VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Tung tơdroăng rêh ối cheăng kâ dêi hdrông kuăn Mông a kong pơlê kong ngo tíu tơkăng kong Lào Cai, mâu kăn ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m, tơpui tối vâi vâ tơmâng, hnoăng cheăng [ă tơdroăng ki tơdjâk gá kân khât troh kuăn pơlê. Tơdroăng ki mơdêk hnoăng cheăng dêi môi ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m tung hdrông kuăn ngo Mông châ ngăn nhuo#m khât. An Kiên, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam kơpong Tây Bắc, ai mơnhên ‘na tơdroăng mê, pó vâi krâ nho\ng o kô tơmâng.

Tung mâu hdrông kuăn ngo a kong pơlê Lào Cai, hdrông kuăn ngo Mông kơdrâm hên má môi vâ chê 160 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế: 30 to cheăm, kơxo# mơngế hdrông kuăn ngo Mông châ lối 90%.

            Kum rơtế [ă khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng [a\ khu râ kăn pơkuâ tung mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, kơdroh tah kơklêa xăm kơtiê, tah lôi mâu khôi túa ki ôh tá le#m tro, lối 500 ngế kuăn pơlê loi nhuo#m, tơngah khât a mâu thôn pơlê, hdrông hdrê nho\ng o hdrông kuăn ngo Mông a Lào Cai cho kal khât tung tơdroăng kum pơlê, ho\ng mâu tơdroăng ki pêi nhên môi tiah tơdroăng rêh ối rêm hâi. Poâ Lìu Seo Lao, ối a thôn Say Sán Phìn, cheăm Mản Thẩn, tơring Si Ma Cai, kong pơlê Lào Cai tối ăm ‘nâi: Pin thế pơtâng tối, ‘mu\n tối mâu tơdroăng ki le#m tro, mâu  tơdroăng ki ôh tá le#m tro ăm rêm ngế tơmâng. Pôi tá ôu to drôu, ôh tá xie#n pâm kơdrâi, kuăn ‘ne#ng, pôi tá pro tơdroăng ki ‘mêi, tong kế tơmeăm khoăng, ôu drôu iâ tê. Tơdroăng ki klâi chiâng pêi mê pêi, tâng ôh tá chiâng pêi, thế kơ-êng khu râ kăn kơpêng, kơ-êng nhên vâ ‘nâi túa ki rơkê tơtro, ôh tá chiâng pêi hmâng vâ, ah lơ chiâng mơngế ki ‘mêi.

            {a\ mâu hdrông kuăn ngo Mông, ngế ki teăng mâ mơngế khu ngế ki kuăn pơlê nhuo#m loi tơngah, ngế ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng cheăng pơlê pơla, tơpui ki klâi pêi ki mê, djâ troăng a hdrối vâ kuăn pơlê pêi tiu [ối. Poâ Giàng Sao Gà, ngế ki kuăn pơlê loi nhuo#m, loi tơngah a thôn Sâu Chua, cheăm Sa Pả, tơring Sa Pa, kong pơlê Lào Cai tối:Vâ chiâng mơngế ki kuăn pơlê loi tơngah, ôh tá xê hlâu vâ châ kuăn pơlê loi nhuo#m, loi tơngah. Ahdrối pin thế djâ troăng ahdrối, tung pơlê pơla pin thế ‘nâi dêi tơná cho kơbố, pêi cheăng tiah lâi. Ôh tá xê drêng lâi xuân hnê vâi ki ê pêi tiah kố tiah ê, pin pêi hdrối vâ vâi hlo, klêi mê vâi choâ ‘lâng hriâm [ối.

            Dế nôkố, tơdroăng cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla kơpong hdrông kuăn ngo Mông a Lào Cai xuân ối hên pá puât. Tơdroăng xe#n ối hmâng vâ, xo dêi rơpó ôh tá tro hơnăm xun ối ai hên. Xua mê, mâu ngế ki kuăn pơlê loi nhuo#m, loi tơngah mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât troh rêm hngêi vâ pơtâng tối, mơhnhôk. Kuăn pơlê choâ ‘lâng tah lôi mâu khôi túa ki ôh tá le#m tro, choâ ‘lâng mơjiâng tơdroăng rêh ối mơhno mơjiâng túa le#m tro. Poâ Lý Văn Hải, kăn pơkuâ hdrông kuăn ngo kong pơlê Lào Cai tối ăm ‘nâi: Mâu ngế ki kuăn pơlê loi nhuo#m, loi tơngah tung hdrông kuăn ngo Mông thế mơhnhôk kuăn pơlê, mơhnhôk kuăn ‘ne#ng cháo chái dêi tơná, thế djâ troăng ahdrối tung rêm tơdroăng cheăng vâ kuăn pơlê pêi tiu [ối. Rêm tíu mê ai mâu tơdroăng ki ối pá puât, tá hâi tơtro mê mâu ngế ki kuăn pơlê loi nhuo#m loi tơngah kal hlo, thế tơmiât [a\ pơtối pêi mâu túa, pơtối mơnhông tâ mê nếo, pêi tiu hnoăng cheăng ki râ kơpêng, khu râ kăn pơkuâ pơlê loi tơngah pơcháu, kuăn pơlê loi tơngah rah xo ăm pêi.

            Cho kong pơlê kong ngo, mê Lào Cai đi đo mơnhên pơtối mơnhông hnoăng cheăng dêi mâu ngế châ kuăn pơlê loi nhuo#m loi tơngah tung kuăn pơlê hdrông kuăn ngo Mông, mê cho pêi tơtro tơdroăng mơhnhôk kuăn pơlê, kum kơdroh tah kơklêa xăm kơtiê, gâk kring pơlê pơla a kơpong kong ngo kố./.

A Sa Ly tơpôu