VOV4.Sêdang - Mâu khế ki apoăng hơnăm kố, kong tô mơdrăng ó khât [ă yă kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ôh tá tơniăn, hiăng pro tơdroăng cheăng kâ a mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên mơnhông ôh tá tơtro tiô tơdroăng pói vâ, tơdroăng rêh kâ ối dêi kuăn pơlê trâm hên pá puât. Tơdroăng ki hơ’lêh phá tơviah dêi hyôh kong tôu chiâng hngiú, lơ hngiú lo tô, mê tơdroăng cheăng kâ dêi kơpong Tây Nguyên xuân dế trâm pá puât há. Khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối ‘na tơdroăng kố.

Têa kroăng siâ, têa klôh xiâ, kơdrum kơphế [a\ tiêu dêi rơpo\ng pôa Nguyễn Đức, ối a cheăm Ia {ăng, tơring }ư Prông, kong pơlê Gia Lai răng ho\n xua ôh tá bê têa tôh. Pôa Đức khéa kho; klôh têa hiăng chiâ tơ’nôm 3 xôh, mê rêm hâi kui tah trâp tung têa klôh bu tôh to lâi xiâm tiêu tê, bu rak ăm tiêu pôi tá khăng hlâ. A Tây Nguyên, ki hên mâu ngế ki pêt loăng plâi ton hâi môi tiah pôa, ngế ki lâi xuân mung liăn vâ mơ’no tung pêi chiâk deăng. Nôkố kong tô khăng khoăng ó, kơxo# liăn che#n ki ton tá hâi chêl, mê pơtối ai che#n liăn ki nếo, xua mung liăn vâ chiâ klôh tăng têa [a\ hbrâ tơnáu roê phon vâ rơvât ăm loăng plâi. Pôa Nguyễn Đức, tối ăm ‘nâi: Rơpo\ng á mung liăn ngân a hngêi arak liăn kum tung pêi chiâk deăng 400 rơtuh liăn, rak ngăn 2 rơpâu xiâm trăng tiêu [a\ 1 hectar kơphế. Laga nôkố ôh tá ai têa tôh, tiêu hlâ môi tiah kố, mê ngin pâ hngêi rak liăn pro mơdon hâi chêl liăn, ôh tá ai liăn vâ chêl ăm hngêi arak liăn.

            Tung lâp kơpong Tây Nguyên, kong tô khăng khoăng hiăng pro răng ho\n 15 rơpâu hectar báu, lối 40 rơpâu hectar kơphế [a\ tiêu ôh tá ai têa tôh. Kong tô khăng khoăng xuân pro lối 30 rơpâu rơpo\ng ôh tá ai têa ôu hum roh. Pák^ng mâu túa tăng têa, nôkố, mâu kong pơlê Tây Nguyên dế po rơdâ xing xoăng 2 rơpâu ta#n phái ăm kuăn pơlê ki kơklêa. Pôa Nguyễn Đức Hoàng, Kăn pho\ hnê ngăn Vi[an kong pơlê Gia Lai tối: Tây Nguyên tối tơchoâm [a\ kong pơlê Gia Lai tối phá xêh kong tô khăng khoăng ó. Tâng ôh tá ai túa tăng têa tôh kế tơmeăm khoăng, mê kuăn pơlê kô thăm pá, [a\ kô tro lu\p kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng.

            Drêng kong tô khăng khoăng tơdjâk ó troh tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối pơlê pơla kơpong Tây Nguyên, mê yă tu\m túa kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng kố, cho kơxu, kơphế, tiêu pơtối kơdroh, pro tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê [a\ tơdroăng pêi cheăng dêi mâu khu tê mơdró xuân pá puât tâ. Mê pêi lo liăn ngân lâp kơpong tung 3 khế apoăng hơnăm châ 3 rơpâu 200 rơtal liăn, tá hâi châ 20% tiô pơkâ hơnăm kố, [a\ tâi tâng kơxo# liăn tê roê kế tơmeăm khoăng ngi kong têa ê kơdroh hên tâng pơchông [a\ roh kố hơnăm nah. Môi tiah a Dak Lak, kong pơlê pêi lo liăn châ hên má môi tung kơpong Tây Nguyên, tung pái khế apoăng hơnăm châ 854 rơtal liăn, chía tâ tâng pơchông [a\ roh kố hơnăm nah, laga tá hâi châ 20% túa pơkâ cheăng hơnăm kố. Pôa Bùi Văn Chuẩn, Kăn pho\ pơkuâ xo hnoăng mơhá kong pơlê Dak Lak, tối xiâm kối: Dak Lak [a\ mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên trâm hên pá puât, xua kong tô khăng khoăng, tơdjâk troh tơdroăng pêi chiâk deăng, tê mơdró tung kong pơlê, ki rơhêng vâ tối pêi chiâk deăng [a\ on tơhrik, hên hngêi kơmăi on tơhrik pơtê mơ’no on tơhrik. Pák^ng mê, yă mâu kế tơmeăm khoăng ki pêi hên má môi dêi mâu kong pơtê, môi tiah kơxu, kơphế, tiêu pơtối kơdroh; hên  khu tê mơdró trâm pá ‘na liăn ngân, tơdroăng pêi chiâk deăng, tê mơdró chiâng pá puât. Pák^ng mê mơ’no liăn cheăng chiâng iâ, mâu kơxo# liăn mơ’no bu bê vâ chêl liăn che#n, xua mê xo hnoăng mơhá hơnăm 2016, ôh tá tu\m tiô tối hdrối.

            Ki má môi tung tơdroăng cheăng kâ apoăng hơnăm 2016 dêi kơpong Tây Nguyên cho kơpong ơm hyô xông tơtêk. Tiô xêo ngăn ing mâu kong pơlê ăm hlo, kơxo# tơmối troh Tây Nguyên tâk 12% tâng pơchông [a\ roh kố hơnăm nah. Xua nôkố tơku\m po hên tơdroăng ôm hyô, mơhno mơjiâng túa le\m tro, tơ’noăng ivá apoăng hơnăm. Môi tiah [a\ kong pơlê Lâm Đồng, mơhé ai trâm xía vâ a mâu tíu ôm hyô hiăng pro 4 ngế tơmối kong têa ê hlâ, laga kơxo# tơmối ôm hyô troh a kố xuân tâk hên, pêi lo liăn ‘na ôm hyô tiô tối hdrối châ vâ chê 2 rơpâu 400 rơtal liăn. Jâ Nguyễn Thị Nguyên, Kăn pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le\m tro, tơ’noăng ivá [a\ ôm hyô kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi: Klêi kơ’nâi ai tơdroăng xía vâ, mê tơdroăng ‘mâi hơ’lêh, mê á sôk ro, mê cho tơdroăng ôm hyô a kong pơlê Lâm Đồng hiăng tơniăn le\m [a\ kơxo# tơmối troh ôm hyô rế hía rế tâk. Nôkố mê kơvâ ngin xuân ai pơkâ pơtân [a\ mâu tơdroăng tơ’noăng ivá ‘na ôm hyô, vâ pơkuâ tơniăn; mê ngin xuân hiăng pơkâ thế Khu xiâm pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le\m tro, tơ’noăng ivá, ôm hyô re\ng ai mơ-éa pơkâ, hnê mơhno [a\ mâu tơdroăng ôm hyô kố. Ngin xuân hiăng tơru\m [a\ mâu kơvâ cheăng, [a\ hnê mơhno mâu tơdroăng mơhno mơjiâng túa le\m tro, tơ’noăng ivá, mâu tơdroăng mơhnhôk tơmối troh ôm hyô [a\ pro tơ’lêi hlâu ăm tơmối troh [a\ kong pơlê Lâm Đồng, veăng lăm ngăn xah ôm hêi.

            Ôm hyô cho tơdroăng ki má môi dêi kơpong Tây Nguyên, laga ki hên cho kơnôm ai loăng pơlái kế kong, ngo ngối, sí, hiăng ai xêh sap ing ton nah, laga tá hâi mơ’no liăn pro ăm le\m tâ mê nếo.

            Tâng vâ tối, tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ dêi Tây Nguyên tá hâi krá tơniăn, [a\ xuân kơnôm to kong prâi. Kong prâi rế hía rế ôh tá tơniăn, ôh tá ‘nâi tối hdrối. Kơpong kố kal ai pơkâ troăng [a\ mơ’no liăn tu\m têk tâ, ki rơhêng vâ tối tung kơvâ pêi chiâk deăng [a\ ôm hyô, vâ châ mơnhông tơtêk krá tơniăn.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng