VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Kơ’nâi 40 hơnăm hvái ngăn Hâi plâ [lêi trâng rơnó hơngui hơnăm 1975, hên mâu lêng hnăm hiăng krâ, khu cheăng ‘na khoa hok, khu tí tăng hriăn ple#ng ‘na tơdroăng ton nah tối: Mê cho tơdroăng ăm hlo ing nghe# thua#t tơplâ dêi lêng Việt Nam. Nghe# thua#t tơplâ dêi lêng mê mơhno a hên tíu, tung mê, ki kal má môi xuân cho xúa, ‘nâi ple#ng rôh vâ pơkâ teăng tơdroăng; cho tơru\m [ă tơtro, ai pơxúa pơla mâu khu quân chủng, binh chủng, mâu lêng [ă ki hdrối tâ cho nghe# thua#t tơplâ dêi kuăn pơlê, túa tơplâ dêi tâi tâng kuăn pơlê. Ing nghe# thua#t lêng mê nah, mâu lêng [ă kuăn pơlê pin hiăng pêi pro môi rôh lăm plâ a rơnó hơngui hơnăm 1975 vâ pro tơleăng le#m peăng hdroh, lâp tơnêi têa tơru\m môi. Ngế chêh hla tơbeăng dêi Rơ’jiu Việt Nam a pơlê kong kân Hồ Chí Minh ai [ai chêh ‘’Plâ [lêi trâng rơnó hơngui hơnăm 1975 [ă nghe# thua#t ki pơtối rak vế ki rơdêi tâi tâng’’. 

Séa ngăn tung tơdroăng ki ai păng ‘nâng [ă ki ai dêi pơlá péa pâ dêi mố đo#i pin [ă lêng xâ klêi kơ’nâi tơkêa Paris hơnăm 1973, tơdrêng amê, thăm tăng rah xo khu mố đo#i ki ó rơdêi vâ tơkôm tơdroăng hiăng tro vâ xông tơplâ xâ ki kân ó, hâi lơ 4 khế 3 hơnăm 1975, tơdroăng tơplâ inâi Tây Nguyên hiăng pơxiâm po ăm Hneăng ki tâi tâng lâp tơnêi têa blong ‘lut ki ó rơdêi a rơnó Hơngui hơnăm 1975 [ă hiăng re#ng châ [lêi trâng. Klêi kơ’nâi hneăng tơplâ kố dế u ối, Khu kăn xiâm pơkuâ cheăng kal kí hiăng hôp, hiăng ‘nâi nhên roh ki tơ’ló, pơkâ mơhnhôk re#ng [ă kho\m châ pro tơleăng le#m peăng Hdroh hdrối rơnó mê hngê hơnăm 1975. Klêi kơ’nâi mê, cho roh tơplâ Huế-Đà Nẵng hiăng châ [lê. Mâu đông, mâu khu lêng, tâi tâng mố đo#i [ă tâi tâng kuăn pơlê hiăng ‘nâi klê nhên hiâm mơno ki pơkâ thế dêi Khu xiâm pơkuâ cheăng kal kí, mê cho ‘’ ‘Nâi nhên roh ki vâ tơplâ ó rơdêi hluâ tâ ki mê, [ă hiâm mơno ki hnê tối athế re#ng, rơdêi, khên tơnốu, kơdrâ pro tơdrêng, kho\m kâi châi [lê trâng’’. Trung tươ\ng Võ Văn Tuấn, Kăn pho\ hnê mơhno cheăng khu lêng Việt Nam khe#n tiah kố: Mê cho vâ séa mơnhên, mơnhên tối tơdroăng ki hlôh hlê rơkê ple#ng, re#ng tơdrêng, mơnhên tối dêi Đảng, dêi Khu xiâm pơkuâ cheăng kal kí, Khu xiâm pơkuâ ngăn ‘na tơdroăng pơkâ drêng hlo tơdroăng mê hiăng tơ’lêi tro. Xua mê, tung roh krếo phôn, hlá mơ-éa dêi Đăi tươ\ng Võ Nguyễn Giáp ai tối ‘’re#ng [e#ng, re#ng [e#ng, ó tơnôu, ó tơnôu’’ cho ki xiâm pin tơmâng ngăn, kố cho roh ki pin vâ khoh kâi châ xông pơplâ.

Tâi tâng hiăng pro hiâm mơno chiâng tơdroăng pêi pro kâi khên păng ‘nâng, mơhnhôk thế rêm tơdroăng rêm ivá dêi mâu mố đo#i, mâu khu lêng, ki veăng kum pháu hơnêa, phái kâ ing kơpong peăng kơnho\ng, tơdroăng ki kơdôu mơ-eăm dêi tơdroăng tơplâ tơplong a kơpong peăng hdroh ăm tơdroăng [lê trâng. Khu lêng pin drêng mê hiăng ái ivá ki ó rơdêi, khu lêng xuân hiăng krá kâk, to mâu lêng ki xiâm, khên tơnốu, pak^ng mê, xuân ai tá mâu lêng kong pơlê, tơring, cheăm kơdrâm kơdre#ng, khu lêng ki tơpui kâ rơkê, cheăng kal kí xuân hên h^n, tơnăm môi tiah têa tô kho\m to châ tơdroăng ki [lêi. Pho\ Yăo sư-Tie#n sih Nguyễn Trọng Phúc, hdrối nah, cho Kăn xiâm cheăng tung Vie#n hriăn ngăn tơdroăng rôh nah dêi Đảng khe#n:Tơdroăng ki ‘nâi tơru\m ivá dêi hên tơdroăng mê cho ki xiâm khoh kâi mơjiâng pro khu lêng ki khên tơnôu [ă tơdroăng ki veăng môi hiâm mơno, veăng lăm plâ xâ dêi kuăn pơlê. Mê xuân cho ki xiâm dêi hneăng tơplâ kuăn pơlê Việt Nam. Kơnôm ai tơdroăng tơplâ dêi kuăn pơlê hiăng mơjiâng chiâng ivá ki ó rơdêi tá cheăng kal kí, cheăng lêng, tơplâ tá tơdroăng tơpui kâ, rế plâ rế tơpui tơno, mơhnhôk tâi tâng ivá dêi kuăn pơlê ki ai păng ‘nâng [ă kơnôm ai tơdroăng ki kơhnâ mơ-eăm khât dêi kơpong peăng kơnho\ng.

Kơ’nôm ‘nâi xua ivá dêi hên tơdroăng, ivá ki tơru\m tơroâ kân pơla khu hdrông mơngế kuăn ngo Việt Nam tung roh tâi tâng tơnêi têa blong ‘lut xông pơplâ xâ a rơnó Hơngui hơnăm 1975 hiăng pro xâ pá môi xôh nếo trâm xâu rơxá păng ‘nâng [ă môi hdrông mơngế ki tung hiâm mơno đi đo vâ tơdroăng hơniâp le#m, tơniăn phá xêh, tơru\m tơnêi têa chiâng môi. Klêi kơ’nâi plâ xâ a kơpong peăng kơnho\ng tơnêi têa hơnăm 1972, klêi kơ’nâi tơdroăng tơkêa Paris hơnăm 1973, kế tơmeăm ing peăng kơnho\ng pơtối veăng kum hên ăm peăng hdroh. Răng [om ó tơkéa mê la troăng Trường Sơn xuân ối pơtối châ po, pơtroh khu mố đo#i [ă têa châu, têa kơxăng, pháu hơnêa, rơxế [ă hía hé hbrâ ăm hneăng ki xông pơplâ kân ke#ng. Khu xâ ôh pá kâi ai tu\m kơxo# lêng, kơxo# pháu hơnêa, rơxế vâ tơplâ. Tâng vâ mơnhên khât ‘na khu lêng drêng mê nah peăng Việt Nam ga ‘ro tâ, la tâng vâ ngăn ‘na hiâm mơno, tuăn ngôa, ‘na ivá ki rơdêi ga hluâ tâ xâ. Kơnôm ing ivá ki ó rơdêi mê, hdrông mơngế Việt Namhiăng kâi plâ [lê trâng xâ tơrêm hvêa chêng prôk, a tơrêm túa tơplâ, rêm tíu tơplâ [ă troh mơ’nui cho hneăng plâ [lê trâng dêi roh Tâi tâng khu mố đo#i, kuăn pơlê blong ‘lut [ă hiăng xông pơplâ xâ châ tơleăng le#m kơpong preăng Hdroh. Yăo sư-Tie#n sih Đinh Xuân Dũng, cho môi ngế mố đo#i hơnăm hiăng krâ hiăng veăng plâ xâ tung Hneăng ki tơplâ kân rôh mê nah tối: Khu xâ dó xêh pin ôh pá ai ki klâi, ôh pá ai lêng vâ khoh kâi châ plâ [lê trâng peăng hdroh, laga, môi tiah ivá ki rơdêi Phù Đổng, sap ing kơdâm tơnêi, ing hiâm mơno dêi kuăn pơlê, lối hr^ng rơxế kom [a [ă tá mâu khu lêng ki kân k^n ing Tây Nguyên chu, ing Quảng Trị mot, ing Peăng Hdroh tâk, tung pơla to lâi hâi hiăng châ tơleăng le#m tâi tâng kơpong peăng Hdroh tơnêi têa.

Tung hneăng ki xông pơplâ kân kố, peăng pin hiăng châ pơtối pơtó mơnhông ó tung tơdjâ mơhnhôk kuăn pơlê, khu vâi droh rơtăm tơnăng pleăng dêi hnoăng cheăng lăm mot pro lêng, pro mố đo#i, tơdroăng ki tơru\m pơla khu lêng, hên túa lêng [ă ko\ng an. Mâu roh ki lăm plâ mê môi tiah khía mơhot kân dêi mâu mố đo#i ki xiâm hiăng kum mơhnhôk  tơdroăng ki rơdêi dêi kuăn pơlê, re#ng châ kơdê pơhlâ khu lêng xâ, châ tơbriât pơkuâ xo dêi tơnêi têa. Pôa Nguyễn Anh Liên, Kăn hnê ngăn Khu pleăng dêi Hnoăng cheăng droh rơtăm pleăng hnoăng cheăng Việt Nam ‘muăn tối: Tung roh tơplâ roh ton nah inâi Hồ Chí Minh, khu vâi droh rơtăm ki mơho\ng pleăng hnoăng cheăng hiăng veăng kum hên h^n hnoăng ki kân. Drêng mố đo#i lăm pơtrui a drô troăng tro rong, athế tơkâ têa kroăng, têa long, drêng mê, ai môi khu vâi droh rơtăm hiăng tâm dêi châ tung têa ki dế hdrăng têi vâ pro kông, vâ ting tông mâu ngế mố đo#i ki tro rong tơkâ hluâ. Pro tơdroăng ki kum ăm mố đo#i lăm plâ châ [lê trâng  cho pá pêng, ôh ti tơmiât ki klâi ăm dêi tơná phá xêh.

Hneăng tâi tâng khu lêng-kuăn pơlê [ă roh ki xông pơplâ kân a rơnó Hơngui hơnăm 1975 po tung pơla 55 hâi măng [ă ivá ki ó rơdêi, ó tơviah ‘’môi hâi tơdâng [ă 20 hơnăm. Hneăng ki xông pơplâ kân dêi pin ó rơdêi tá khu lêng [ă cheăng kal kí, ‘na kơpong [ă khu lêng, hiăng châ [lê trâng ó tung pơla iâ hâi, iâ rong râ. Tâi tâng vâ mơhno tối ki rơkê [e#ng, ki rơkê tung pơkuâ ngăn dêi Đảng pin, malối tung tơdroăng ki mơjiâng khu lêng, mơjiâng túa ki tơplâ, mơjiâng chiâng roh ki vâ khoh kâi châ [lê trâng, [ă kho\m kâi châ [lê trâng kân ó má môi.

Nhat Lisa tơplôu