VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ-nho\ o [ă pú hmâ! Kơpe#n cho môi tung mâu tơmeăm dâi dêi vâi kơnốu ai sap ing rôh vâi krâ nah dêi rêm hdrông kuăn ngo a kong pơlê Kon Tum tối phá, [ă kơpong Tây Nguyên tối tơchuôm. Laga, ing tơdroăng ki tơlôm, tơru\m cheăng kâ-rêh ối, kơpe#n rôh vai krâ nah, nôkố hiăng hơ’lêh truâ hmân vâ pêi cheăng kâ rêm hâi, thăm nếo tung mâu hâi leh mơd^ng, um méa dêi kơpe#n xuân hiăng vâ hía lôi.

Kơpe#n ga ai hên túa ki mâu hdrông kuăn ngo a kong pơlê Kon Tum hmâ tối, Kơpin, Kơpe#n Teh, Toai, Salai, ngăn tiu kơ tơrêm hdrông mơngế kuăn ngo vâi khe#n pơrá phá tơ-ê dêi pó, la roh hdrối nah, kơpe#n cho tơmeăm ki hên hdrông mơngế kuăn ngo hmâ dâi, ga cho ki xiâm dêi hmân ki pin hmâ truâ nôkố. Hên khế hơnăm ki pơhlêh tung rêm rơxông, kơpe#n châ ngăn cho tơmeăm ki mâu hdrông kuăn ngo a Tây Nguyên tối tơchuôm [ă mâu hdrông mơngế kuăn ngo a kong pơlê Kon Tum tối phá xêh. Hdrối nah, drêng tá hâi teăm ‘nâi pêt kơpê, te#n hmôu, mâu kuăn pơlê hiăng lăm tăng loăng tu, lêa xo hmôa ga vâ pro ếo kơpe#n, mâu loăng ki hmâ pro hmân ếo, cho loăng ki mâu hdrông kuăn ngo a Kon Tum tối dêi loong roong, loăng tu, loăng hmôa. Kơtô loăng klêi kơ’nâi lêa xo, vâi hmâ tô [ă loăng, klêi mê, tâm tung têa to lâi hâi, klêi mê nếo vâi tâm, pu pâi, rơvê i x^ng, tu\m tơdroăng pro i krâu vâ kơxe#ng mơjiâng prế, ing mê, teăn chiâng mâu plâ hmôu, kơpe#n ki pro ing hmôa loăng. Vâi hmâ pro kơpe#n ing kơtôu loăng, ôh tá pá tiah kơpe#n ki vâi kơxe#ng, te#n bro [ă prế kơpê, ga hmâ, kơpe#n ki pro [ă hmôa loăng ga khăng kơtô [ă ôh tá rơmuăn le#m. Klêi kơ’nâi hiăng ‘nâi pêt kơpê, vâi kơxe#ng bro prế ing kơpê mê, vâ kơxe#ng [ă kơmăi, te#n [ă kơmăi, ing mê, tơ’lêi rơneăm bro mâu um hên túa pơrá phá, bro hên um ki ai mơngiơk pơrá phá dêi pó. Tung rơneăm pro mâu um ăm kơpe#n, vâi hmâ hlo mâu túa um ki mơhno tối ‘na kong ngo, um dêi kuăn chi, kuăn chói, kơchâi kơxu\n [ă loăng kâng. Pak^u um rơneăm, mơngiơk ki châ bro a kơpe#n, xuân cho um ki hmâ hlo tung mâu ếo dêi rêm hdrông kuăn ngo a Kon Tum, vâi hmâ hlo ai mơngiơk tuâm, prăng, tr^ng [ă bông. Mơngiơk prăng vâi hmâ te#n hên tâ, [ă péa pâ kơdró kơpe#n mê cho mơngiơk tuâm, pro kơpe#n mê chiâng eăng bâ le#m. Mơhé tiah mê, ngăn tiu kơ rêm khu hdrông mơngế kuăn ngo, tơdroăng ki bro rơneăm um ăm kơpe#n, pak^ng péa to mơngiơk ki xiâm cho prăng [ă tuâm, mơngế ki te#n kơpe#n ối te#n [ă prế bông, tr^ng, pơtâ, tơvât a mơngiơk ki tuâm, túa ki rơneăm bro mơngiơk um a kơpe#n ga chiâng túa, mơhé tá hâi teăm ‘nhó hên to lâi, la ngăn nhên xuân hlo hên túa um, mơngiơk. Pôa Đào Thế Trại, Kăn pho\ pơkuâ ngăn [ơrô, cheăng tung hngêi ‘măn kế tơmeăm dêi kong pơlê Kon Tum, tối ăm ‘nâi: Dế nôkố a Kon Tum ai 6 hdrông mơngế kuăn ngo ki rêh ối akố, rêm hdrông mơngế kuăn ngo pơrá ai hmân ếo pơtâk phá tơ-ê dêi pó, ‘na mơngiơk, [ă um rơneăm a kơpe#n xuân phá dêi pó há. {ă hdrông mơngế kuăn ngo akố, mê mơngiơk ki xiâm, vâi hmâ rak dêi túa mơngiơk ki hmâ, mê cho mơngiơk drêh, prăng, mơngiơk tuâm, mơngiơk bông, pak^ng mâu mơngiơk ki hiăng tối mê, cho mâu um rơneăm, ki rơhêng vâ tối mê cho túa ki bro rơneăm, cho vâ mơhno tối ki phá xêh dêi rêm hdrông kuăn ngo, vâi ngăn mâu um rơneăm mê vâi kô ‘nâi tu\m nhên mâu hdrông kuăn ngo ki dế rêh ối a kong pơlê Kon Tum. Klêi kơ’nâi to lâi hơnăm hriăn ple#ng [ă rôe xo mâu túa kơpe#n kố, tiu á hlo ai 2 túa kơpe#n, ai um rơneăm ki kân, pro pin rơhêng vâ ngăn, vâ châ ‘nâi, [ă pơtroh ăm mâu ngế ki hriăn ple#ng, mê cho kơpe#n dêi hdrông mơngế Rơteăng [ă mơngế Jarai.

Xua ai tơdjâk troh tơdroăng rêh ối, cheăng kâ rêm hâi dêi kuăn pơlê, mê kơpe#n xuân châ ngăn ai 2 túa: Cho kơpe#n hmâ dâi a hâi ki hmâ pêi cheăng [ă kơpe#n dâi a hâi mơd^ng. Kơpe#n hmâ xúa ăm mâu tơdroăng rêh ối rêm hâi drêng lăm mot tung kong, lăm chêk deăng, mơngiơk dêi kơpe#n ki mê cho mơngiơk prăng, lơ vâ prăng prâp, rơneăm ga bố iâ, hmâ hlo ai mơngiơk bông, lơ tuâm ki vâi hmâ rơneăm drô ki kơdró ki xo\n dêi kơpe#n. Kơpe#n lăm mơd^ng cho kơpe#n ki le#m [ă kơnâ, hmâ dâi tung pơla lăm mơd^ng, hâi leh, vâi hmâ te#n ton khế, te#n [ă hên prế ki ai mơngiơk bông, tuâm, prăng, hnối ai rơneăm [ă hên mâu um ki phá tơviah dêi pó, pro le#m eăng a péa pâ ko [ă t^ng kơpe#n. A mâu kơpe#n kố, mơngế ki te#n ối krâ mâu pơ’leăng, ‘noăng plâi, vâi krâ kơpố rơkê ‘nâng, [ă hnối pro mơjiâng um ki tơtro, ôh tá păng lôi tung tơdroăng ki vâ pro rơneăm tung kơpe#n, a ko [ă a t^ng kơpe#n vâi hmâ bro kơdrế xo\n sap 1 hơtá troh lối 1 hơtá. Pôa Đào Thế Trại, Kăn pho\ pơkuâ ngăn [ơrô cheăng dêi Hngêi ‘măn tơbleăng kế tơmeăm Kon Tum, tối: Ing mâu kơxop hlá mơ-éa ki hiăng ‘măn, mê mâu túa kơpe#n ki hmâ dâi tung hâi mơd^ng ga cho vâ phá tơ-ê iâ há, vâi hmâ bro rơneăm um [ă xúa hên prế ki ai mơkngiơk le#m pơrá phá. Troh nôkố, mâu kơpe#n ki kơnâ mê ôh pá ối hên, bố mâu rơpo\ng ki kro tê vâi ối rak vế dêi, ki hên, mâu rơpo\ng hiăng mơhía dêi tâi. Ngin tối tiah kố, kơpe#n xuân u ối, la ối bu iâ, bu troh a hâi mơd^ng mê vâi nếo dâi dêi, la tơdroăng ki mê ôh tá ‘nâi nhên, xua tung hâi mơd^ng nôkố, vâi xuân ối xâp ếi, truâ hmân môi tiah hâi ki ê há.

Kơpe#n châ pro ing kơpeăng ko\ng ki rơkê dêi vâi kuăn kơdrâi hdrông kuăn ngo vâi te#n ăm dêi pâ, ăm dêi dôh. Ti xê ga kơnía git to tung hiâm tuăn, mê ga ối kơnâ khá liăn há. Mâu kơpe#n reăng ki le#m kô hơ’lêh kơtê môi to kơpôu đâi, xua mê, tung hiâm mơno dêi kuăn pơlê hdrông mơngế kuăn ngo a Kon Tum, tâng ai vâi kơdrâi ki rơkê te#n, rơneăm tơmeăm, mê vâi kơnốu tung rơpo\ng hngêi kô châ rơnuâ ếo kơpe#n ki le#m, tơdroăng rêh ối phâi hơtôu. Mơngế M’Nông hmâ pơto dêi: ‘’pơ’leăng hmê ôh ta mot tung klêa; kơto têa ôh tá mot tung pơtok; kơpe#n ôh tá châ [á; rơkong tơpui ôh tá kâi chuât’’, cho vâ pơtih, ôh tá ai hmê kâ, ôh tá ai têa ôu, ôh tá ai kơpe#n dâi, [ă ôh pá ‘nâi tơpui, mê kuăn mơngế kô ôh pá chiâng erêh. La kố bu cho ‘mu\n tối tơdroăng pơto rôh vâi krâ nah, xuân môi tiah mâu hmân ếo ki ê, kơpe#n hiăng vâ rế hía lôi. Pôa A Hậu, Kăn pho\ hnê ngăn cheăm Vinh Quang, pơlê kong kơdrâm Kon Tum, kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi: Mâu hơnăm achê pơla kố, tơdroăng ki kuăn pơlê hdrông kuăn ngo dâi kơpe#n tung rêh kâ ối a pơlê cheăm bu iâ. Vâi preăng vâ dâi kơpe#n, hmâ hlo vâi hmâ truâ hmân, tiu á tơmiât, ga cho tiu kơ tơdroăng ki mơnhông mơdêk tơchuôm dêi pơlê pơla, hdrối nah, dâi kơpe#n ôh tá tơtô, lơ lăm mot tung kong ga ôh tá châ rak tâi tâng châ kéa vâi, mê á tơmiât cho phe#ng á, vâi hiăng mơhrâm lôi kơpe#n.

Pôa A Wer, pơlê Kon Rbang 1, cheăm Vinh Quang, pơlê kong kơdrâm Kon Tum cho ngế ki ối rak vế túa tơlá dêi hdrông kuăn ngo tơná, xâu la lâi ah, ai môi hâi khu vâi ‘ne#ng, cháu chái ôh pá ‘nâi xếo dêi ếo kơpe#n hdrông kuăn ngo tơná, xua mê, to lâi hơnăm kố, pôa ‘no dêi liăn rôe mâu ếo kơpe#n dêi hdrông kuăn ngo [ă dế nôkố pôa rak vế troh 6 plâ kơpe#n, tung mê, ai mâu kơpe#n ki ôh tá lalâi ai a mâu hngêi kơchơ. Pôa A Wer tối:Tâi tâng mâu hdrông kuăn ngo a Kon Tun ôh pá ai kơbố dâi kơpe#n môi tiah rơxông vâi krâ rôh nah xếo, xua vâi hlo dâi kơpe#n ga ton, tơvâ tâ truâ hmân xâp ếo, xâp hmân ếo ga le#m krúa tâ. Nôkố, dâi kơpe#n vâi tâ dêi tung hiâm tuăn môi tiah kơmêi lim, troh a hâi mơd^ng ăm vâi xâp, vâi xun tá ti vâ, pin athế pơklât thế vâi dâi, mê vâi nếo vâ, la [ă mâu vâi krâ vâi mơ-eăm dâi, [ă vâi rơtăm rôh nôkố vâi ôh ti vâ. A rak vế kơpe#n kố vâ tơbâ rôh vâi krâ nah, vâ ‘nâi nhên dâi kơpe#n kố ga cho hâk tơngăm ‘nâng.

Dế nốkố, hơ’lêh phá tơ-ê, ôh tá dâi kơpe#n, xâp ếo kuăn ngo, tâi tâng vâi krâ-nho\ng o hdrông mơngế kuăn ngo hiăng ‘nâi xâp, rơnuâ mâu hmân ếo chal nếo ki le#m krip. Tung mâu hâi mơd^ng, ti xê to kơpe#n, mê mâu tơmeăm ki vâi krâ te#n nah châ te#n [ă mâu tơmeăm ki ai xêh, la nôkố preăng hlo, xun tơmeăm ki mê, la hiăng te#n [ă kơmăi kơmok, mê cho prế tiu chal nếo nôkố, cho mâu prế kong ê, prế nilon ai hên um rơneăm ki pro eăng bâ. Nếo achê pơla kố nah, môi tơdroăng pơkâ dêi Khu pơkuâ ngăn ‘na mơhno mơjiâng túa le#m tro, tơ’noăng ivá [ă ôm hyô kong pơlê Kon Tum hriăn ngăn ‘na tơdroăng te#n bro ‘na mâu kơpe#n, ếo pơtâk dêi hdrông mơngế Rơteăng ăm hlo a tơring Đak Tô, Ngọc Hồi, Đak Hà, Tu Mrong tâng vâ ngăn ôh pá hlo ai tơmeăm, ếo kơpe#n dêi hdrông mơngế Rơteăng. Tơdroăng ki rak vế kơpe#n, pơtâk dêi hdrông mơngế kuăn ngo tối tơchuôm cho tơdroăng ki hâk tơngăm dêi hdrông mơngế kuăn ngo, kố cho tơdroăng cheăng ki kal má môi. Mơhé tiah mê, tơdroăng ki pơtối rak vế tơmeăm khoăng vâi krâ rôh nah ti xê bu ‘măn tơbleăng to tung hngêi ‘măn rak kế tơmeăm tê, mê kal athế tơná kuăn pơlê ki kal vâ dâi, vâ xâp dêi păng ‘nâng tung rêm hâi cheăng kâ-rêh ối. Vâ khoh kâi chiâng pêi pro tơdroăng kố, athế ai troăng rơhlâ kum ăm mâu kuăn ‘ne#ng, cháu chái, pro ti lâi mơhnhôk hiâm mơno, tuăn ngôa vâi  vâ git kơ tơmeăm khoăng ki nôu pâ, jâ pôa hiăng mơjiâng bro, ‘măn ăm, la ki hdrối tâ athế pơtối rak vế tơdroăng ki mơd^ng, tíu ki xah ơm hêi tro tiu túa vâi krâ nah, vâ amê, mâu kơpe#n, mâu, ếo pơtâk dêi kuăn ngo châ pơtối rak vế tơtro [ă tơdroăng ki rêh ối, pêi cheăng tiu kơpong ki tơtro [ă túa tơlá dêi hdrông kuăn ngo tơná.

{ai chêh dêi Rơ’jíu-Um tivi Kon Tum

Nhat Lisa tơplôu