong pro tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng ngoh A Minh [ă kuăn pơlê tung pơlê  Kon Mong Tu hiăng pêi kơhnâ tung tơdroăng rak ngăn kong:

‘’Tiô tơdroăng x^ng xoăng dêi thôn rêm khế rak ngăn kong dêi rêm ngế kơdrâ thế lăm ngăn pu\n troh pơtăm hdroh vâ rak tơniăn châ ‘nâi, tơbleăng teăm tơdrêng. Kơxo# liăn rak ngăn kong bê tơniăn ăm tơdroăng cheăng kâ dêi rơpo\ng hngêi‘’.

Bu xêo troh mơ’nui hơnăm 2019 tâi tâng tơnêi kong ki ăm liăn mơhá rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum ai lối 387 rơpâu 700 ha. Troh hơnăm 2020 tơnêi kong mê pơtối châ po rơdâ. Pôa Châu Văn Lâm, kăn xiâm hnê ngăn cheăm Pờ Ê, tơring Kon Plong ăm ‘nâi, hơnăm 2020 cho hơnăm ki apoăng cheăm ai lối 700 ha kong châ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong ing kơpong hngêi kơmăi on tơhrik Sơn Trà 1. Mâu kăn, kuăn pơlê xuân hlo nhên ki pơxúa ing luât pơkâ mơhá hnoăng rak ngăn kong pro ăm:

‘’{ă 38 rơpo\ng kuăn pơlê [ă môi khu kuăn pơlê Vi Klơng 1 châ xúa liăn mơhá mê pơla hdrối kố nah hiăng xo liăn ngân tai 192 rơtuh xoăng ăm kuăn pơlê, pơlê phiu ro [ă kuăn pơlê ‘nâi tơmiât mơ-eăm tâ nếo. Rêm măng t^ng klâ xoăng rêm hâi 1 khu lăm séa ngăn, hlối lăm séa ngăn tá kong dêi cheăm rak ngăn 303 ha vâ tơ’mô [ă kơxo# liăn mơhá ăm 45 rơtuh tung hơnăm  2020 kố.

Tơdroăng pơkâ luât to\ng kum ăm kong pơlê, mâu kăn [o# ki tơdjâk troh ‘na tơdroăng cheăng rak ngăn kong phiu ro khât’’.

Tơdrêng [ă tơnêi kong châ mơhá ăm rak ngăn, hơnăm 2020 mâu ngế châ xo liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê xuân tâk 1 ngế xiâm pơkuâ ngăn cho khu tơku\m, 19 ngế pơkuâ cho mâu rơpo\ng kuăn pơlê mâu ngế [ă 4 khu kuăn pơlê. Tâi tâng nôkố Kon Tum ai 32 ngế pơkuâ ngăn kong cho khu tơku\m, 3 rơpâu 474 rơpo\ng, mâu ngế, 47 khu kuăn pơlê [ă 75 Vi [an cheăm, pơlê kân.

Pôa Hồ Thanh Hoàng, Ngế pơkuâ Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong ăm ‘nâi, hơnăm 2020 mơhé tơdjâk pơreăng Covid-19, la tơdroăng mơhnhôk tăng liăn pê lo ing 66 tíu pêi cheăng xúa tơdroăng mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong kô châ pơxúa tiô pơkâ:

‘’Tơdroăng xúa liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong pêi pro sap ing apoăng hơnăm troh lơ 2/10/2020 ngin hiăng châ lối 152,6 rơtal liăn, châ dâng 62,6% tiô pơkâ châ Vi [an kong pơlê k^. Tiô tối hdrối ta troh tâi hâi lơ 31/12/2020 ngin kô châ xo 100% pơcháu, tơkéa vâ tối dâng 248,8 rơtăl liăn’’.

Riân troh apoăng khế 10/2020, khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng xo liăn ngân ăm mâu ngế xiâm pơkuâ rak ngăn kong ai 207 rơtal liăn, mê cho ăm lối 133 rơtal liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong ki u ối dêi hơnăm 2019 [ă mung pơtân 73 rơtal liăn dêi hơnăm 2020.

Tiô tối hdrối troh tâi hâi lơ 31/12/2020 Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê Kon Tum kô pơtối xo liăn ngân dâng 150 rơtal liăn mung hơnăm 2020 ăm mâu khu pơkuâ rak ngăn kong. Kố cho kơxo# liăn ki kal dêi kong pơlê Kon Tum rak ngăn, [ă vâ mơnhông pêt kong krá tơniăn .

Vâ vêh mơnhên tơdroăng châ tơ-[rê dêi tơdroăng mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tung hơnăm 2020 [a\ pơkâ troăng pêi ăm hơnăm 2021 a Kon Tum, ngế chêh hlá tơbeăng ai roh tơpui tơno [a\ pôa Hồ Thanh Hoàng, Kăn râng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum.

-Tiô pôa tơmiât mê tơdroăng châ tơ-[rê má môi dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong a kong pơlê Kon Tum tung hơnăm 2020 cho ki klâi?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: ‘’Tiô á mê tơdroăng pêi châ tơ-[rê má môi dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tung hơnăm 2020 cho tơdroăng mơhá liăn ôh tá ăm liăn a ngâ [a\ mâu rơpo\ng, ngế krê, pơlê pơla tiô troăng hơlâ dêi râ kơpêng. Khu pơkuâ râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê hiăng tơru\m [a\ mâu tíu cheăng, tơring tơku\m po tai khoan tơdah kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm tâi tâng mơngế ki kố.

Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong thế tơku\m po hên roh pêi cheăng vâ ‘nâi tơdroăng, xêo tu\m mâu ngế ai lơ ôh tá ai mơ-éa kiêm tra; tơru\m [a\ khu râ kăn pơkuâ tơring pơkâ thế kơ koan cheăng pro ăm mơ-éa kiêm tra ki nếo, hơ’leh mơ-éa kiêm tra ăm kuăn pơlê tiô pơkâ’’.

Kơ’nâi mê, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê tơru\m [a\ mâu hngêi arak liăn tê mơdró, hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla [a\ khu râ kăn pơkuâ tơring po tai khoan hngêi arak liăn tơdah liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm mâu ngế pơkuâ kong troh nôkố hiăng châ 99%.

Ing troăng mơhá ôh tá xúa liăn a ngâ, tơdroăng mơhá liăn hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong châ mơhá ăm kuăn pơlê tơdrăng, tơniăn [a\ tơ’lêi. Tơdrêng amê, mâu rơpo\ng hiăng pro mơ-éa, tơ’nôm mơ-éa tung châ ahdrối nah vâi ôh tá bê tơmâng, pro tơdjâk tung tơdroăng pro mơ-éa [a\ hnoăng pơxúa tiô luât ki ê dêi vâi’’.

Troh nôkố, klêi kơ’nâi dâng 10 hơnăm po rơdâ troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, pôa ai tối klâi ‘na ki rơkê [a\ châ tơ-[rê tung tơdroăng pêi pro troăng hơlâ kố a kong pơlê Kon Tum?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: ‘’Tiô á tơdroăng ki rơkê tung pêi tiô troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong cho Khu pơkuâ râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê hiăng xông tơ-[rê hên tung pơla kố nah, ing môi khu pơkuâ râng liăn nếo châ mơjiâng; tu\m troăng hơlâ tá hâi nhên, khu kăn [o# tá hâi hlê ple\ng trâu hơngế ‘na troăng hơlâ kố troh nôkố hiăng xông kân, châ tơku\m po, pêi cheăng tiô troăng hơlâ dêi khu cheăng tơnêi têa [a\ ai tu\m pơkâ dêi luât; ai tơdroăng tơkêa bro tíu pêi cheăng châ k^ ăm pêi pro, khu kăn [o# châ xing xoăng hnoăng pêi cheăng tíu hnoăng cheăng, tơdroăng cheăng, châ hnê mơjiâng, hnê pơtâp trâu hơngế ‘na kơvâ châ pơcháu pơkuâ, xua mê hiăng pêi kêi đeăng hnoăng cheăng châ pơcháu’’.

Môi tung mâu tơdroăng xiâm châ po rơdâ pêi rơkê má môi mê cho Khu pơkuâ râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng po rơdâ châ tơ-[rê tơdroăng mơjiâng pro lơgât mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong sap hơnăm 2018 – 2020.

Nôkố, tung lâp tơnêi têa ki hên Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong mâu kong pơlê thế mung khu hnê mơhno vâ mơjiâng lơgât mơhá hnoăng liăn. Tơdroăng mơjiâng lơgât mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tơniăn ki tro, tơxâng tiô pơkâ kum mâu tíu cheăng, tơring, cheăm thăm mơdêk châ tơ-[rê tơdroăng mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, rak vế [a\ng kong ki ăm rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, kum tơniăn tơdroăng mơhá hnoăng liăn rak ngăn mơnhông pêt kong tro mơngế, tro [a\ng kong, tơbleăng tơdrăng, mơhno ki rơkê dêi kăn [o# Khu pơkuâ râng liăn mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê tung pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong.

‘Na ki châ tơ-[rê dêi troăng hơlâ mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tung kong pơlê Kon Tum hiăng châ mơnhên tung pơla kố nah hía;[a\ng kong ai pơcháu ăm rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong châ rak ngăn rế hía rế tơtro tâ; mâu tơdroăng dêi mâu tíu pêi cheăng dêi khu pơkuâ kong xuân châ hơ’leh hên; mâu kăn pơkuâ kong hiăng hbrâ kơxo# liăn vâ rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong; tơdroăng rêh ối dêi mơngế pêi ‘na rak ngăn kong châ mơnhông hơ’leh rêm hơnăm’’.

-Pôa hôm chiâng tối ‘na mâu tơdroăng vâ pêi la ngiâ [a\ hnoăng cheăng dêi Khu pơkuâ râng liăn  mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tung hơnăm 2021?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: ‘’Mơnhông mâu tơdroăng châ tơ-[rê hơnăm 2021, Khu pơkuâ rak liăn mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê pơtối mơhnhôk hên kơxo# liăn mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong. Ngin kô đi đo séa ngăn mâu tíu ki nếo tơdah hnoăng pơkuâ [a\ mơnhông pêt kong vâ pơkâ pêi la ngiâ, tơpui pêi cheăng, tơno vâ k^ tơkêa tung mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong vâ mơhnhôk teăm tơdrêng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong’’.

Đi đo séa ngăn, mơnhên ngăn tơdroăng pêi pro tơdroăng nâp liăn dêi mâu khu ki xúa mâu ngế rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, ối che\n liăn hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong vâ mơhnhôk, tơku\m pêi cheăng tơdrêng pơkâ mâu tíu ki ối che\n kơxo# liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tá liăn rơkê ki nếo thâ nâp liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong teăng tơdrêng a Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong kong pơlê.

Đi đo tơpui, pơkâ thế Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong Việt Nam pơtroh teăm tơdrêng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum.

Tơdroăng má péa cho pơtâng tối mơdêk hlê ple\ng ‘na troăng hơlâ mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hlối pơkuâ, rak ngăn kong.

Ngin pơtối mơjiâng pơkâ, tơru\m [a\ Khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê, mâu Vi [an tơring pơtối po rơdâ pơkâ séa ngăn tơdroăng pơkuâ, xúa kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi mâu khu pơkuâ kong cho khu tơru\m cheăng [a\ Vi [an cheăm, pơlê kân tiô hnê mơhno dêi Vi [an kong pơlê.

Séa ngăn, mơnhên [a\ng ki ăm rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong. Po tai khoăn tơdah kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm dâng 1% rơpo\ng ki u ối nếo.

-Mơnê kơ pôa Hồ Thanh Hoàng, Kăn pơkuâ râng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong kong pơlê Kon Tum hiăng mơdoh chôu ăm roh tơpui tơno kố.

Gương – A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng