VOV4.Sêdang - Châ pơtih cho Đà Lạt ki má péa, kong kế, nhâ loăng a Kon Plông, tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum ai hên mâu kế tơmeăm, kuăn kiâ kong [ă tơdroăng ki xâp rơngiâp, hding tô dêi kong troh lối 82%. Kố cho ki tơniăn vâ kum tung mơnhông mơdêk ‘mot tơmối mot ôm hyô. Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, hnoăng cheăng rak ngăn kong a tơring kố châ khu kăn pơkuâ tơtro\ng ngăn khât. Laga, dế pơla kố ăm hlo hên kong kế, nhâ loăng a Kon Plông dế tro hên khu ngế mot tung kong, tong uâ loăng. Khoa Điềm, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai mơnhên tối.

            Prôk ing tơdế pơlê kân dêi Kon Plông, tiô troăng kân 676 mot a Măng Cành, troh km má 12 prôk ngiâ peăng hơ-vá tơkâ hluâ tíu chiâ xo hmốu dêi môi ko\ng ti mơjiâng pro kế tơmeăm, mê trâm kong kơpong 474. Tơkâ troăng rơnâk xo\n 100 met mot tung kong, mê hiăng hlo mâu xiâm loăng ki kah kân tro vâi kếo, uâ kơdong. Mâu xiâm loăng kân, kơnâ liăn ôh tá ai xếo, hlo to loăng ngo, tơkâng [a\ kơtôu loăng tê.

            Pôa Võ Minh Văn, kăn pơkuâ, gâk ngăn kong dêi tơring Kon Plông tối ăm ‘nâi, kơpong kong 474 cho kong vâ xo loăng vâ pro kế tơmeăm khoăng hiăng châ pơcháu ăm Vi[an cheăm Măng Cành pơkuâ. Khu kăn pơkuâ cheăm kơ’nâi mê pơcháu 900 hectar ăm 150 rơpo\ng a pơlê Kon Tum, Tu Ma [a\ Tu Rằng pơkuâ rak ngăn kong, tiô tơdroăng pơkâ 30a dêi Chin phuh.

Mâu loăng kân kơnâ liăn tung kong, mâu ngế ki tong loăng rơhêng vâ kếo, uâ tong

‘Na tơdroăng kong, mê ôh tá hlo loăng kong xếo, pôa Văn tối, ki hên xua kuăn pơlê kếo, uâ loăng: ‘Na tơdroăng kong tro ko ‘nhiê, mê cho xua kuăn pơlê tung cheăm uâ, kếo. Tối tơdrăng cho kuăn pơlê tung cheăm. Ngế ki lâi xuân vâ kếo xo loăng, ngế ki kố kếo xo péa pái rơno loăng vâ rơnêu hngêi trăng, ki má lối vâ mơjiâng pro kuât mơhno mơjiâng túa le\m tro cho kal hên loăng. Môi toăng kuât ki châ dó inâi mơhno mơjiâng túa le\m tro kal ai 30 met kho#i loăng. Môi tiah hngêi hôp dêi kuăn pơlê kal lối 10 met kho#i loăng pu\m nếo tu\m vâ mơjiâng pro môi toăng hngêi. Kơdroăng kơpôu, ro thế kal lối 5 met kho#i loăng. Mê kơxo# loăng kếo xo vâ mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng cho hên h^n.

            Phá tơ-ê [ă rơkong tối dêi ngế pơkuâ rak ngăn kong tơring Kon Plông, xiâm kối chiâng pro kong ôh tá ai xếo, pôa A Ninh, Kăn hnê ngăn Vi[an cheăm Măng Cành tối, kuăn pơlê tung cheăm bu kếo, uâ loăng bê vâ mơjiâng pro 10 toăng kuât mơhno mơjiâng túa le\m tro, 8 toăng hngêi ru\m môi tuăn [a\ kơdroăng kơpôu ro chu. Tơdroăng mơjiâng pro kuât xuân hiăng kêi đeăng sap mơ’nui hơnăm nah. Xua mê khu ki tong kếo loăng cho khu ki xiâm pơkuâ ngăn ‘na kong kế, nhâ loăng ki kếo tâi loăng kong.

Mâu loăng kân kơnâ liăn tung kong, mâu ngế ki tong loăng rơhêng vâ kếo, uâ tong

Pôa A Ninh xuân tối ăm ‘nâi, sap apoăng hơnăm troh nôkố mâu rơpo\ng kuăn pơlê xo hnoăng pơkuâ rak ngăn kong [a\ khu lêng kuăn pơlê, yu kit dêi cheăm rup châ  5 hdrôh, rup xo 10 toăng kơmăi kếo, uâ loăng, 5 toăng rơxế pơto loăng dêi khu ngế ki tong loăng. Vâ mơdât khu ngế tong loăng châ mot tung kong uâ kếo loăng, pơto loăng lo ing kong, khu kăn pơkuâ cheăm hiăng ok kơđin a mâu kơpong tâ tá kơpong troăng ki prôk lăm, tâ tá cho loăng kân tât troăng prôk, laga xuân u ối tơdroăng tong kếo, uâ loăng kong: Khu tong kếo loăng lăm kếo loăng a mâu hâi ôh tá ai khu ngế lăm séa ngăn, pơtrui rup. Khu tong kếo uâ loăng nôkố hle\ng khât, xúa kơmăi kơmok uâ loăng, ai kơmăi lâk xiâm loăng, kơmăi uâ. Vâi mot bu tung môi chôu, mê hiăng châ uâ loăng, pơto lo ing kong, xua mê tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong cho pá puât.

            Rế mot tung kơpong kong 474, tơdroăng kếo uâ loăng rế hlo nhên. A toă đo# X – 00583591; Y – 01623618 bu kơtăn troăng xiâm mot tung kong dâng 50 met, hlo môi tíu tơku\m ‘măn loăng dêi khu ngế ki tong loăng. A tíu kố u ối 10 rơno loăng, rêm rơno loăng xo\n 2 met, kân rơdâ 30 cm, khu tong uâ loăng ối lôi a kố, tá hâi pơto vêh. Rơtế [a\ mâu xiâm loăng tro kếo kơdong hiăng ton, to nhâ huăn, a hên kơpong tung kong ai hên h^n loăng kân nếo kếo kơdong, u ối hlo chhá lo.

Mâu loăng ki mâu ngế tong kếo loăng lôi

Tơdroăng kố mơnhên tối, kong a kố hiăng tro kếo kơdong hên h^n tung môi pơla măng t^ng. Pôa Lê Đức Tín, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an tơring Kon Plông mơnhên, tơdroăng kong a kơpong 474 tro kếo uâ, mâu ngế ki kếo loăng kố tá mâu ngế ki châ pơcháu rak ngăn kong [a\ mâu ngế ki tong kếo loăng, nôkố tơring dế mơnhên: Xuân ai kong ki ‘nâ hiăng pơcháu ăm pơlê pơla pơkuâ, rak ngăn, kuăn pơlê xuân ối pá puât, xua mê vâi xuân kếo loăng vâ vâi mơjiâng pro hngêi, mơjiâng pro kơdroăng păn mơnăn mơnôa. Pák^ng mê, xuân ai mơngế pro pơxúa ăm dêi tơná, pro xôi ‘na luât rak ngăn kong. Tơring hiăng ai mơ-éa thâ tơdrêng hnê mơhno pơkuâ rak ngăn kong, ko\ng an dế pro mơnhên tơdroăng kố.

            Drêng Vi [an tơring Kon Plông dế hnê mơhno mâu kơ koan cheăng cheăm mơnhên roh kếo ‘nhiê kong a kơpong kong 474 cheăm Măng Cành, mê a hên kơpong kong ki ê a tơring kố, tá kuăn pơlê [a\ khu ngế ki tong kếo loăng dế plâ hâi plâ măng mot tung kong vâ kếo xo loăng. Mâu ngế ki kố rah kếo mâu loăng ki kah kân, kơnâ liăn vâ kếo kơdong, kuăn pơlê tô tuăn khât tơdroăng kố, [a\ tơpui ki jôi cho ‘’kếo ‘nhiê loăng kí, tơniăn’’. Tâng ôh tá châ mơdât teăm tơdrêng, mê kơpong tơbăng Kon Plông, tíu châ pơtó vâ môi tiah Đà Lạt má péa bu ối inâi tối tê, păng ‘nâng pá ai xếo.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng