Mô đo#i gak tơkăng kong Daknông rak vế krá tơniăn kong ilâng drô troăng tơkăng kong – Hâi 5 lơ 15.04.2016
Thứ sáu, 00:00, 15/04/2016
VOV4.Sêdang - Kong pơlê Dak Nông ai lối 130 km troăng tíu tơkăng kong achê [a\ kong pơlê Mondulkiri dêi kong têa Kul. Drô tíu tơkăng kong kố, vâ chê 8 rơpâu 500 hectar kong rak kơnho\ng têa drô tíu tơkăng kong dế châ mâu đông lêng gâk kring tíu tơkăng kong Dak Nông tơru\m [a\ kơvâ cheăng gâk ngăn kơtăng khât. Klêi kơ’nâi xêo ngăn achê kố, kong drô tíu tơkăng kong Dak Nông dế châ gak ngăn tơtro, kong ôh tá tro ko ‘nhiê. {a\ kal tâ mê nếo, châ rak kong tíu tơka\ng kong, cho rak tơniăn le\m tíu tơkăng kong dêi tơnêi têa. Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

            Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Bu Prăng, cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông châ pơcháu pơkuâ gak ngăn lối 10 km troăng tíu tơkăng kong [a\ vâ chê 750 hectar kong tât khía drô tíu tơkăng kong. Kố cho kơpong kong ai hên loăng ki kơnía git, xua mê,  tơdroăng gak ngăn trâm hên pá puât, ki má lối đi đo trâm mâu ngế kếo loăng kong ôh tá tro luât [a\ muih dreăm kong pêi chiâk deăng. Laga, kăn [o#, mâu lêng gâk kring tíu tơkăng kong Bu Prăng hiăng tơru\m [a\ khu kăn pơkuâ cheăm [a\ kơvâ cheăng, thăm mơhnhôk, pơtâng tối, thăm séa ngăn, pơkuâ, pơxâu phâk mâu ngế ki pro xôi, ko ‘nhiê kong. Thươ\ng u\y Võ Duy Công, kăn pơkuâ đông lêng tíu tơkăng kong Bu Prăng, cheăm Quảng Trực, tơring Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi: Khu lêng pơkuâ tíu tơkăng kong tơru\m [a\ khu gak ngăn kong tât khía, rế pêi hnoăng cheăng séa ngăn, gâk kring tíu tơkăng kong teăm tơdrêng, rup pơxâu phak mâu ngế tong ko kếo loăng, lăm lúa kuăn kiâ kong ôh tá tro luât. Tơru\m [a\ khu pơkuâ kong rak kơnho\ng têa tíu tơkăng kong.

            Ối pá kong kơpong tíu tơkăng kong, hên [a\ng kong ki ê châ pơcháu ăm khu tê mơdró lơ khu kăn pơkuâ a mâu tơring: Tuy Đức, Dak Song, Dak Mil [a\ }ư\ Jut, kong pơlê Dak Nông dế tro ko ‘nhiê [a\ hdi xo tơnêi kong vâ pro chiâk deăng. Tâi kong, mê kơtiê, kuăn pơlê pơxiâm hdi xo tơnêi kong tât khía drô tíu tơkăng kong [a\ kếo loăng pro trăng tiêu. Kăn [o#, mâu lêng đông gâk kring tíu tơkăng kong tơring Dak Song, cheăm Thuận Hạnh, tơring Dak Song gak ngăn khât tung 750 hectar kong. Đăi u\y Trần Văn Đức, kăn pho\ pơkuâ đông gak kring tíu tơkăng kong Dak Song, cheăm Thuận Hạnh, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông tối: Kuăn pơlê drêng po rơdâ pêi pro thế gak ngăn kong, mê muih chiâk deăng pêi chiâk deăng tung kong tât khía, ai drêng vâi kếo loăng vâ pro chiâk deăng, mâu loăng ki châ tơnêi pêi chiâk deăng dêi rơpo\ng hngêi tơná. Xua mê, pro pá ăm nho\ng o pơkuâ tơdroăng mê.

            Pơkuâ vâ chê 8 rơpâu 500 hectar kong, laga mâu đông lêng mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Dak Nông bu châ to\ng kum vâ chê 1 rơtal liăn rêm hơnăm ing kơxo# liăn mơhá ăm hnoăng gak ngăn kong. Đăi u\y Nguyễn Huy Hiếu, kăn pơkuâ đông lêng gak kring tíu tơkăng kong Dak Yang, tơring Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, kơxo# liăn to\ng kum kố axoa\ng ăm mâu đông, kơxo# liăn mơhá kố rế hía rế iâ. Laga, mâu đông lêng mơ-eăm ma luâ pá puât, ôh tá liăn, pêi cheăng rơkê, pêi tiô túa ki rơkê vâ gâk ngăn kong: Thăm séa ngăn, pơkuâ gak ngăn kong tíu tơkăng kong. Kố cho túa pêi ki châ tơ-[rê tung pơla kố nah, kơdroh tơdroăng ko ‘nhiê kong tung kơpong tíu tơkăng kong. Kố cho túa pơcháu gak ngăn kong, xuân môi tiah gak kring cheăng lêng.

            Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ. Môi tiah ngin hiăng tơblea\ng tối, rơtế [a\ tơdroăng pêi hnoăng cheăng gak kring tíu tơkăng kong, mơhnhôk tâi tâng kuăn pơlê veăng gâk kring, mâu đông lêng gak kring tíu tơkăng kong dêi Dak Nông ối pêi tro tung tơru\m gak ngăn rơpâu hectar kong rak kơnho\ng têa drô tíu tơkăng kong. Pro tiah lâi vâ gak ngăn kong kố, drêng nôkố dế rế hía rế hên tơdroăng ko ‘nhiê kong a kong pơlê Dak Nông? Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng a Rơ’jíu Việt Nam kơpong Tây Nguyên hiăng ai roh tơpui tơno [a\ Đăi tă Nguyễn Văn Lư, kăn pho\ pơkuâ, tơbleăng cheăng lêng dêi Mô đo#i gak tíu tơkăng kong kong pơlê Dak Nông ‘na tơdroăng kố. Pó vâi krâ nho\ng o kô tơmâng:

         Êng: Ô Đăi tă Nguyễn Văn Lưu, Kăn pho\ pơkuâ ngăn đông, xuân cho kăn hnê mơhno Khu mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Dak Nông, pâ êh pôa tối tơbleăng ngăn kơpong kong dế kố Khu lêng mố đo#i gak tíu tơkăng kong dế rak ngăn ga ti lâi?

         Đăi tă Nguyễn Văn Lư: Ki hdrối tâ, tối ‘na kong ki tâ tá troăng tíu tơkăng kong Mô đo#i tíu tơkăng kong dế rak ngăn ga ối drô troăng tơkăng kong, xo\n ai 130 km. Mê cho kơpong kong ki pro tiô tơdroăng pơkâ 34 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh. Tíu ki hơngế troăng tíu tơkăng kong má môi dâng 3.000 met, ki achê má môi ai 100 m. Tung 12 đông tơkăng kong dêi Mô đo#i gak tơkăng kong dêi kong pơlê ai 10 to đông ki ai kong ilâng hên. Kong ilâng ki mê mô đo#i gak tíu tơkăng kong tơru\m [ă khu rak ngăn kong dêi kong pơlê ai lối 8 rơpâu 500 ha. Kong ilâng ki rak kơnho\ng xuân ai tá kuăn pơlê rêh ối [ă vâi krâ-nho\ng o pêi chiâk deăng achê tíu tơkăng kong, xua mê, khoh chiâng pá tung tơdroăng rak ngăn kong a kơpong kố. Vâi krâ-nho\ng o troh rơnó pêi chiâk vâi hmâ po rơdâ, muih dreăm chiâk deăng, mê xuân khoh chiâng pá vâ khoh châ rak ngăn kong ki kố tơniăn le\m. Ki má 2, cho xua hên kuăn pơlê ing tíu ê troh, mot rêh ối hmâng lơ vâ a kơpong kố, xuân ai hên kuăn pơlê mot tung kong tí tăng kếo, uâ loăng vâ pro hngêi. Malối tung mâu hơnăm achê pơla kố, yă tiêu tâk kơnâ, hên kuăn pơlê mot tung kong tăng lăm ko kếo loăng vâ pro trăng tiêu. Tơdroăng ki ko ‘nhiê kong hmâng to vâ, muih dreăm chiâk, chơ pơto loăng ma luâ ôh tá ‘nhó hên la xuân u ối.

         Êng: Ing mâu tơdroăng ki pá puât vâ khoh châ rak ngăn kong ti mê, Mô đo#i gak tơkăng kong hiăng ai troăng hơlâ pro ti lâi vâ khoh châ rak vế tơniăn kong a kơpong tơkăng kong?

         Đăi tă Nguyễn Văn Lư: Tung pơla rak vế, gak ngăn kơpong troăng tơkăng kong ngin xuân athế tơru\m [ă khu pơkuâ ngăn kong dêi kong pơlê vâ pơkâ pêi pro mâu tơdroăng gak ngăn. Ki ahdrối tâ, pêi pro tro tơdroăng hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê ki rêh ối tung kơpong tíu tơkăng kong. A kơpong tơkăng kong kố, ai khu ki pơkuâ ngăn drô troăng tơkăng kong, vâ ing mê, khoh hnê tối tơtro ăm kuăn pơlê, vâ re\ng châ hlo, châ ‘nâi ai khu ngế ki tơviah mot pro tơ‘nhiê kong lơ pro mâu tơdroăng xôi ki ê. Ngin hmâ ăm mô đo#i lăm pơtrui a kơpong tíu tơkăng kong, xuân hnối vâ rak vế ngăn kong há. Tâng vâ tối, tung mâu khế hơnăm hdrối kố nah, mô đo#i gak troăng tíu tơkăng kong hiăng pêi pro klêi dêi hnoăng cheăng ki gak ngăn kong. Ngin hiăng mơnhên tối [ă pơcháu hnoăng cheăng i nhên ăm tơrêm đông, xing xoăng khu mô đo#i ki gâk ngăn rêm [ăng kong ki achê đông [ă hnối pơcháu hnoăng cheăng ăm rêm ngế mô đo#i lăm pơtrui hâi măng drô troăng tơkăng kong, [ă hnối re\ng tối pơtâng ăm kuăn pơlê, ôh tá ăm kuăn pơlê mot hmâng to lo vâ tung kơpong kong rak kơnho\ng, hnê tối kuăn pơlê veăng rak ngăn kong. Xua ti mê, [ăng kong ilâng, kong rak peăng kơnho\ng ki pơcháu ăm mâu đông hiăng châ rak ngăn tro tơniăn [ă rak vế ki ngiât le\m dêi nhâ loăng kong kế kơpong tơkăng kong.

         Êng: Tung la ngiâ, drêng nhâ loăng, kong kế rế hía rế vâ hía lôi, thăm nếo, ai hên kuăn pơlê lo ing tíu ê troh mot rêh ối hmâng to lo vâ rế krâm, tơdroăng rak ngăn kong thăm rế pá puât, mê pro ti lâi vâ kơdroh iâ tơdroăng ki pá mê tung rak vế [ăng kong ilâng kơpong drô tíu tơkăng kong?

         Đăi tă Nguyễn Văn Lư: Ngin hiăng ‘nâi nhên, hnoăng cheăng dêi  Kăn pơkuâ ngăn mô đo#i gak tíu tơkăng kong cho pơkâ thế rêm to đông, tung mê, ai hnoăng cheăng rak ngăn kong cho môi tung mâu hnoăng cheăng xiâm dêi mâu đông ki gak a drô troăng tíu tơkăng kong. Tung tơdroăng pơkuâ ngăn ‘na gak kring tối tơchuâm, mâu kong ilâng ki ối tâ tá kơpong đông xuân cho tíu ki khu mô đo#i hmâ gak ngăn, lăm pơtrui đi đo. Dế pơla kố, kuăn pơlê ôh tá bê tơnêi pêi chiâk deăng [ă thăm po rơdâ vâ pêi pêt kế tơmeăm, mê ai tơdjâk troh tơdroăng ko ‘nhiê kong, pro tơ’nhiê troh kong kế, nhâ loăng. Ngin hiăng pơkâ pro mâu hnoăng cheăng, pơcháu ăm mâu kăn pơkuâ ngăn đông rak ngăn i krâu khât. Thăm nếo, pơcháu hnoăng cheăng ăm tơrêm ngế tung tơdroăng veăng rak ngăn kong, pêi pro le\m tro ‘na hnê tối kuăn pơlê tung tơdroăng pôi tá ko ‘nhiê kong hmâng to lo vâ. Klêi mê, tơru\m [ă mâu khu râ, kơvâ cheăng lăm pơtrui, lăm gak ngăn vâ re\ng châ hlo, châ ‘nâi mâu khu ngế ki ko ‘nhiê kong, hnối rup tơleăng. Sap ing hơnăm 2016 kố tơngiâ mê hía ah, ôh ti ăm ai tơdroăng ko loăng muih kong vâ pêi chiâk deăng, mơdât tơdroăng kếo loăng, ko ‘nhiê kong vâ pro trăng tiêu, mơjiâng hngêi hơpăm tung chiâk deăng. Kô tăng rup khu ngế ki lăm kếo loăng ko kong ki hên. Ngin hiăng ‘nâi nhên, châ rak ngăn kong kô châ rak kơnho\ng têa. Mê cho ki xiâm tung hnoăng rak vế ki ngiât le\m a kơpong tíu tơkăng kong, hnoăng cheăng ki kố cho hnoăng cheăng kal kí, xua mê kal athế pêi pro kơtăng khât [ă kơhnâ ó tâ nếo ‘na hnoăng cheăng kố.

         Êng: Hôm, mơnê kơ Đăi tă hên xua hiăng veăng tơpui tơno [ă ngin.

 

Nhat Lisa prế A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC