Roh kố, Măng Deang tơkŭm po tơdroăng mơhno khôi túa lĕm tro – Ôm hyô kơdrâm phiu ro vâ mơđah tơbleăng um méa ƀă mơhnhôk tơdroăng ôm hyô a pơlê. Ki má môi cho tơdroăng ngê̆ thuât ‘’Măng Deang – Tơdroăng pói vâ xông prôk hơhngế’ tơkŭm po a kơmăng lơ 30/4 a Plông kân Tíu xiâm, tơdjêp pĕng mlŏi reăng 22 chô rơtế hâi mê.

Pakĭng mê, leh hô̆i troăng kơphô̆ châ tơkŭm po a mâu hâi lơ 25/4, 30/4 ƀă lơ 1/5 a Troăng kân tơnêi têa 24 ƀă tơdroăng prôk lăm, mơđah tơbleăng chêng koăng, axoâng ƀă trâm mâ mơđah ngê̆ thuât. Sap hâi lơ 25/4 troh lơ 2/5, roh kơchơ tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ƀă pơkeăng Măng Deang mơđah tơbleăng mâu tơmeăm ki má môi mơtiah kơchâi drêh, plâi, pôm, pơkeăng, tơmeăm OCOP, tơdjêp tê tơmeăm tơdrêng tung um tiô troăng hyôh măng ƀă livestream tung măng pơlê pơla.

Hâi lơ 2/5, Hâi tơkŭm xah hêi ro kơchâi kâ Kơchơ phiên Măng Deang djâ troh hên kơchâi kâ ki kơhiêm vâ tê ăm tơmối. Pakĭng mê, tơmối ối châ tâ châ hlo kơphế kơpong hngíu a Kơdrum ngê̆ thuât Măng Deang, kâ kơchâi kâ ‘’Xú kơhiêm kơpong kân rơdâ’’ a tíu ôm hyô xí Pa Sỹ lơ veăng tơdroăng chêh pro um ƀă dó inâi ‘’Măng Deang tung mâ o’’..

Mâu hâi achê kố, kong prâi Măng Deang rơnguôt lĕm, tơ’lêi hlâu ăm tơmối troh lăm ngăn, pơtê. nâ Nguyễn Thị Phương, ối a pơlê kong kân Hải Phòng troh Măng Deang tâ:

‘’Kong prâi a kố rơnguôt lĕm, tíu ƀă troăng a kố krúa lĕm. Tơdroăng mơdró Măng Deang á hlo mâu pú pêi ôm hyô krâu, tâi ihiâm mơno tung hnê mơhno ăm tơmối, tíu ối xuân kruá lĕm. Loăng ƀă tíu djâ ăm á hên tơdroăng ki tâk ro. Á vâ troh a kố roh má 2’’.

Nôkố, 90% tíu ối a cheăm Măng Deang hiăng tâi kơbong koi pơtê a roh leh 30/4 ƀă lơ 1/5. hên hngêi ăm tơmối kâ koi ối pơtê, homestay rơnêu kơbong ối koi, mơdêk tơdroăng pêi mơdró, tơ’nôm mơngế pêi cheăng ƀă pêi pro mâu tơdroăng kơjo. Tơdroăng tơniăn krúa lĕm kong prâi, tơniăn krúa lĕm kế kâ ƀă  hbrâ tơpâ on chếo xuân châ tơtrŏng. Nâ Nguyễn Thị Thùy Trang, ngế pơkuâ Sóc’s House tối ăm ‘nâi, hngêi ối pơtê dêi ngin hiăng rơnêu bro nếo kơbong vâ tơdah tơmối roh leh la ngiâ:

‘’Hngêi dêi á hiăng tơdah kok kơbong ing tơmối kơtăn kố dâng 1 khế ƀă roh leh la ngiâ troh 17 kơbong xuân hiăng ai tŭm tâi tâng. Tíu ối dêi á xuân hiăng hbrâ tâi mâu tơdroăng mơdró, pơtih môi tiah ô kâ ƀă châ tâ châ hlo dêi tơmối’’.

Ôh tá xê to Măng Deang, a cheăm Kon Plông, kong pơlê Quảng Ngãi (tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum ton), môi tíu mơhno khôi túa lĕm – kơchâi kâ nếo dế châ kêi đeăng, tơkêa chiâng tíu pơtê chêng ki lĕm. Kơpong mơhno khôi túa lĕm tro ƀă kơchâi kâ Đông Trường Sơn ối tung kơpong kong loăng hngíu kĭng Troăng kân tơnêi têa 24, kơtăn Măng Déang ton lối 20 km, ƀă ƀăng deăng dâng 2,7 hectar.

Tíu kố châ mơnhên troăng prôk la ngiâ mơnhông mơdêk ƀă khôi túa lĕm tro dêi kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, hlối ai kơchâi ki kơhiâm má môi vâ ăm tơmối kâ. Nôkố hiăng pro 12 tíu mơđah tơbleăng tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, kơchâi kâ ƀă ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo; tíu vâ mơđah rơhdruê xoâng pakong xuân dế châ pro kêi đeăng vâ po mâu tơdroăng rơhdruê xoâng, lăm xah hêi.

Pôa Đặng Đình Toán, Phŏ Kăn hnê ngăn Viƀan cheăm Kon Plông tối ăm ‘nâi, hdrối mâu pơkâ mơnhông ôm hyô ƀă khôi túa  lĕm dêi pơlê, khu râ kăn pơkuâ cheăm Kon Plông hiăng hbrâ mơjiâng pơkâ pêi, chôa ‘lâng mơjiâng mâu tơmeăm ôm hyô pơlê pơla. Tiô pôa, hên tơdroăng ki xiâm kô châ pêi pro tơdrêng tung roh leh hơnăm kố:

‘’A  roh leh 30/4 ƀă hâi lơ 1/5 kố, ngin xuân hiăng mơjiâng pơkâ pêi vâ tơkŭm po leh tơbleăng pơlê ôm hyô pơlê pơla ƀă mâu tíu ôm hyô ngăn pơlái kong kế. Tung mê, ngin tơkŭm pro 3 tíu hdrối mê cho: Tơbleăng pơlê ôm hyô thôn Kon Plông; má péa nếo cho kô tơbleăng phiu ro tíu mơhno khôi túa lĕm tro ƀă kơchâi kâ Đông Trường Sơn. Má pái nếo cho tơbleăng tíu ôm hyô ngăn loăng pơlái kong kế dêi Khu tơrŭm cheăng cheăm Chè Sạch Đông Trường Sơn’’.

Tiô Khu pơkuâ Khôi túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô kong pơlê Quảng Ngãi, tung 3 khế apoăng hơnăm 2026, kong pơlê tơdah lối 1,74 rơtuh roh tơmối, tâk 41% tâng pơchông ƀă roh kố hơnăm nah; tơmối lâp plâi tơnêi châ dâng 28.200 roh, tâk 51%. Pêi lo liăn ôm hyô châ 1.570 rơtal liăn, ƀă 38% pơkâ pêi hơnăm.

Tung um méa mê, Măng Deang chiâng tíu ki eăng drêng đi đo tơkŭm po hên tơdroăng, tơdroăng ki kal kân sap ing apoăng hơnăm, môi tiah Măng tĭng Khôi túa lĕm tro – Ôm hyô Măng Deang ƀă Rơnó reăng anh đào 2026, mơhnhôk kơdrâm tơmối. Tơdroăng tơdjêp ôm hyô ‘’kong – têa kơxĭ’’ pơla Măng Deang ƀă mâu tíu troh môi tiah Lý Sơn, Sa Huỳnh xuân dế chôa ‘lâng mơnhông mơdêk châ tơƀrê.

Pôa Nguyễn Hoàng Giang, Kăn hnê ngăn Viƀan kong pơlê Quảng Ngãi tối ăm ‘nâi, kal ai tơdroăng ki tơrŭm krá tơniăn, hbrâ kơxô̆ liăn ƀă kêi đeăng troăng pơkâ pêi, troăng hơlâ vâ mơnhông lĕm tro tâ kơvâ ôm hyô Măng Deang:

‘’Mâu cheăm Măng Deang, Kon Plông kong pơlê Quảng Ngãi (tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum ton cho môi tung mâu tíu ki kơvâ khôi túa lĕm tro tơ’noăng ivá ai hên kơxô̆ tơmối troh hên má môi. Pơlê kố ai 95% cho kuăn pơlê ƀă khôi túa lĕm tro vâi krâ nah dêi mơngế hdroâng kuăn ngo. Ôm hyô a kố mơnhông ƀă mâu tơdroăng tơmối troh a kố kơdrâm, tê mơdró, tơdroăng mơdró ki kâ tiô. Á pơkâ mâu kăn pơkuâ thế tơrŭm ƀă dêi pó hên tâ nếo rơtế tơpui tơno, séa ngăn ing mâu troăng pơkâ pêi troăng hơlâ troh pro mơ-éa. Drêng ngin ‘nâi ƀă dêi pó, ngin hbrâ kơxô̆ mơngế pêi cheăng liăn ngân. Tâng mâu kăn pơkuâ cheăng ai môi pơkâ pêi inhên mê ôh tá tro kơdrâ ƀă khên tơnôu hên tâ tung kơvâ kố ƀă pơkâ mâu kăn pơkuâ tơmâng hên tâ mê nếo’’.