VOV4.Sêdang - Hlo mâu tơdroăng ki pơloăng mơnúa dêi kơvâ pêi chiâk deăng Việt Nam tối tơdjuôm, kơvâ kơphế tối krê dế trâm mê hơ’leh nếo, tơmiât rơkê cho tơdroăng pơkâ thế ki kal vâ mơnhông. Malối cho drêng Việt Nam veăng tung mâu tơdroăng tơkêa tê mơdró rơxông nếo môi tiah: Tơkêa tê mơdró tơniăn krê Việt Nam – EU (EVFTA), tơkêa tơru\m tung tâi tâng [ă tơdroăng ki tơru\m tơkâ luâ Thái Bình Dương (CPTPP); Tơkêa tơru\m cheăng kâ tung tâi tâng kơpong (RCEP).

Vâ kơvâ kơphế mơnhông krá tơniăn ton tơxâng [ă ki ai hlâu, tíu cheăng, mâu ngế ki pêi kơphế a Tây Nguyên dế mơ-eăm hơ’leh nếo, tơmiât rơkê tăng troăng prôk krê ăm kơphế Việt Nam.

A hneăng hôp tơpui tơno hnê dêi pó túa ki rơkê tơtro Tơdroăng tơkêa bro hơ’leh nếo, rơkê mơjiâng kơvâ kơphế xua Khu tơru\m cheăng lâp plâi tơnêi kong têa Alơmăng dó inâi GIZ, tơru\m [a\ Khu pơkuâ kơphế {uôn Ma Thuột tơku\m po a khế 10 pơla kố nah, pôa Nguyễn Tri Sáu, Kăn hnê ngăn Ho#i đong pơkuâ, Kăn pơkuâ Khu tơru\m cheăng pêi chiâk deăng [a\ tê mơdró Sáu Nhung a tơring Đăk Hà, kong pơlê Kon Tum hnê túa pêi rơkê, Khu tơru\m cheăng Sáu Nhung dế pêt 300 ha tiô pơkâ pêi tiô troăng hưh cơ [a\ tôh têa xúa kơmăi kơmok, tôh têa môi tiah kong mêi, hngêi nhe\ng têng khăng [a\ on tơhrik kơtâu [a\ mâ hâi.

Vâ tơmeăm khoăng châ mơngế rôe xúa hâk vâ rôe, khu tơru\m cheăng hiăng tơmâng hơ’leh nếo rơkê tá troăng pêi pêt rak ngăn vâ mơjiâng pro kơphế ki dâi le\m xuân môi tiah tá ‘na hlê ple\ng dêi mơngế rôe xúa.

Pôa Nguyễn Tri Sáu tối ăm ‘nâi:

‘’Pơtăm kong pơlê Tây Nguyên pơrá tơku\m a xiâm loăng kơphế xua mê hơ’leh nếo, rơkê tung uâ mơdiê kơphế dâi le\m cho kal khât. Ki nhên khât nôkố kuăn pơlê kơbố xuân thế hlê ple\ng tơdroăng kố. Xua kô chiâng hơ’leh tung uâ mơdiê, ôu, tơbleăng kơphế mê nếo djâ kơphế châ tê, nếo kâi tơbriât [a\ mâu khu pêi kơphế ki kân dêi lâp plâi tơnêi’’.

Pôa Nguyễn Xuân Cường, Ngế xiâm ngăn ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê lăm pôu kơdrum pêi kơphế xúa kơmăi kơmok rơxông nếo a tơring Cư Mgar, kong pơlê Dak Lak (Ối tâng má péa sap ing hơ-ếo troh hơ’vá)

Tiô pôa Lê Đức Huy, Pho\ pơkuâ xiâm ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu Tê rôe ngi kong têa ê 2 – 9 Dak Lak (Simexco Dak Lak), môi tung mâu tíu ki tê ngi kong têa ê má môi Việt Nam, Việt Nam cho môi tung mâu kong têa tê ngi kong têa ê kơphế, ki rơhêng vâ tối cho kơphế Robusta, ối má môi lâp plâi tơnêi. Laga, xua hên tơdroăng, kơphế dêi Việt Nam tá hâi châ mơnhên tơxâng [a\ hnoăng [a\ tơmeăm ki mơnhông dêi gá. Tơdroăng kố pro tơdjâk troh yă tơmeăm kố, xuân môi tiah pá vâ hơ’leh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê pêi chiâk deăng pêt kơphế hiăng trâm hên pá puât. Xua mê, hơ’leh nếo vâ mơdêk ki kơnâ cho troăng pêi laga xuân cho pơkâ ki vâ rêh dêi kơvâ kơphế Việt Nam.

‘’Kơphế Việt Nam ki hên cho châ hên pơ’leăng, ki dâi le\m mê tá hâi ‘nâi xua mê tá hâi kơnâ. Tơdroăng đi đo mơhnhôk tung kơvâ kơphế vâ pro tiah lâi tơniăn mơdêk ki dâi le\m vâ lâp plâi tơnêi ‘nâi ki dâi le\m kơphế Việt Nam xuân môi tiah mơngế rôe xúa ‘nâi inâi tung pơla nôkố, mơdêk ivá tơbriât cheăng dêi mơngế kuăn pơlê pêi chiâk deăng, mơhno ăm kuăn pơlê ‘nâi tung lâp plâi tơnêi ối hên kơphế kơhiâm môi tiah mê, pak^ng tơdroăng têng khăng tiô khôi vâi krâ nah mê ai mâu troăng krí xo kơphế hôm tâ, dâi le\m tâ. Pak^ng mê, cho ‘nâi mơnhên kơphế môi tiah lâi cho kơhiâm ing mê troăng vâ mơdêk ki dâi le\m dêi kơphế’’.

Kuăn pơlê Dak Lak tơmâng troh pêi kơphế krá tơniăn

Pôa Nguyễn Thế Long, Kơ koan xiâm pơkuâ troăng hơlâ [a\ Troăng pêi ton xo\n mơnhông pêi chiâk deăng thôn pơlê Việt Nam tối: Hơ’leh nếo rơkê tung troăng vâ mơdêk ki kơnâ kơvâ kơphế cho môi troăng pêi ton xo\n thế ai pơkâ nhên [a\ ai tơdroăng ki rơtế veăng, tơru\m dêi khu cheăng ki tơdjâk. {a\ khu tê mơdró kal ai hên [a\ mơdêk ki dâi le\m ăm kơphế uâ mơdiê vâ tơbriât cheăng xuân môi tiah mơjiâng tơ’nôm ki kơnâ.

{a\ mơngế pêt kơphế, thế pêi pêt krá tơniăn, xúa kơmăi kơmok rơxông nếo tung tơku\m pêi vâ mơdêk [a\ng kơphế ai mơnhên. Ing mê nếo tơxâng tiô pơkâ kơtăng dêi mâu kơchơ tê mơdró ki pá drêng kơphế châ ngăn cho kơvâ ki xiâm veăng tung mâu pơkâ tê mơdró tơ’lêi hlâu xua rơxông nếo.

Pôa Nguyễn Thế Long mơnhên:

‘’Nôkố cho tơtro má môi vâ pin veăng tung mâu pơkâ ‘na mơnhông mơdêk kơphế krá tơniăn. Pơtih pin dế ai pơkâ ‘na 4C, UT, UTZ,…drêng veăng tung mâu pơkâ kố tơdrêng amê pin xuân pêi tiô pơkâ ‘na SPS lơ mâu tơkêa mơnhông mơdêk krá tơniăn tơdroăng veăng mâu pơkâ kố kô kum chôa ‘lâng châ tơ-[rê tiô pơkâ dêi châu âu EU’’.

Mơnhên pêi pro têng kơphế tiô pơkâ tơtro kơphế xú ho\m le\m

Kô hlo mơngế pêi kơphế a Tây Nguyên dế mơ-eăm hơ’leh nếo rơkê vâ tơkâ hluâ mâu tơdroăng pá puât pơloăng mơnúa, rak ki tơtêk, mơdêk châ tơ-[rê, ki dâi le\m kơphế Việt Nam. Drêng ki dâi le\m châ mơnhên ki kơnâ kơphế kô tâk, hơ’leh ivá tơbriât cheăng lâp plâi tơnêi, tơxâng tiô kal vâ, ki hlê ple\ng xuân môi tiah mâu pơkâ ki dâi le\m [a\ tơniăn krúa le\m rế hía rế tơtêk dêi mơngế rôe xúa tung tơnêi têa [a\ tê ngi kong têa ê xuân môi tiah hơ’leh ‘na kong prâi, kâi trâng [a\ kong prâi hơ’leh ki kơvâ kơphế dế trâm nôkố.

Hương Lý chêh

Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng