Hngêi trung râ má môi Nguyễn Đình Chiểu, cheăm Ia Rvê, tơring Ea Sup cho môi tung mâu hngêi trung xiâm ki châ rah xo tơbleăng tơdroăng pêi pro ‘’Môi rơtuh kơxop hlá mơ-éa ăm vâi ‘ne\ng kơtiê’’ xua Khu chêh in Kim Đồng tơru\m [ă Khu kăn ngăn Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak rah chêh sap ing lối 1 hơnăm hdrối. Dâng 1.100 kơxop hlá mơ-éa chêh hên tơdroăng ton nah, văn hok, khoa học tự nhiên, lơ mâu tơdroăng hơ’muăn, mâu hlá tơbleăng… tung mâu tơdroăng chêh [ă um hên túa vâ ăm vâi pú pơchuât ngăn.

Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak po lâm hnê ăm mâu ngế ôh tá ’nâi chư a tíu tơkăng kong

Thái Ngô Minh Tiến - Ngế pơkuâ hngêi trung râ má môi Nguyễn Đình Chiểu, ăm ‘nâi, ki tro tung tơdroăng chêh dêi mâu kơxop hlá mơ-éa hiăng pro hên ngế rơhêng vâ pơchuât, môi túa ki le\m ‘na vêa vong a hngêi rung.

‘’Mâu tơdroăng hơ’muăn chêh tung hlá mơ-éa gá hên, mâu tơdroăng hơ’muăn tơtro [ă tơná mâu vâi o vâi muăn, drêng mâu vâi o vâi muăn troh pơchuât gá kô pro ăm vâi rế châ hlê ple\ng hlối chôu pâ hên mâu tơdroăng. Tơdroăng kô kum pơxúa ăm mâu vâi o ối a kơpong hngế hngo tíu tơkăng kong.

Hên kơxop hlá mơ-éa mâu vâi o vâi muăn pơchuât, ing tơná vâi hlê xêh tơdroăng tơná ‘na veăng kring vế tíu tơkăng kong, kring vế tơnêi têa gá ti lâi’’.

Tơdrêng [ă tơdroăng tơru\m pêi pro tơdroăng ‘’Môi rơtuh kơxop hlá mơ-éa ăm vâi ’ne#ng kơtiê‘’, mâu lêng Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak ối mơ-eăm po mâu lâm hnê mâu ngế ôh tá ‘nâi chư vâ kum ăm kuăn pơlê kơpong tíu tơkăng kong ‘nâi pơchuât, ‘nâi chêh pơtối châ achê [ă tơdroăng ki vâ  rơkê.

Tơrru\m [ă Khu rah chêh in hlá mơ-éa Kim Đồng ăm rơpâu kơxop hlá mơ-éa ăm vâi ‘ne\ng a kơpong tơkăng kong

Jâ Lê Thị Dung ối a thôn Chiềng, cheăm Ia Lôp, tơring Ea Sup ăm ‘nâi, prếi on veăng mot a Tây Nguyên pêi cheăng sap ing mâu hơnăm 80 dêi chal hdrối nah. Xua hdrối nah ối tung Khu xiâm pơkuâ ngăn Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak po lâm hnê ăm mâu ngế ôh tá ‘nâi chư mê tu\m prếi on veăng hlối rơtế [ă hên vâi krâ nho\ng o ki ê tung thôn hiăng veăng hriâm.

 Lối 5.000 ngế kuăn pơlê a kơpong Dak Lak  châ tơbleăng hnê ‘na luât

Châ mâu ‘’thái xâp ếo ngiât‘’ kơhnâ mơ-eăm hnê mơhno ăm, troh nôkố, tâi tâng mâu ngế ki hriâm tung lâm hnê mâu ngế ôh tá ‘nâi chư mê hiăng chiâng pơchuât, chiâng chêh. Jâ Dung hơ‘muăn tối:

‘’Troh a lâm hriâm, mâu thái hnê ăm hriâm pơchuât tiô chư hdrối, klêi mê hlối hriâm tơku\m chư, klêi mê nếo pơchuât chư. A hiăng chiâng pơchuât. ‘Na kơnốu á ôh tá ‘nâi chư ki lâi ôh, hdrối nah vâ k^ hlá mơ-éa ki klâi bú xo hơ’ngrăng ko\ng tiê a mê tê. Nôkố kơnốu á hiăng chiâng pơchuât ngăn hlá tơbeăng, hlá mơ-éa, ‘nâi chêh hlá đơn [ă hên ki ê. Vâ tối tu\m rêm ngế tung rơpo\ng hngêi nôkố hiăng chiâng pơchuât, chiâng chêh’’.

Tơdrêng [ă tơdroăng po hên lâm hnê ăm mâu ngế ôh tá ‘nâi chư kum kuăn pơlê ki ối a tíu tơkăng kong, mâu lêng Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak ối mơdêk tơdroăng cheăng tơru\m [ă mâu kơ koan khu râ pơkuâ cheăng mơjiâng kơxop hlá mơ-éa kuăn pơlê a mâu thôn pơlê a mâu cheăm tíu tơkăng kong.

Kơtuh tâ hlá mơ-éa ai 200 kơxop cho mâu túa hlá mơ-éa hnê tối ‘na luât tơnêi tơníu, ‘na luât xo on veăng [ă rơpo\ng hngêi, luât hnê mâu tơdroăng, mâu luât tơleăng mơnhên tơdroăng xôi tung luât dêi Việt Nam vâ xúa tung tơdroăng hnê tối ‘na luât, kum ăm kăn [o# mâu lêng mố đo#i tơkăng kong ngăn vâ tơleăng mơnhên mâu tơdroăng xôi tung kơpong tơkăng kong.

Pôa Đào Xuân Toàn, ối a thôn 2, cheăm Ea {ung, tơring Ea Sup, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

‘’Kơtuh tâ hlá mơ-éa luât dêi khu pêi cheăng kring vế tơkăng kong gá tro [ă hên tơdroăng chêh ki kuăn pơlê tung kơpong ngin kố kal vâ. Vâi krâ nho\ng o hmâ lăm a chiâk  vêh a hngêi mơdoh chôu mot pơchuât ngăn mâu hlá mơ-éa chêh ‘na luât, ‘na tíu tơkăng kong tơnêi têa, luât xo on veăng dêi rơpo\ng hngêi, ‘na tơnêi tơníu. {ă kuăn pơlê klêi pơchuât ngăn tơpui tơno [ă dêi rơpó hlo ai pơxúa’’.

Dak Lak ai 4 to cheăm tơkăng kong mê cho: Ia Rvê, Ia Lốp, Ea {ung tơring Ea Sup, [ă Krông Na dêi tơring {uôn Đôn. Kố cho mâu cheăm kơpong ki xahpá má môi dêi kong pơlê, kơxo# rơpo\ng hngêi ki kơtiê lối 60%. Lâp tung kơpong ai dâng 11 rơpâu rơpo\ng [ă lối 26 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế, dêi 25 hdroâng kuăn ngo rơtế rêh ối tơchoâm.

Tiô Đăi tă Đỗ Quang Thấm- Kăn pho\ hnê ngăn Đảng Khu xiâm pơkuâ ngăn Mô đo#i gak tơkăng kong Dak Lak tối, hnoăng cheăng pêi tơniăn ăm kring gak tơnêi têa rơtế [ă tơdroăng hnê mơhnhôk, mâu hơnăm hiăng luâ, đông lêng kô hiăng tơbleăng pêi hên tơdroăng to\ng kum kring tơniăn pơlê pơla, kơdroh tah hrâ mơnguâ xăm kơtiê a mâu cheăm tơkăng kong.

Đăi tă Đỗ Quang Thấm ăm ‘nâi vâ kâi pêi pro tơdroăng mê, ing hơnăm 2010 troh nôkố, đông lêng kố hiăng po 10 to lâm hnê ăm to mâu ngế ki ôh tá ‘nâi chư, hnê lối 700 ngế kuăn pơlê veăng hriâm; tơru\m [ă Khu chêh in hlá mơ-éa Kim Đồng rah chêh tơdroăng ‘’môi rơtuh kơxop hlá mơ-éa ăm mâu ngế kơtiê’’ ăm hên hngêi trung hriâm tung kong pơlê, po 250 rôh hnê ‘na luât ăm dâng 5.000 ngế kuăn pơlê.

Ing mê, hlê ple\ng dêi kuăn pơlê châ mơnhông tơ-[rê, tơdroăng xúa khoa hok kih thuât tung pêi chiâk, păn mơnăn hiăng châ mơnhông tơ-[rê, tơdroăng kơdroh kơklêa săm kơtiê châ pêi pro tơ-[rê tâ:

‘’Tung la ngiâ, vâ pơtối rak vế ki tơ-[rê hiăng châ pêi pro, Khu kăn Đảng dêi Mố đo#i gak tơkăng kong ngin kô pơtôi tơru\m [ă mâu khu râ pơkuâ cheăng vâ tơbleăng tơdroăng kô hên tâ nếo vâ mơdêk ki hlê ple\ng dêi kuăn pơlê. Ngin hnê tối [ă hlối mơhnhôk mâu kiăn pơlê lăm troh a mâu tíu ‘măn hlá mơ-éa vâ pơchuât ngăn mơdêk ki hlê ple\ng. Kum mâu hok tro châ achê [ă mâu túa hlá mơ-éa vâ rế hlê hên tâ.

Pak^ng mê hlối tơku\m mơjiâng mâu đông tơkăng kong cho mâu tíu mơhno ki le\m tro, cho tíu ki tơngah veăng kum dêi kuăn pơlê tung tu\m tơdroăng’’.

Vâ tối ăm hlo, tơdroăng mơdêk hlê ple\ng châ tơbleăng [ă ivá hnoăng cheăng pêi pro dêi’’ mâu lêng mô đo#i xâp ếo ngiât ‘’ hiăng  mơhnhôk kuăn pơlê a kơpong tơkăng kong vâ hriâm, vâ veăng pơchuât ngăn hlá mơ-éa vâ thăm mơdêk ki hlê ple\ng. Ing mê, tơdroăng ki le\m tro pơchuât ngăn hlá mơ-éa rế hlo tơ-[rê a kơpong tíu tơkăng kong.

Ai rơkê hlê ‘nôi, mê nếo kâi hluăn ing kơtiê, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê châ mơnhông [ă tíu tơkăng kong kô châ tơniăn tâ.

Tuấn Long chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng