VOV4.Sêdang - Hâi kố, lơ 22 khế 5, tơnêi têa pin mot tung hâi leh kân, tâi tâng kuăn pơlê veăng lăm tâ ph^u rah xo khu kăn Kuo#k ho#i hneăng 14 [ă mâu kăn Ho#i đông hnê ngăn rêm râ, hneăng hơnăm 2016  - 2021. Veăng tơchuâm [ă todroăng ki hơniâp ro mê, kuăn pơlê rêm hdroâng kuăn ngo tung lâp tơnêi têa a kơpong Tây Nguyên hiăng lăm tâ ph^u, pơtối mơnhông hnoăng cheăng tiô hiâm mơno tơná, hloh ple\ng tung tăng rah xo mâu ngế ki rơkê kơhnâ păng ‘nâng vâ teăng mâ kuăn pơlê mơnhông tơnêi têa, pơlê pơla chiâng krá tơniăn, kro mơdro\ng. Nam Trang ai chêh tối ‘na tơdroăng tâ ph^u rah xo khu kăn a mâu pơlê cheăm dêi Tây Nguyên.

          Tây Nguyên hâi kố tíu ki lâi xuân chúa hên h^n hlá cơ vâ troh hâi tâ ph^u rah xo kăn. Ngế ki lâi xuân tâ tung hiâm mơno tơdroăng ki sôk ro dêi hâi leh kân tơnêi têa. Sap kơpong tíu xiâm pơlê kong kơdrâm, pơlê kong kân  troh a mâu thôn pơlê, kơpong hơngế hơngo tíu ki lâi xuân chúa hlá cơ, tối tơbleăng ‘na pơtâng tối hâi tâ ph^u rah xo kăn Kuo#k ho#i hneăng má 14 [a\ Ho#i đông kuăn pơlê mâu khu râ mâu hneăng hơnăm 2016 – 2021. Tung lâp troăng kân, tíu ki lâi xuân trâm rêm khu ngế sôk ro lăm troh a mâu tíu tâ ph^u vâ rah xo mâu kăn ki tơxâng rơkê kơhnâ păng ‘nâng.

            Pơtê tơdroăng pêi chiâk deăng, sap ing kơxo má, kuăn pơlê a {uôn Nui, cheăm Tâm Thắng, tơring }ư Jut, kong pơlê Daknông hiăng ai mâ a mâu tíu tâ ph^u vâ tơku\m tâ ph^u rah xo kăn. Klêi kơ’nâi leh koh hlá cơ a kơpong tâ ph^u [a\ tơmâng tơbleăng túa tâ ph^u, mâu kăn pơxiâm pêi pro hnoăng cheăng dêi tơná. Cho môi tung mâu ngế tâ ph^u apoăng, ngoh Y Thanh {uôn Krông ối a [uôn Nui sôk ro tối: Hâi kố cho hâi lơ 22 khế 5, hâi tâ ph^u rah xo Kăn Ho#i đông kuăn pơlê rêm râ [a\ Kăn Kuo#k ho#i. Rơpo\ng á [a\ mâu vâi krâ nho\ng o tung pơlê lăm tâ ph^u rah xo kăn pơkuâ tung Kuo#k ho#i, kong pơlê, cheăm. Hâi kố cho hâi leh kân dêi tơnêi têa. Á pói vâ tâi tâng rơpo\ng pơrá lăm tâ ph^u, séa ngăn tơdroăng rêh ối, pêi cheăng dêi rêm ngế kăn ki lo tơbriât to pro kăn. Rơkâu tâi tâng pơlê pơrá sôk ro lăm tâ ph^u.

            A tíu tâ ph^u a [ôn U {a, pơlê kân Ea Tling, tơring }ư Jut, kong pơlê Daknông sôk ro hâi lêh dêi tâi tâng kuăn pơlê hiăng tơku\m po sap kơxo má. Tiô tối dêi kuăn pơlê akố, mơhé nếo pơxiâm tơku\m po 7 chôu kơxo má, laga vâi krâ nho\ng o hiăng troh ing kơxo má vâ ti tăng ple\ng tơdroăng rêh ối, pêi cheăng dêi khu kăn Kuo#k ho#i [a\ kăn Ho#i kuăn pơlê mâu khu râ vâ rah xo tơxâng. Nâ H’Oanh {uôn Krông, ối a [uôn U3, pơlê kân Ea Tling sôk ro tối klêi kơ’nâi hiăng pêi klêi hnoăng cheăng [a\ hnoăng pơxúa dêi tơná: Hâi kố a sôk ro châ râng ph^u lăm tâ ph^u rah xo kăn Kuo#k ho#i, kăn Ho#i đông kong pơlê, tơring [a\ pơlê á sôk ro [a\ loi tơngah tâi tâng mâu kăn pơkuâ ki á rah xo la ngiâ kô tơmâng rak ngăn ăm pơlê lâp kong pơlê Daknông tối phá xêh [a\ lâp tơnêi têa tối tơchuâm vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, kal kí, mơhno mơjiâng túa le\m tro, rêh ối pơlê pơla ăm tơtro [a\ tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê châ phâi tơtô, ôh tá ăm ngế ki lâi kơklêa xếo.

            A Plei Sar, cheăm Ya Chim, pơlê kong kơdrâm Kontum sôk ro hâi tâ ph^u rah xo khu kăn pơkuâ, thăm rế sôk ro pơtâng tối [a\ loa, ({ăng-rôl) bandroll, tơpui [a\ rơkong, ki má lối a kơpong tíu tâ ph^u. Tâ ph^u tung kơthung ph^u, ngoh A Khoan tối ăm ‘nâi: Vâi krâ nho\ng o sôk ro môi tiah hâi leh dêi tơná. Vâi krâ nho\ng o sôk ro ‘nâng. Kuăn pơlê pói vâ lăm tâ ph^u rah xo mâu ngế ki tơmâng to\ng kum troh vâi krâ nho\ng hên tâ mê nếo.

            Vâ tối tơbleăng ‘na roh tâ ph^u châ troh [a\ kuăn pơlê, ki rơhêng vâ tối cho vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo, khu kăn pơkuâ kong pơlê Kontum hiăng po rơdâ hên roh pơtâng tối, hnê mơhno, tơku\m po hneăng hôp trâm mâ kuăn pơlê. Pák^ng mê, kong pơlê ối mơhnhôk mâu krâ pơlê, kăn pơkuâ pơlê troh rêm rơpo\ng, lăm a rêm chiâk deăng vâ mơhnhôk pơtâng tối ăm vâi krâ nho\ng o ‘nâi. Kuăn pơlê A Thik, ối a Plei Sar tối: Vâi krâ nho\ng o tá hâi ‘nâi chư, ôh tá chiâng tơpui nâl Xuăn, chiâk deăng hơngế, iâ vêh a hngêi, pơlê, xua mê iâ tâng pơtâng tối tung loa, klêi mê nếo ôh tá ‘nâi inâi mâu kăn ki vâ tơbriât to pro kăn. Kơnôm krâ pơlê, kăn pơkuâ pơlê troh rêm rơpo\ng hngêi, lăm troh a chiâk deăng, mơhé chôu ki lâi xuân lăm, tơpui [a\ nâl pơlê tơpui, xua mê tơ’lêi tơmâng, tơ’lêi hlê ple\ng, tơ’lêi pâ. Xua mê, vâi krâ nho\ng o hlê ple\ng hên tâ ki kal dêi tơdroăng tâ ph^u, xuân môi tiah hnoăng pơxúa, hnoăng cheăng dêi tơná, xua mê, hâi kố vâi krâ nho\ng o troh veăng lăm tâ ph^u [a\ hiâm mơno ki rơhêng vâ, vâi krâ nho\ng o troh tu\m: Kăn pơkuâ thôn a kố tơpui [a\ nâl hdroâng kuăn ngo, mê mâu vâi pôa krâ, jâ krâ ôh tá ‘nâi chư xuân hlê ple\ng. Tâ ph^u thế ai hiâm mơno, thế rơkê vâ kum kuăn pơlê. Vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo tối tơchuâm pá puât hên môi tiah hơnăm kố, kong tô khăng khoăng môi tiah kố, vâ kuăn pơlê châ kơnôm troăng hơlâ dêi Tơnêi têa to\ng kum.

            Hmâ vâ pá puât xua kong tô khăng khoăng pro, kuăn pơlê a kong pơlê Gialai tơdah hâi leh kân [a\ tơdroăng loi tơngah la ngiâ kô tơniăn [a\ mơnhông mơdêk.

            Hlê ple\ng hnoăng cheăng dêi tơná tung mâu hâi tâ ph^u kố, xua mê hiăng châ tơdah hên mơ-éa ki vâ pơtâng tối châ in [a\ 3 nâl; nâl Xuăn, Bơhnéa [a\ Jarai ing hdrối mê plâ khế, laga troh kơxo kố, nâ Xuân ối a cheăm Biển Hồ, pơlê kong kơdrâm Pleiku xuân mơdoh chôu re\ng lăm tâ ph^u vâ pơchuât i nhên chu chêh tơdroăng rêh ối, pêi cheăng dêi khu kăn Kuo#k ho#i [a\ Khu kăn Ho#i đông kuăn pơlê hneăng kố. Xua tiô nâ Xuân tối veăng lăm tâ ph^u, mê pin thế mơhno dêi hnoăng cheăng tơná, thế rah xo tơtro mâu ngế ki ai ivá, vâ mơjiâng tơnêi, gâk kring pơlê pơla. Nâ Xuân tối ăm ‘nâi: Tâ ph^u rah xo mâu kăn roh kố cho rah xo mâu ngế ai hiâm mơno, rơkê, mâu ngế ki le\m ‘na hiâm mơno, mâu ngế ki rơkê, tơmâng to\ng kum kuăn pơlê.

            Lâm Đồng ai lối 878 rơpâu 600 ngế kuăn pơlê, tâ ph^u a 1 rơpâu 200 tôh tâ ph^u ối tung 147 cheăm, bêng, pơlê kân tung kong pơlê. Kơnôm tơdroăng hbrâ tơnáu tu\m, pơtâng tối tu\m túa, lâp lu xua mê, hâi tâ ph^u sôk ro, ai kơdrâm hên kuăn pơlê. Rêm kuăn pơlê a kong pơlê Lâm Đồng troh [a\ roh tâ ph^u tá hiâm mơno [a\ tơdroăng pói vâ. Kuăn pơlê K’Bran, hdroâng kuăn ngo K’ho, ối a thôn Kon Tách Đăng, pơlê kân Đinh Văn, tơring Lâm Hà tối: Kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a kố tơmiât troh ‘na tâ ph^u cho tâ ph^u rah tro mơngế, rah xo mâu ngế ki ai hiâm mơno le\m, mơngế ki tơmâng to\ng kum kuăn pơlê [a\ hía hé, rah xo mâu ngế ki mê, vâ tơxâng cho khu kăn dêi kuăn pơlê.

            Hneăng tâ ph^u kố, kong pơlê Daklak ai lối 1 rơtuh 200 rơpâu ngế, 1 rơpâu 849 tôh tâ ph^u; inâi kuăn pơlê hiăng châ chêh a tíu pêi cheăng dêi 184 cheăm, bêng, pơlê kân [a\ mâu kơpong tâ ph^u tiô tơtro tiô pơkâ dêi luât tâ ph^u. A tíu tâ ph^u dêi [uôn Ea {ông, cheăm }ư Êbur, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Daklak, mâu hâi ki kố sôk ro tâ xua tâng pơtâng tối ‘na tơdroăng tâ ph^u [a\ loa, [a\ rơkong tơpui dêi kuăn pơlê. Tiô pôa Thiên, xua tiah lâi vâi krâ nho\ng o tơmiât nhên [a\ tơpui [a\ dêi pó hdrối vâ tâ ph^u tung kơthung ‘măn ph^u, xua vâi krâ nho\ng o vâ mơhno hnoăng dêi tơná, vâ rêm kơtâ ph^u cho môi tơdroăng ki loi tơngah ki kuăn pơlê hiăng rah xo. Pôa Thiên tối ăm ‘nâi: Tung hâi tâ ph^u a pơlê hâi kố cho châ tơ-[rê le\m, vâi krâ nho\ng o sôk ro ‘nâng. Klêi kơ’nâi séa ngăn a hlo tung tơdroăng tâ ph^u kố, vâi krâ nho\ng o a kố ôh tá rah xo hmâng vâ, mê vâi ti tăng ple\ng [a\ ‘nâi, vâ dêi tơná rah xo mâu ngế ki kuăn pơlê nhua#m pâ, loi tơngah, tá hiâm mơno pêi cheăng kum kuăn pơlê. {a\ pói vâ klêi kơ’nâi châ rah xo to pro kăn, mâu kăn ki châ kuăn pơlê rah xo kô pơtối pêi dêi hnoăng cheăng tơná, cho ngế ki teăng mâ, tơdroăng pói vâ dêi kuăn pơlê, gâk kring hnoăng [a\ pơxúa tơtro tiô luât dêi kuăn pơlê, kum mơjiâng tơnêi têa, pơlê pơla rế mơnhông tơtêk tơniăn tâ.

            Nôkố, pơ’leăng mâ kơpong Tây Nguyên ai lối 5 rơtuh 500 rơpâu ngế, tung mê, kuăn pơlê ki tro hơnăm lăm tâ ph^u cho 3 rơtuh 51 rơpâu ngế. Tiô xing xoăng hnoăng cheăng dêi Ho#i đông tâ ph^u tơnêi têa, lâp kơpong châ rah xo 35 kăn Kuo#k ho#i hneăng má 14 [a\ 13 tíu tâ ph^u; 344 khu kăn Ho#i đông râ kong pơlê [a\ 88 tíu tâ ph^u; dâng 2 rơpâu 250 ngế kăn Ho#i đông kuăn pơlê râ tơring [a\ 601 ngế tíu tâ ph^u; dâng 20 rơpâu 300 ngế kăn Ho#i đông râ cheăm [a\ 5 rơpâu 496 tíu tâ ph^u.

            Ing hbrâ tơnáu tu\m têk dêi rêm kong pơlê, rơtế [a\ mâu tơdroăng pâ nhua#m, pôu râng hnoăng cheăng dêi rêm ngế kuăn pơlê, loi tơngah khât roh tâ ph^u rah xo kăn Kuo#k ho#i [a\ Ho#i đông kuăn pơlê mâu khu râ tung kơpong Tây Nguyên kô châ tơ-[rê. Ki châ tơ-[rê dêi roh tâ ph^u kô kum kal khât tung tơdroăng pơtối pôu râng hnoăng kuăn pơlê pơkuâ dêi hnoăng cheăng, mơjiâng ru\m môi tuăn tâi tâng, pêi pro châ tơ-[rê mâu tơdroăng pơkâ, hnoăng cheăng thăm hơ’lêh tu\m túa tơnêi têa, mơjiâng [a\ gâk kring Tơnêi têa Việt Nam xah ho#i chuh ngiah./.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng